گروه اندیشه: نظرات آيتالله زنجانی در تبيين مبانی ولايت فقيه بسيار روشن، كارگشا و تاييدكننده بود و ايشان با اين نظرات عميق ولايت فقيه را مورد حمايت جدی قرار داده و مبانی آن را تحكيم میبخشيدند.
حجتالاسلام سيدمهدی واعظموسوی، خطيب و واعظ در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان رضوی، در مورد شخصيت مرحوم آيتاللهالعظمي سيدمحمدعزالدين حسينیزنجانی، با بيان اينكه شخصيت فقهی، فلسفی و عرفانی اين عالم بزرگوار از جهاتی در مشهد بینظير بود، اظهار كرد: نظرات آيتالله زنجانی در تبيين مبانی ولايت فقيه بسيار روشن، كارگشا و تاييدكننده بود. ايشان با اين نظرات عميق ولايت فقيه را مورد حمايت جدی قرار داده و مبانی آن را تحكيم میبخشيدند.
اين واعظ و سخنور دينی ادامه داد: آيتالله زنجانی از شاگردان امام خمينی(ره)، علامه طباطبايی، مرحوم شيخ مهدي مازندرانی، آيات عظام حجت كوهكمرهای، بروجردی، خوانساری و صدر بودند و در محضر اين بزرگواران تلمذ ميكردند.
وی با اشاره به اينكه پيشينه علمی و تحصيلی اين عالم برجسته بسيار زبانزد بود و در خطه خراسان و شهر مشهد شخصيتی مانند ايشان را كمتر سراغ داريم، گفت: علاوه بر اينكه مرحوم آيتالله العظمی زنجانی از وجهه علمی بسيار ممتاز برخوردار بودند و فلسفه را نزد امام خمينی(ره) فرا گرفته بودند، با ورود علامه طباطبايی به شهر قم دوباره در نزد اين علامه بزرگوار فلسفه را تلمذ كردند كه در واقع دو نوبت حكمت متعاليه، درسهای فلسفه و عرفان را محضر اين بزرگواران گذرانند.
واعظموسوی اضافه كرد: اين تبحر به حدی بود كه مرحوم علامه طباطبايی در آخرين مصاحبه تلويزيونی خود در پاسخ به سؤال خبرنگاري كه میپرسد بعد از شما به كدام يك از شاگردانتان میتوان در موضوع فلسفه و عرفان مراجعه كرد و از اين حيث قابل اعتماد و تكيه هستند، علامه ابتدا نام شهيد مرتضی مطهری و سپس در جايگاه دوم آيتالله العظمی حسينیزنجانی را بيان میكند.
وی با اشاره به اينكه آيتالله العظمی سيدمحمدعزالدين حسينیزنجانی در مشهد اعلم علماي بلاد بودند، عنوان كرد: زمانی كه نياز بود اعلم علماي بلاد و شهر در مسئلهای نظر بدهند، آيتالله فلسفی كه خود از شاگردان مرحوم آيتالله خويی بودند خطاب به آيتالله زنجانی بيان میكنند، كه ما شما را اعلم علمای شهرمان(مشهد) میدانيم و نظرات شما بسيار مهم است و اين نشان از وجهه علمی در بعد فلسفی و عرفاني اين عالم فرزانه دارد.
واعظموسوی با بيان اينكه اين مرجع تقليد شيعيان در بسياری از جنبههای اخلاقی مثالزدنی بودند، ابراز كرد: ايشان از روحيه آرام، متواضع، حليم و سعهصدر وسيعي برخوردار بودند و در برخورد با اقشار و طبقات مختلف مردم اعم از بازاري، روشنفكر، عالم و طلبه هيچ گونه تكلف نداشتند، متواضع بودند و با آنها در حد فهمشان صحبت میكردند.
وی با اشاره به اينكه به بهانه ذكر توسل به اهل بيت(ع) و امام حسين(ع) در مناسبتهاي مختلف و روزهای جمعه درب منزل ايشان به روی مردم باز بود، تصريح كرد: مردم پشت سر ايشان نماز میخواندند، به راحتی سؤالات خود را در موضوعات مختلف مطرح كرده و پاسخ آن را دريافت میكردند. ايشان بهويژه در باورهای دينی طبقه دانشگاهی از آن جهت كه سخت قانع میشوند، بسيار موثر بوده و آن باورها را شكل میدادند و آن قدر برای طبقه روشنفكر جاذبه داشتند كه توانسته بودند اين گروه را كه نياز به آگاه سازی خاصي دارند، اقناع كنند، به طوریكه هماكنون افراد متخصص داراي مدارك بالای دانشگاهی از دوران دانشجويی خود علاقهمند و مريد ايشان هستند.
واعظموسوی با بيان اينكه آيتالله العظمی زنجانی به هنگام در مورد مسائل موضع میگرفتند و هرگز انقلاب و نظام را تنها نگذاشتند، افزود: ايشان مانند كوهی استوار و پشتوانهای قوی براي انقلاب اسلامی بودند و هيچگاه منزوی نشدند؛ به هنگام، بيانيه و اعلاميه میدادند و حتی در راهپيمايیها و انتخابات با صندلی چرخدار حضور پيدا میكردند و این امر سبب اعتماد بيشتر مردم ميشد.
وی با بيان اينكه آيتالله زنجانی نخستين كسی بودند كه قبل از انقلاب در زنجان مبانی و انديشههای امام خمينی(ره) را تبيين و مردم را به آن دعوت كردند، اضافه كرد: به جهت همين فعاليتهای سياسی و روشنگرانه مدتی را در زندان به سر بردند و در زمان پهلوی به شهر مشهد تبعيد شدند.
اين خطيب و واعظ توانا، عنوان كرد: ايشان بعد از پيروزی انقلاب اسلامی به فرمان امام خمينی(ره) به زنجان بازگشتند و مسئوليت امام جمعه اين شهر را بر عهده گرفتند.
وی با اشاره به اينكه خاندان ايشان در شهر زنجان چندين نسل در دوران قاجار و پهلوي، امام جمعه اين شهر بودند، ادامه داد: ايشان بعد از چند سال از فعاليت و خدمت در زنجان، به مشهد مقدس باز گشته و به تدريس علوم ديني پرداختند.
واعظموسوی ادامه داد: ايشان در فقه، اصول و مبانی تبحر بسيار داشتند، به طوری كه در استنباطهای فقهی بر روايات اهل بيت(ع) تكيه بسيار میكردند و با ذهن بازی كه داشتند، استفادههای بسيار عميق و ژرفی از روايات میكردند.
وی گفت: اين مرجع تقليد وارسته در استنباط برخی فروعات فقهی نوآور بود به طوري كه در مسائل پزشكی و برخی از معضلاتي كه مردم با آن مواجه هستند با استفتائات عميق، ژرف و راهگشای خود اين مسائل را حل كرده بودند. ايشان در ورود به فضای فلسفه و عرفان و پذيرش نظرات حكما و فلاسفه تسليم محض و خودباخته نبودند، بلكه مانند يك غواص در دريای عميق فلسفه و عرفان غواصي كرده و گوهرهای ناب را از آن دريافت میكردند.
واعظموسوی، آيتالله العظمی زنجانی را خود باخته نظرات قرآن و عترت دانست و افزود: ايشان مبانی اصيل و استوار تشيع را بر آراء فلاسفه و عرفا ترجيح میدادند و نظرات فلسفی و عرفانی را كه با مبانی اصيل شيعی هماهنگی نداشت، نمیپذيرفتند، به عنوان نمونه در استفتائي که از ايشان در مورد خواندن كتابهای ابن عربی سوال شد، ايشان فرمودند، اين مطالعه بايد تحت نظر يك استاد متدين باشد وگرنه ممكن است سبب گمراهی فرد شود.
اين خطيب و سخنور ادامه داد: با همه اين توضيحات ايشان فلسفه و عرفان را رد نكرده، بلكه از دريافتها و معارف عميق عرفان تا جايی با مبانی قرآن و عترت تعارضي نداشت، استفاده میكردند. ايشان بسيار مسلط بر مثنوی مولانا بود، اما هيچگاه خودباخته آن نبود و مثنوی را نقد نیز میكردند.
واعظموسوی با بيان اينكه آيتالله العظمی زنجانی ارتباط بسيار خوب و مناسبي با مقام معظم رهبری داشته و صميمیتی خاص ميان اين دو بزرگوار برقرار بود، گفت: ايشان يك فقيه، مجاهد انقلابی و عالم فرزانه بود كه از خصايص اخلاقی و ممتازی چون شرح صدر، تواضع و مردمی بودن برخوردار بود.