انديشه حقوق بشر در اسلام مبتنی بر تفكر توحيدی است

گروه اندیشه: مدير اجرايی نهاد رهبری در دانشگاه علوم پزشكی ايلام با بيان اينكه انديشه حقوق بشر در اسلام مبتنی بر تفكر توحيدی است، گفت: غرب، انديشه حقوق بشر را در تفكر اومانيسم می‌داند و همين مسئله، حقوق بشر اسلامی را از حقوق بشر غربی متمايز می‏‌سازد.

بهزاد بسطامی، مدير اجرايی نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشكی استان ايلام در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) شعبه ايلام، به مناسبت روز حقوق بشر اسلامی و كرامت انسانی، بيان كرد: حقوق بشر، حقوقی است كه با تولد انسان پديدار می‏‌شود، همه بشريت، در انسان بودن با هم مشترك‏ بوده و شايسته تكريم هستند.

اين حافظ قرآن كريم با بيان اينكه كرامت انسانی اصل ‌محورى ‌حقوق بشر است، گفت: حقوق انسان‏ها بايد در همه جا يكسان اجرا شود و بين افراد در برخورداری از عظمت و كرامت انسانی تبعيض نباشد، كرامت فطری انسان موجب شد تا افراد اجازه يابند از كرامت، آزادی و توانايی خود در حوزه‏‌های متعدد جامعه بهره ‌گيرند.

اين قاری قرآن كريم با تبيين حقوق بشر در انديشه اسلام، بيان كرد: ارزش‏‌های اخلاقی و حمايت از كرامت انسانی در فرهنگ و سنت دينی ريشه‏ای عميق دارد، چنانكه كوشش پيامبران و پيشوايان دينی برای دفاع از حقوق اساسی و كرامت انسان بوده و اديان الهی اين حقوق را ناشی از اراده الهی و لازمه كرامت انسانی می‏‌دانند.

بسطامی با بيان اينكه يكی از مهم‌ترين موضوعات قرآنی، حول محور انسان و ويژگی‌های او سير می‌كند، بيان كرد: آنگونه كه قرآن انسان را ترسيم نموده، در هيچ جايی به چنين نحوی، جنبه‌های متفاوت و كرامت انسانی در نظر گرفته نشده و در حقيقت در بين مخلوقات، انسان از ويژگی‌های بسيار متمايزی برخوردار بوده كه به «احسن الخالقين» خطاب شده است.

اين کارشناس دینی با اشاره به آيه: «وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلاَئِكَةِ إِنِّی جَاعِلٌ فِی الأَرْضِ خَلِيفَةً؛ و چون پروردگار تو به فرشتگان گفت من در زمين جانشينى خواهم گماشت»، افزود: اسلام حقوق بشر را لازمه كرامت انسان می‏داند، زيرا در انديشه دينی انسان جانشين خداوند در زمين معرفی شده و از اين منظر سزاوار تكريم است.

اين قاری قرآن كريم با اشاره به آيه: «وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِی آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّیِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلاً؛ به راستی ما فرزندان آدم را گرامی داشتيم و آنان را در خشكی و دريا برنشانديم و از چيزهای پاكيزه به ايشان روزی داديم و آنان را بر بسياری از آفريده‌های خود برتری آشكار داديم»، اظهار كرد: اين كرامت عام، به صورت تكوينی است يعنی خلقت آدمی به گونه‌ای بوده كه قابليت‌ها و توانايی‌ها‌ی خاصی به او عطا شده و به واسطه اين ويژگی‌ها، در جايگاهی برتر نسبت به بسياری از مخلوقات قرار گرفته است.

انديشه حقوق بشر در اسلام مبتنی بر تفكر توحيدی است

بسطامی با اشاره به خطبه اميرالمؤمنين علی(ع) در نهج‌البلاغه كه می‌فرمايد: «خداوند سبحان از فرشتگان خواست كه به پيمان خويش عمل كنند و به وصيت الهی گردن بگذارند و در برابر كرامت انسانی به نشانه خضوع و خشوع سجده آورند پس به آنان گفت: در مقابل آدم سجده كنيد»، افزود: در اين بخش نهج‌البلاغه اشاره به همان آياتی است كه خداوند به فرشتگان دستور می‌دهد آدم را سجده كنند، آن حضرت علت دستور سجده كردن آدم را كرامت و عظمت انسان دانسته است.

وی در ادامه با بيان اينكه انديشه حقوق بشر در اسلام مبتنی بر تفكر توحيدی است، گفت: غرب، انديشه حقوق بشر را در تفكر اومانيسم(انسان‌گرايی) می‏داند و همين مسئله، حقوق بشر اسلامی را از حقوق بشر غربی متمايز می‏‌سازد.

این کارشناس قرآنی با بيان اينكه عنوان كرامت در غرب كمتر به چشم می‌خورد، بيان كرد: پيشينه حقوق بشر و كرامت انسانی از غرب سابقه چندانی ندارد، زيرا به آغازين روزهای آن به ايام انقلاب فرانسه باز می‌گردد و اين نشان می‌دهد كه مقوله كرامت در غرب بسيار ناقص و كم‌رنگ است.

اين حافظ قرآن كريم در ادامه افزود: در اسلام پيشينه كرامت ذاتی انسان‌ها به تاريخ بعثت رسول گرامی اسلام‌(ص) بلكه به لحاظ تاريخی، سابقه‌ای به اندازه تاريخ اديان آسمانی و توحيدی دارد، زيرا كرامت و ارزش ذاتی انسان حقيقتی است كه از سوی خالق بشر وحی شده است.

وی در پايان با بيان اينكه كرامت و مشتقات مختلف آن حدود 47 بار در قرآن كريم به كار رفته، كه نيازمند تأمل است، خاطرنشان كرد: كرامت انسان از مباحث مهم در حوزه انسان‌شناسی است كه درمكاتب مختلف الهی و بشری رويكردهای متفاوتی را موجب گرديده است.