ضيافت تابستانی خدا در ماهترين ماه خدا
رمضان پر فضيلتترين و بهترين ماه خدا برای اوج بندگی، عبادت و عبوديت انسان هاست و به بيان ديگر اين ماه، ماهترين ماه خدا است كه منشور آسمانى قرآن، سفره گسترده فيض الهى و كلام نورانى پروردگار برای راهنمايی و سعادت انسانها در این ماه نازل گرديده است.
گروه انديشه: رمضان پر فضيلتترين و بهترين ماه خدا برای اوج بندگی، عبادت و عبوديت انسان هاست و به بيان ديگر اين ماه، ماهترين ماه خدا است كه منشور آسمانى قرآن، سفره گسترده فيض الهى و كلام نورانى پروردگار برای راهنمايی و سعادت انسانها در این ماه نازل گرديده است.
رمضان در لغت از «رمض»، به معنی داغی سنگ در اثر شدت حرارت تابش خورشيد و به معنی شدت گرما میباشد. چون در اين ماه گناهان انسان از سوی خداوند متعال بخشيده میشود به اين ماه مبارك «رمضان» گفتهاند همان طور که پيامبر اكرم(ص) فرمودند نام اين ماه رمضان گذاشته شده، زيرا گناهان را میسوزاند و يكی از نامهای خداوند نيز رمضان است.
همچنين در اين ماه ساير كتب آسمانی چون تورات، انجيل و زبور نازل شده و يكی از چهار ماهی است كه خداوند جنگ را در اين ماهها حرام كرده است. بدينسان، پس فلسفه اصلی روزه و روزه داری در ماه مبارك رمضان همان تقويت تقوای الهی و ايجاد رابطه بين بنده و خالق است.
حال فلسفه روزه در اسلام و ساير اديان در ماه مبارك رمضان چيست؟ چرا روزه واجب شد؟ فايده روزه برای انسانها چيست؟ و چرا بايد روزه گرفت؟ و بسياری از سؤالات ديگر كه در اين زمينه مطرح بوده كه به يقين در صورت پرداختن به اين گونه مسائل و پاسخ به اين پرسشها است كه میتوان در مسير درست هدايت شد، چرا كه با شناخت ارزش و اهميت روزه، بهتر میتوان در ايجاد انگيزه برای به جای آوردن يكی از فرايض و واجبات الهی شد و اگر شبهاتی هم در اين راستا وجود داشت به آن پاسخ گفت.
بنابراين آنچه در اين زمينه اهميت دارد اين است كه روزه در همه اديان پيشين وجود داشته است. بر اين اساس، دين مقدس اسلام و ساير اديان جايگاه ويژهای را برای روزه و روزهداری قائل میباشند، به طوری كه حتی در اين خصوص در قرآن كريم در آيه 183 سوره بقره بر اين موضوع تأكيد شده است «یَا أَیُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَیْكُمُ الصِّیَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ؛ اى كسانى كه ايمان آوردهايد روزه بر شما مقرر شده است همان گونه كه بر كسانى كه پيش از شما بودند، مقرر شده بود، باشد كه پرهيزگارى كنيد. »
از سوی ديگر، رمضان تنها ماهی است كه خداوند متعال از آن در قرآن نام برده است، در قرآن مستقيماً به كسانی كه ايمان آوردهاند دستور داده شده كه در اين ماه روزه بگيرند. به طوری كه در اين خصوص همدر سوره بقره، آيه 185 بر اهميت آن تأكيد شده است «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِیَ أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَیِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ الشَّهْرَ فَلْیَصُمْهُ وَمَن كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَیَّامٍ أُخَرَ یُرِيدُ اللّهُ بِكُمُ الْیُسْرَ وَلاَ یُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُواْ الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُواْ اللّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ؛ ماه رمضان، همان ماه است كه در آن قرآن فرو فرستاده شده است،كتابى كه مردم را راهبر و متضمن دلايل آشكار هدايت و ميزان تشخيص حق از باطل است پس هر كس از شما اين ماه را درك كند بايد آن را روزه بدارد و كسى كه بيمار يا در سفر است، بايد به شماره آن تعدادى از روزهاى ديگر را روزه بدارد خدا براى شما آسانى مىخواهد و براى شما دشوارى نمىخواهد تا شماره مقرر را تكميل كنيد و خدا را به پاس آنكه هدایتتان كرده است به بزرگى بستاييد و باشد كه شكرگزارى كنيد».
شكی نيست كه هدف روزه تقواست. آنچه در اين راستا حائز اهميت است اين است كه روزه، روح تقوا و پرهيزگارى را در انسان پرورش مىدهد و مايه پاكى درون مىشود كه در آيه 184 سوره بقره از مسلمانان خواسته شده به نحو احسن اين فريضه الهی را بجای آورند. «أَیَّامًا مَّعْدُودَاتٍ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَیَّامٍ أُخَرَ وَعَلَى الَّذِينَ یُطِيقُونَهُ فِدْیَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ فَمَن تَطَوَّعَ خَیْرًا فَهُوَ خَیْرٌ لَّهُ وَأَن تَصُومُواْ خَیْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ؛ روزه در روزهاى معدودى، بر شما مقرر شده است، ولى هر كس از شما بيمار يا در سفر باشد، به همان شماره تعدادى از روزهاى ديگر را روزه بدارد و بر كسانى كه روزه طاقتفرساست كفارهاى است كه خوراك دادن به بينوایى است و هر كس به ميل خود بيشتر نيكى كند پس آن براى او بهتر است و اگر بدانيد روزه گرفتن براى شما بهتر است».
نا گفته نماند، در حقيقت بزرگترين فلسفه روزه اثر روحانی و معنوی آن بوده كه در اين راستا هم در قرآن و در احاديث مختلف ديگر از ائمه اطهار(ع) بر اهميت آن پرداخته شده است. چنانكه رسول خدا (ص) مىفرمايد: «صوُمُوا تَصِحّوُا، روزه بگيريد تا سلامت باشيد». (بحارالانوار، ج 93، ص 255)
امام علی(ع) هم میفرمايد: «فرض الله ... الصيام ابتلاء لاخلاص الخلق؛ خداوند روزه را واجب كرد تا به وسيله آن اخلاص خلق را بيازمايد» (نهجالبلاغه، حكمت 252).
امام صادق(ع) وقتی هشام بن حكم از علّت روزه پرسيد، فرمود: «خداوند روزه را واجب كرد تا فقير و غنی مساوی باشند و اغنياء نيز طعم گرسنگی را بچشند و به نيازمندان رحم كنند.
بدون شك برای روزه گرفتن دلايل بسياری وجود دارد كه از جمله اينها میتوان به اثر معنوی پرورش روح تقوا و پرهيزگارى در انسان، پاكى درون، ترك گناهان، تقويت صله رحم، نيكی كردن، خوش اخلاقی، عفو و گذشت و ... ، اثر اجتماعی تمرين درس مساوات و برابری در ميان افراد اجتماع، افزايش روحيه تساهل و سازش، همدردی با فقرا، افزايش انسجام و همبستگی اجتماعی، بالا رفتن اعتماد به نفس، كاهش رفتارهای خشونت آميز و پرخاشگرانه، بالارفتن روحيه كار جمعی، كاهش استرس و اضطراب، تحمل گرسنگى و تشنگى و ...، اثر عرفانی موجب تقرب به خداوند متعال، كنترل شهوت نفس، رهايی از وسوسه های شيطان و ...، اثر بهداشتی و درمانیمايه صحت و سلامت بدن، افزايش طول عمر، درمان انواع بيماریها، تلطيف روح و تقويت اراده و تعديل غرائز آثار جسمی و ... اشاره كرد.
بدينسان، رمضان ماه، جشن بندگی، ماه مهمانی خدا، ماه ذكر و تسبيح، ماه آمرزش و رحمت، ماه ضيافت عشق، ماه مهربانی و مهرورزی، ماه از اسارت خويش در آمدن، ماه كمك به مستمندان، ماه شهادت، ماه قدر و تقدير، ماه دعا و مناجات عبد با معبود، ماهی برای بخشش و در نهايت فصلی برای آغاز ديگر است. از اين رو، در حقيقت روزه و روزه داری همان خانه تكانى دل از گناه و آلودگى، شكوفاكننده نهال ايمان در بوستان جان انسان، تودهنى زدن به شيطان، ميدان صبر و بردبارى و نجات دهنده گناه كاران پشيمان، از دهانه دوزخ و به بيان ديگر روزه، زيباكننده چهره شخصيت انسان در پرتو عبادات و پاك كننده چهره دل، از غبار گناه و لغزش است.
رمضان پر فضيلتترين و بهترين ماه خدا برای اوج بندگی، عبادت و عبوديت انسان هاست و به بيان ديگر اين ماه، ماهترين ماه خدا است كه منشور آسمانى قرآن، سفره گسترده فيض الهى و كلام نورانى پروردگار برای راهنمايی و سعادت انسانها در این ماه نازل گرديده است.
موسی كاظمزاده
