گروه انديشه: امروز كه پايان عمر كوتاه مسجدنشينی معتكفان است، زمزمههاي عاشقانه با معبود به اوج خود ميرسد و رحمت بيپايان الهي به سوي زمين سرازير ميشود، خوب است يادمان بماند كه با خدا ماندن سختتر از با خدا بودن است و بايد همواره برای با خدا ماندن تلاش كنيم تا رجبی ديگر و اعتكافی و استغفاری ديگر ...
ماه رجب را آغازی در حركت بندگان به سوی چشمه نور ميدانند، مسيری كه با دعای «يا من ارجوه لكل خير» و طلب خيرخواهی از خداوند متعال پس از فراغت از نمازهای روزانه شروع شده و به سوی عافيت تا ماه رمضان پيش میرود. ماهی كه با فرخنده ميلاد شكافنده علوم حضرت امام محمد باقر(ع) معطر به بوی ولايت میشود و ميلاد كوثر(س) و روز مادران و زنان مسلمان، رايحه اين ماه را دلپذيرتر میكند و اين چرخه با قدوم مولود كعبه، حضرت علی(ع) كه مزين به نام مردان مسلمان است بهروزتر میشود و البته در اين ايام عدهای از مسلمانان و شيعيان برای درك بهتر و بيشتر از فضيلت شعبان و رمضان يكی از زيباترين قصايد رجبيه كه با نام «اعتكاف» شناخته میشود را میسرايند و چه زيبا با نماز و روزه و استعانت و استغفار از درگاه بیانتهای سخاوت خداوند رحمان، خود را به «اين الرجبيون» منادیدهندگان نزديك میكنند.
بيداردلانی كه غفلت را مأيوس كردند
امروز 15 رجب است و با غروب آفتاب سه روز خدايیشدن معتكفان در گوشه و كنار مساجد كشور و شهرمان به اتمام میرسد و تنها آه است كه ميهمان ناخوانده سفرههای دل معتكفين میشود، همانهايی كه همه چيز را رها كردند و امروز با انجام عمل پر فضيلت ام داوود پس از سه روز روزه داری، بهترينها را از مهربانترين مهربانان می طلبند.
اگر بخواهيم واژه اعتكاف را حلاجی كنيم شايد بتوان هر واژه آن را در يك جمله «انجام عاشقانه تكليف الهی فرشتهسيرتان» دانست و به راستی اين سه روز كه وامدار سه روز عبادت ابتدايی اميرمؤمنان علی(ع) در خانه كعبه است ميتواند انسان را دو بال برای پرواز در سير و سلوك الهی بدهد، البته اگر بتوانيم در بازگشت به زندگی با روزمره نشدن آن دو بال شوق را از دست ندهيم.
اعتكاف يعنی توقف
اعتكاف در لغت به معنای حبس بودن و همراه دائمى چيزى بودن است، و معناى شرعى آن مكث و درنگ طولانى براى عبادت و راز و نياز با خدا در مسجد است.
آنچه از تعريف حضرت امام درباره اعتكاف آشكار است هدف از ماندن در مسجد، تنها براى بندگى و عبوديت است و زمانى كه با اين قصد و نيت در مسجد حضور پيدا كنيم ميتوانيم بگوئيم كه معتكف شدهايم. پس تنها ماندن در مسجد كافى نيست بلكه اين ماندن بايد همراه با انجام اعمال و عبادات خاصّه خودش باشد، بايد متذكر شد كه اعتكاف به خودى خود مستحب است ولى به وسيله نذر كردن يا با خدا عهد بستن و با سوگند ياد كردن واجب ميشود.
ريشه قرآنی اعتكاف
چند بار ماده عكف در قرآن مجيد آمده است كه نشان از اهميت اين سنت حسنه دارد؛ سورههای اعراف آيه 138، طه آيههاى 91 و 97، انبياء آيه 52، شعرا آيه 71، حج آيه 25، بقره آيههای 125 و187.
حضرت باريتعالى در قرآن كريم خطاب به حضرت ابراهيم(ع) و اسماعيل(ع) فرمان ميدهد كه: «و (به خاطر بياوريد) هنگامی كه خانه كعبه را محل بازگشت و مركز امن و امان برای مردم قرار داديم و (برای تجديد خاطره،) از مقام ابراهيم، عبادتگاهی برای خود انتخاب كنيد و ما به ابراهيم و اسماعيل امر كرديم كه خانه مرا برای طوافكنندگان و مجاوران و ركوعكنندگان و سجدهكنندگان، پاك و پاكيزه كنيد.»
اما آنچه در اسلام با عنوان اعتكاف و معتكف آمده يك تفاوت كلی با رهبانيت دارد كه قرآن كريم در اين زمينه میگويد: «وَجَعَلْنَا فِي قُلُوبِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ رَأْفَةً وَ رَحْمَةً وَ رَهْبَانِيَّةً ابْتَدَعُوهَا مَا كَتَبْنَاهَا عَلَيْهِمْ إِلَّا ابْتِغَاء رِضْوَانِ اللَّهِ فَمَا رَعَوْهَا حَقَّ رِعَايَتِهَا فَآتَيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا مِنْهُمْ أَجْرَهُمْ وَ كَثِيرٌ مِّنْهُمْ فَاسِقُونَ، و در دلهاى كسانى كه از او پيروى كردند رافت و رحمت نهاديم و [اما] ترك دنيايى كه از پيش خود در آوردند ما آن را بر ايشان مقرر نكرديم مگر براى آنكه كسب خشنودى خدا كنند با اين حال آن را چنانكه حق رعايت آن بود منظور نداشتند پس پاداش كسانى از ايشان را كه ايمان آورده بودند بدانها داديم و[لى] بسيارى از آنان دستخوش انحرافند(سوره حديد/ آيه 27)».
و امروز كه پايان عمر كوتاه مسجدنشينی معتكفان است، زمزمههاي عاشقانه با معبود به اوج خود ميرسد و رحمت بيپايان الهي به سوي زمين سرازير ميشود، خوب است يادمان بماند كه با خدا ماندن سختتر از با خدا بودن است و بايد همواره برای با خدا ماندن تلاش كنيم تا رجبی ديگر و اعتكافی و استغفاری ديگر ...
محمدجواد ابوعطا