امام موسی صدر؛ الگوی تبليغ تقریبی/ اجتهاد باید روح دین را در قانون بدمد

گروه انديشه: رئيس مركز پژوهش‎های اسلامی مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه اجتهاد باید روح دین را در قانون بدمد به برخی ویژگی‌های امام موسی صدر اشاره و تأکید کرد: امام موسی صدر الگوی تبليغ تنش‎زا در جهان اسلام است.

به گزارش خبرگزاری بين‎المللی قرآن(ايكنا) شعبه قم، حجت‌الاسلام والمسلمين احمد مبلغی، رئيس مركز تحقيقات اسلامی مجلس شورای اسلامی شنبه شب، 18 خردادماه در نشست علمی معيارهای قانون‌گذاری اسلامی بر اساس كتاب روح تشريع در اسلام اثر امام موسی ‌صدر، گفت: امام موسی‌ صدر از جمله شخصيت‎هايی است كه شايد به كرات نام ايشان را شنيده باشيم ولی متأسفانه هنوز به ابعاد اصلی شخصيتی ايشان پی نبرده‎ايم.

وی ايشان را از معدود عالمان دينی ذكر كرد كه به مناسبات اجتماعی تسلط داشتند و افزود: متاسفانه در حوزه بازشناسی روابط و مناسبات اجتماعی با فقر روبرو هستيم ولی ايشان با تفكراتی كه از منشأ و خاستگاهی كاملا ايمانی و دينی برخوردار بود در اين عرصه ورود پیدا كردند.

رئيس مركز پژوهش‎های اسلامی مجلس شورای اسلامی، اظهار كرد: امام موسی‌ صدر، كوشش فعالانه‎ای در عرصه مناسبات اجتماعی داشتند كه متأسفانه اين كاركرد بزرگ از نظرها مغفول مانده است و آن اصل مهم در اين روابط تنش‎زدايی ايشان در عرصه‎های اجتماعی حتی در برخورد با تفكرات فكری و دينی ديگر و همگرايی آنها با هم در عين حفظ فضای اصيل فكری اسلامی و تبليغ آن بود؛ يعنی ايشان به هيچ عنوان تنش‎زايی نمی‎كرد و برعكس هم مباحث اصيل اسلامی را مطرح می‎كرد و هم از تنش‎ها می‎كاهيد و همگان به گردش جمع می‎شدند كه واقعا امروز كاركرد آن بيش از هر زمان ديگری حس می‎شود.

این مسئول در ادامه گفت: از نظر امام موسی ‌صدر منابع ثابت و شريعت كامل است و ايشان بين منابع و اجتهاد، قائل به تفكيك است و زندگی را عرصه تحولات و تغييرات می‌داند.

مبلغی تصريح كرد: تقنين بر پايه شريعت دچار سه چالش اساسی است كه نخستين چالش آن، اين است كه اجتهاد ما هنوز به اندازه كافی ناظر به قانون نيست؛ اين يك حقيقت اصيل است كه اجتهادات بايد بر اساس ويژگی‎های خاص قانونی صورت گيرد تا در اين صورت قانون و فقه متضرر نشوند.

وی اظهار كرد: امام موسی ‌صدر در اين عرصه نيز نگاه بسيار نافذی داشتند و اين روابط را به خوبی بازشناسی كرده بودند؛ ايشان اجتهاد را ناظر به واقع و تحول معرفی كردند؛ زيرا نبايد قانون را تك ماده فرض كرد و بر خلاف اجتهاد قانون در يك موضوع چندماده‎ای ارائه می‎شود.

اين استاد سطح عالی حوزه، عنوان كرد: فقيه مجبور نيست كه به صورت مجموعه‌ای و كلكسيونی ابعاد و تفاسير يك مسئله را ذكر كند؛ البته نبايد از اين مطلب غافل شد كه در اجتهادات قديم، چندماده‌ای بودن در فقه به دليل كثرت پرسش و پاسخ و بررسی ابعاد گوناگون ديده می‌شود.

وی در ادامه به مسئله روح‎القانون و اصل تكميل قوانين با يكديگر اشاره كرد و گفت: قوانين بايد همديگر را تكميل كنند و اجتهاد بايد روح دين را در قانون بدمد و اين پيوند را ايجاد كند.

مبلغی عنوان كرد: عدم كفايت ميزان و كميت اجتهادهايی كه برای قانون انجام می‌شود، چالش دوم و فقدان عمليات مبدل در اجتهاد، سومين چالش بزرگ در اين عرصه است زيرا اجتهاد نيازمند ادبيات مبدل است كه كمتر آن را در ادبيات علمی مشاهده می‏كنيم و امام موسی صدر در اين زمنيه نيز تلاش‎گری فعال و مثمر ثمر بود.

رئيس مركز پژوهش‎های اسلامی مجلس شورای اسلامی، عنوان كرد: يكی از نكات برجسته انديشه‎ امام موسی صدر آن بود كه ايشان بر پاسخگويی هميشگی دين تأكيد داشت و تنها راه حل برون‌رفت از مشكلات را اتكا به مبانی دين می‎دانست و بر اين مطلب تصريح می‎كرد كه اجتهاد مسئوليت اين بحث را به عهده دارد.