آزادی؛ خروجی مكتب آموزشی اسلام برای مردم/ غرب آزادی انسان را محدود كرده است

گروه حوزه‌‎های علميه: استاد سطح عالی حوزه با بيان اينكه غرب در عمل آزادی انسان‌ها را محدود كرده است گفت: اسلام را تنها مكتبی ذكر كر كه به بشر، تمرين آزادی می‎دهد.

به گزارش خبرگزاری بين‌‎المللی قرآن(ايكنا) آيت‎الله محمدعلی مدرسی، استاد سطح عالی حوزه، پيش از ظهر امروز 17 ارديبهشت‌ماه در نشست علمی محدوده و قلمرو آزادی در فقه سياسی، اظهار كرد: آزادی مفهوم بسيطی است كه در هر جايگاهی نوع خاصی از تعريف را ارائه می‎دهد و متناسب با زمان و مكان متفاوت است.

وی افزود: آزادی در فرهنگ اسلامی در حوزه عرفان اسلامی، فقه اسلامی، مباحث عمومی دينی و قوانين عمومی هر كدام دارای تعريف خاص است؛ در فضای برون دينی و در فضای مكتبی نيز در بين مكاتب مختلف، مفهوم آزادی به اشكال مختلف تعريف شده است.

اين استاد سطح عالی حوزه، عنوان كرد: در ليبراليسم، آزادی به مفهوم آزادی از محدوديت‎های حكومتی است و در سوسياليسم نيز، آزادی از مالكيت خصوصی و بروژوازی و فئوداليسم مدنظر است؛ آزادی فقهی بحث رهايی از حرام و ما بين حلال و حرام را مد نظر دارد.

وی گفت: يكی از مهمترين چالش‎های اسلام و غرب در آزادی حقوقی و سياسی است؛ يعنی كاری كه منع حكومتی و اجرايی نداشته باشد؛ اين تعريف از آزادی سياسی از جمله تعاريف رايج در فقه سياست است كه بايد روی آن نقد و نظر صورت بگيرد.

مدرسی اظهار كرد: آزادی سياسی و حقوقی يعنی آزادی كه با يك پشتوانه حكومتی و اجرايی همراه است و منعی از منظر قانون و حكومت نداشته باشد؛ همانگونه كه بر محدوديت‌های معقول تاكيد می‎كنيم بايد به آزادی‎های مشروع نيز تاكيد داشته باشيم.

وی گفت: يكی از وظايف حوزه و پژوهشگران اين عرصه آن است كه مفاهيم آزادی و حوزه‎های وسيع شمول آزادی در اسلام را برای همه مردم بيان كنيم؛ زيرا در اين زمينه مدعی هستيم كه اسلام زمانی اين آزادی وسيع را برای انسان تعريف كرد كه در آن زمان برخی دانشمندان برای مستبدان، مبانی فكری و انديشه‎ای پايه‌‎ريزی می‌‎كردند.

مدرسی اظهار كرد: ما اعتقاد داريم كه اسلام مفهوم آزادی را احياكرد و تا پيش از آن و حتی پس از اسلام نيز كسی تا به اين حد به طور كامل به مفهوم آزادی و حوزه‎های آزادی نپرداخته است؛ به جرات با مثال‎ها و تحليل‎های استنادی می‎توان ثابت كرد كه غرب آزادی انسان را محدود كرده است و در بسياری اوقات كه قوانين ظاهری برای آزادی بسيط نيز وجود دارد، ساختارها و هنجارهای اين جوامع اجازه آزادی را به آنها نمی‎‌دهد كه همين مسئله را در انتخابات در غرب به راحتی می‎‌توانيم ببينيم در حالی كه در اسلام چنين مسئله‎ای وجود ندارد.

استاد حوزه علميه عنوان كرد: كدام مكتب همچون اسلام وجود دارد كه به مردم آموزش آزادی بدهد و به آنان، مطالباتشان از حكومت را آموزش دهد؟ امام علی(ع) به مردم، تمرين آزادی می‌‌دادند و آنان را ناظر و صاحب حكومت می‎دانستند و به آنان عزت و شخصيت می‎دادند؛ تا جايی كه معاويه در مواجهه با زنی كه از سخت‌گيری حاكمان معاويه اعتراض كرده بود گفت كه فرزند ابی طالب(امام علی(ع)) شما مردم را در مقابل حكومت جری كرده است و اين مطلب بيانگر اين است كه به چه ميزان امام علی(ع) مردم را نسبت به حكومت و آزادی‎هايی كه بايد داشته باشند، آموزش داده و آنان را به حقوقی كه داشتند واقف كرده بود.

مدرسی يادآور شد: آزادی، مفهومی بسيار مهم در اسلام است كه چارچوب آن در فقه رفتاری و اعتقادی و سياسی و اقتصادی به خوبی بيان و مرزهای آن نيز به طور شفاف مشخص شده است.

وی گفت: در اين شرايط كه هجمه‎های سنگينی عليه اسلام در اين موضوعات انجام می‎گيرد بايد اين مولفه‌های اصيل در انديشه اسلامی برای مردم و به خصوص در محافل علمی بين‎المللی بيان شود؛ تعريف اسلام از آزادی بسيار كامل و جامع است و به هيچ عنوان نمی‎توان آن را با تعريف گنگ آزادی انسان تا مرز زيان به آزادی ديگران مقايسه كرد.

مدرسی اظهار كرد: مشكل ما با تعاريف خاص در زمينه آزادی نيست ولی بيشتر مشكل از جايی در شكل مفهومی آغاز می‎شود كه پای قيود اين تعاريف از آزادی به ميان می‎آيد؛ غرب می‎گويد كه آزادی من تا جايی است كه زيانی به محدوده آزادی ديگران نزنم ولی اين تعريف بسيار گنگ و مبهم است كه مشكلات بسياری بوجود می‎آورد.

اين استاد سطح عالی حوزه، بيان كرد: در غرب محدوديت‎هايی برای آزادی شخصی می‌بينيم كه با شعار آنان كامل در تضاد است و اگر بخواهند برای آن توجيهی نيز بياورند به تعريف اسلامی از آزادی نزديك و نزديك‎تر می‏‎شوند؛ به عنوان مثال يك فرد در خودروی خود نشسته و در حال رانندگی است و اختيار جان خود و وسيله نقليه خود را نيز دارد؛ حال قوانين غربی او را از نسبتن كمربند ايمنی كه حق طبيعی اوست منع كرده است؛ به او اجازه نمی‌دهد كه بدون كمربند ايمنی رانندگی كند در حالی كه نه سلامتی كسی را به خطر می‎اندازد و نه آزادی ديگران ضربه می‎زند؛ ولی برای توجيه می‎گويند كه برای حفظ جان او لازم است؛ همچون سيگار كشيدن در خيابان و...؛ اسلام نيز با درك همين مصلحت‎ها بسياری از احكام را برای انسان بار می‎كند؛ نكته جالب اين است كه هرچه قدر آنها كاملتر رفتار می‎كنند به سمت تفكر اسلامی متمايل می‎شوند.

وی گفت: مشكل ديگر اين تعريف غربی اين است كه مرز آزادی ديگران را نيز مشخص نكرده است و ميزان زيان را نيز نشان نمی‎دهد؛ به هر ترتيب اگر بطور غير متعصبانه نيز اين مطالب را بررسی كنيم به طور قطع به اين تفاوت معنی در مفهوم آزادی در اسلام و تفكرات ديگر پی‎می‎بريم.