خطبه فدكيه، مباحث مختلف را بسيار منظم در بر‌گرفته است

گروه انديشه: مدرس مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره) قم گفت: خطبه فدكيه با وجود اين‌كه در مقام تظلم و استمداد و نوعی شكوه و شكايت بيان شده است اما مباحث مختلف را بسيار منظم در بر گرفته است.

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) شعبه زنجان، حجت‌الاسلام جعفر انواری، از مدرسان مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره) قم روز گذشته، 29 فروردين‌ماه در سلسله نشست‌های معرفتی جهادگران جهاد دانشگاهی زنجان، با اشاره به اين مطلب كه خطبه فدكيه تنها خطبه به جای مانده از ايشان نيست، عنوان كرد: از حضرت زهرا(س) چند خطبه و احاديثی به دست ما رسيده است، كه به جز خطبه فدكيه، مابقی چندان مورد توجه جدی قرار نمی‌گيرد؛ در حالی‌كه حاوی بسياری سخنان حكمت‌آميز، نغز و به لحاظ تربيتی و به لحاظ معرفتی، با ارزش هستند.

وی گفت: سخنانی كه حضرت زهرا(س) در مواجهه با زنان انصار در مدينه مطرح كرده‌اند، مطالب مهمی را در ارتباط با بحث غصب خلافت و ستم و ظلمی كه در حق اهل بيت(ع) و به ويژه اميرالمومنين(ع) و نسبت به دختر پيغمبر(ص) يعنی خود حضرت زهرا(س) روا داشته شده است، در بر می‌گيرد. در اين جا، حضرت(س)، مواردی همچون بی‌اعتنايی و حرمت‌شكنی و جسارت‌هايی را كه نسبت به ايشان صورت گرفته است، در قالب بيانی شكوه‌آميز و شكايت‌گونه، خطاب به زنان انصار مطرح می‌كنند.

اين مدرس حوزه و دانشگاه بيان كرد: بايد توجه كنيم كه خطبه فدكيه، كه سرشار از سخنان حكمت‌آميز، بليغ و فصيح است و معارفی بلند را در بر دارد، 25 سال قبل از خلافت حضرت اميرالمؤمنين(ع) ايراد شده است و می‌توان فصاحت و بلاغت مشهود در خطبه‌های حضرت علی(ع) را در اين خطبه و ديگر بيانات حضرت زهرا(س) نيز ديد.

حجت‌الاسلام انواری خاطرنشان كرد: بر اين اساس و با توجه به اين‌كه سخنان حضرت زهرا(س) و حضرت علی(ع)، با وجود فاصله زمانی قابل توجه ميان آن‌ها، به لحاظ فصاحت و بلاغت از يك سبك و سياق برخوردار هستند، می‌توان اين نتيجه را گرفت كه در حقيقت سرچشمه هر دوی اين كلمات و سخنان، بايد سرچشمه لايزال وحی و اتصال به آموزه‌های وحيانی باشد.

مدرس مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره) قم ادامه داد: هر‌چند حضرت زهرا(س) در اين خطبه در مقام نوعی تظلم و ابراز شرايط ناگوار و وضعيت نامناسب اجتماعی زمان خود بعد از رسول خدا(ص) هستند، اما همان بلندمرتبگی به لحاظ معنا و مفهوم و به لحاظ گنجاندن معارف بلند دينی و همچنين به لحاظ فصاحت و بلاغت كه در خطبه‌های حضرت امير(ع) هست، در خطبه فدكيه حضرت زهرا(س) نيز ديده می‌شود.

وی بيان كرد: اين خطبه با وجود اين‌كه در مقام تظلم و استمداد و نوعی شكوه و شكايت بيان شده است اما مباحث مختلف را بسيار منظم در بر گرفته است.

حجت‌الاسلام انواری افزود: در اين خطبه حضرت زهرا(س) پس از اشاره به نعمت‌های بی‌حد و حصر خداوند بر بشر به طور عام و بعد بر اهل بيت(ع) به طور خاص و شكر اين نعمت‌ها، بحث موقعيت انسان و هدف از آفرينش انسان را بسيار زيبا طرح می‌كنند و بعد وارد بحث رسالت و بعثت پيامبران و به خصوص پيامبر اكرم(ص) می‌شوند و پس از آن به ترتيب بحث جدايی‌ناپذيری قرآن و عترت و همراه بودن قرآن و عترت به عنوان دو يادگار پيامبر(ص)، بحث فلسفه احكام الهی و اهميت احكام الهی و اهميت تقوا، شرايط دوران جاهليت و خارج شدن مردم از منجلاب انحطاط و سقوط و سوق يافتن به شاهراه هدايت و نجات، با بعثت پيامبر گرامی اسلام، بحث تغيير ارزش‌ها، نقش اهل بيت(ع) پس از پيامبر‌اكرم(ص) و در نهايت حقوق غصب شده از ايشان را مطرح می‌كنند.

وی با بيان اين كه اين‌ها همه با نظمی بسيار ستودنی و حتی امروزی، به لحاظ روشمندی، طرح شده است، خاطرنشان كرد: فارغ از كيفيت يا بلندمرتبه بودن نوع كلمات و تعابير و بيانات حضرت، آن چه جلب نظر می‌كند، نوع نظم و انضباطی است كه با وجود شرايط بسيار سخت و ناگوار غصب حقوق و حتی اهانت، در بيانات ايشان وجود دارد.

اين مدرس حوزه علميه اظهار كرد: طبيعتاً از يك انسان معمولی، آن هم يك زن توقع نيست كه در چنين شرايطی، اين‌گونه مسلط به مباحث معنوی و معرفتی بتواند مسائل را با نظم و انضباطی كه می‌بينيم ارائه كند؛ اما يكی از شگفتی‌های شخصيتی حضرت زهرا(س) كه در خطبه ايشان منعكس شده است، همين است كه آن‌چنان بر احساس و عواطف خود مسلط هستند كه رنجيده خاطر شدن‌ها از حوادث، ايشان را به سمت استفاده از كلمات نامناسب و افتادن در افراط و تفريط سوق نمی‌دهد.

حجت‌الاسلام انواری اين نكته را نشان‌دهنده وجه امتياز حضرت زهرا(س) و سخنان او بر سايرين دانست و ابراز كرد: اين تسلط بر خويشتن و خارج نشدن از مسير ايمان و اعتقاد راسخ به قضا و قدر الهی چيزی است كه در عملكرد حضرت زينب(س) نيز، در مجلس ابن زياد و يزيد و در بدترين شرايط، قابل مشاهده است.

مدرس مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره) قم در پايان عنوان كرد: ما انسان‌های عادی در مواجهه با كوچك‌ترين مشكلات زمين و زمان را به هم می‌ريزيم و دست به هر كاری می‌‌زنيم، اما اين بزرگواران اين‌گونه نيستند و مشكلات را منتسب به خدا نمی‌دانند و وقتی از منظر قضا و قدر الهی به آن توجه و آن را طرح می‌كنند، آن را يك امر مطلوب می‌دانند و اين وجه امتيازی است كه در مقايسه فرمايشات و سخنان گهربار حضرت زهرا(س) و بزرگوارانی مانند ايشان با سخنان افراد عادی قابل درك و مشاهده است.