غفلت از رويكرد زبانشناختی به قرآن كريم
زمانی كه در زمينه تاريخ قرآن يك كتاب وفادار به اين كتاب آسمانی نداريم، بالطبع رسيدن به اينكه بخواهيم در زمينه شناخت زبان قرآن از زبان اهل بيت(ع) و قرآن موفق باشيم، خيلی دور است و جای اين موضوع بسيار خالی است.
گروه انديشه: زمانی كه در زمينه تاريخ قرآن يك كتاب وفادار به اين كتاب آسمانی نداريم، بالطبع رسيدن به اينكه بخواهيم در زمينه شناخت زبان قرآن از زبان اهل بيت(ع) و قرآن موفق باشيم، خيلی دور است و جای اين موضوع بسيار خالی است.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، نشست «آسيبشناسی تفسير علمی در روزگار معاصر» شامگاه هشتم مردادماه، با حضور احمد پاكتچی، عضو هيئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) و ابوالفضل خوشمنش، عضو هيئت علمی دانشگاه تهران در نمايشگاه بينالمللی قرآن كريم برگزار شد.
پاكتچی در ابتدای اين نشست با بيان اينكه علومی كه به سمت كمّی شدن میروند يا اساسا در اين راستا گام بردارند، فاصله زيادی با علوم فرموله شدن دارند، اظهار كرد: برخی علوم ممكن است از فرمولی شدن فرار كنند و زمانی كه چنين دستگاههای مشتركی ايجاد نشود كه مجموعهای از علوم را در فضای همسايگی قرار دهند، طبيعتا علوم نيز از يكديگر فاصله میگيرند.
اين عضو هيئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) با بيان اينكه در گذشته بين علوم قرآن و ادب و حديث ارتباط خوبی برقرار كردهايم، ادامه داد: در عين حال، در طول 2 قرن گذشته كه با طيف گستردهای از علوم مواجه بودهايم، شايد احساس كردهايم اين موضوع به حدی سخت است كه اصلا نخواستهايم اين مسير را طی كنيم.
وی با تاكيد بر اينكه نسبت به علوم جديد دچار نوعی واكنش شتابزده شدهايم، عنوان كرد: ما در اين راه مسير درستی را انتخاب نكردهايم. در مسير تفسير علمی به معنايی كه تا امروز جا افتاده، يك علم و يك قرآن داريم كه مسئله اين است كه آيا میتوانيم گزارههای قرآن را با گزارههای موجود انطباق بدهيم يا خير؟ خيلی از كتب تفسير علمی برای تفسير موضوعی است.
پاكتچی تاكيد كرد: بايد ديالوگ سالم و صحيحی با علم روز برقرار شود، نه ديكتاتوری. اين كار يك دنباله روی هميشگی و مسير درست مطالعه ميان رشتهای است؛ حقيقتی كه به عنوان پل ارتباطی بايد به آن پرداخته شود.
اين عضو هيئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) به موضوع مطالعات زبانشناسی قرآن نيز اشارهای كرد و گفت: استفاده از زبانشناسی در مطالعات 40 سال اخير بسيار جدی شده است و افراد متعددی را سراغ داريم كه درس زبانشناسی خواندهاند و چون مسلمان بودند، به سراغ قرآن نيز آمدهاند. از سوی ديگر فردی كه در دانشگاهی غربی در حوزه مطالعات خاورميانه مشغول به فعاليت است، توليدكننده اصلی نيست و برخی از موارد اجنتابناپذير است و زبانشناسی خود دارای شاخههای مختلف و در هر شاخه مكاتب مختلفی وجود دارد.
وی افزود: زمانی كه در زمينه تاريخ قرآن يك كتاب وفادار به اين كتاب آسمانی نداريم، بالطبع رسيدن به اينكه بخواهيم در زمينه شناخت زبان قرآن از زبان اهل بيت(ع) و قرآن موفق باشيم، خيلی دور است و جای اين موضوع بسيار خالی است. توانايی كه خدا در آفرينش هستی بروز داده در قرآن نيز به عنوان يك زبان خاص منحصر به فرد به عمل آمده است، ولی در كل به مطالعه زبانشناختی تاكنون كم پرداخته شده و راه نرفته بسياری وجود دارد.
در ادامه اين نشست خوشمنش نيز با بيان اينكه دانش و علم، جريان طبيعی خود را در طول چندهزار سال گذشته داشتهاند و امكان ندارد موضوعی از اين مقوله جدا باشد، تصريح كرد: هم اكنون در بحث اعجاز علمی و ميان رشتهای نيز اين موضوع مطرح است كه دين برخی توقعات خاص دارد. ما نيز با برخی چالشهای مشخص مواجه هستيم. بنابراين بايد مراكز فراوانی تاسيس و از آنها بخواهيم كار ميانرشتهای را در زمينه علوم مختلف هر چه زودتر در يك زمان مشخص انجام بدهند تا بتوانيم دانشهای قرآنبنيان انسانی و تجربی هم داشته باشيم.
خوشمنش در ادامه سخنان خود افزود: با آمدن مصحف عثمان در ايران، اين مقوله به ناگاه گسترش و نفوذ خاصی در ايران پيدا كرد. ايرانی كه در جهان اسلام پايتخت نگارش قرآن و مصحف خطی قرآن و دارای بيش از 10 هزار نسخه خطی قرآن بود، بسی بيش از آنكه كشور مصر پايتخت قرائت و تلاوت قرآن باشد، كشور ايران پايتخت كتاب و نسخههای خطی اين كتاب آسمانی بود.
اين عضو هيئت علمی دانشگاه تهران ادامه داد: اما اين اتفاق تلخ در ايران افتاد و اعتراض اساتيد اين حوزه را نيز در پی داشت و موضوع تا به مقام معظم رهبری ادامه يافت و ايشان مدتی بعد تاكيد كردند كه ايران بايد برای خود يك مصحف رسمی، مشخص، تحقيقی، دقيق و آبرومند داشته باشد كه البته همين امر نيز تاكنون به شكل كامل محقق نشده است و مصحف ايرانی بيش از اينكه كار كتابت باشد، محصول پردازش فونتی است.
وی ادامه داد: در خصوص نظم قرآن در زمان نيز در طی ساليان اخير بر روی دو موضوع هوش مصنوعی و زبانشناسی محاسباتی در داخل ايران و هم در خارج از كشور مطالعات خوبی انجام شده و نتايج خوبی نيز به دست آمده است، بايد نظم قرآن به نحو ديگری ديده شود كه درست باشد، قرآن حالت يك پاياننامه را ندارد، اما توانايی و گويايی قرآنی در همين مسائل نهفته است.
خوش منش تصريح كرد: قرآن كريم بيش از آنكه به شكل منطقی افاده معنايی داشته باشد، به شكل لغت معنی و با ارتباطات خوشهای كه در ميان بيش از 6 هزار آيه قابل برقراری است، اين كتاب آسمانی دارای قابليت معنادهی است.
اين عضو هيئت علمی دانشگاه تهران يادآور شد: اساتيدی كه در زبانشناسی محاسباتی و هوش مصنوعی مشغول به فعاليت بودهاند، عنوان كردهاند كه پس از اينكه اطلاعات موجود اين تحقيقات را به چند كشور مختلف دنيا ارسال كردهايم، موضوعی كه در اين پژوهش كامل مشخص بود، اين است كه صرف قرآنی يك صرف كاملا منحصر به فرد از هر زبانی است.
