شرح آيت‌الله مجتهدی بر دعای روز بيست و ششم ماه رمضان

گروه انديشه: شخصی به امام حسن عسگری‌(ع) گفت كه هر شب قصد می‌كنم تا نماز شب بخوانم؛ اما نمی‌شود و امام(ع) در جواب فرمود: «گناه تو را زنجير كرده است»؛ دليل اينكه كسی دلش می‌خواهد نماز شب بخواند اما نمی‌تواند، انجام گناه است كه با استغفار می‌تواند آن را رفع كند.

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن (ايكنا)، آيت‌الله مجتهدی تهرانی، استاد برجسته اخلاق، همه‌روزه در روزهای ماه مبارك رمضان در بين نماز ظهر و عصر در مدرسه علميه خود به شرح دعای مختصر آن روز می‌پرداختند كه شرح دعای روز بيست و ششم ماه مبارك رمضان در بيان ايشان به قرار ذيل است:

«اللهمّ اجْعَل سَعْيی فيهِ مَشْكوراً، وذَنْبی فيهِ مَغْفوراً، وعَملی فيهِ مَقْبولاً، وعَيبی فيهِ مَسْتوراً، يا أسْمَعِ السّامعين؛ خدايا كوشش مرا در اين ماه قدردانى شده قرار بده و گناه مرا در اين ماه آمرزيده و كردارم را در آن مورد قبول و عيب مرا در آن پوشيده‌ كن، اى شنواترين شنوايان!»

«اللهمّ اجْعَل سَعْيی فيهِ مَشْكوراً»: در اين بخش از دعا می‌خوانيم، خدايا سعی و تلاش ما در ماه رمضان را بپذير! واژه «مشكوراً» به معنای «تشكر كن» است و مقصود آن در اين دعا «بپذير» و «قبول كن» است.

آدم زحمت می‌كشد و روزه می‌گيرد، گرسنه و تشنه می‌شود؛ اما غذا و آب نمی‌خورد و كم‌خوابی ماه رمضان را تحمل می‌كند و اگر خدا تلاش‌های ما را قبول نكند، كاری از ما ساخته نيست. اگر زحمتی و رنجی كشيده شود و حاصلی در پی نداشته باشد، اتفاق ناگواری افتاده است.

ما بايد غصه بخوريم كه نكند اعمال ما را آفت بزند. مثلاً يك غيبت می‌تواند تمام زحمات ما را هدر دهد. اگر غيبت كنيد، 40 روز اعمال خوب شما در نامه اعمال شخص غيبت‌شونده نوشته می‌شود و اگر عمل خوبی نداشته باشيد، گناهان آن شخص در نامه اعمال شما نوشته می‌شود. اين روايت از معصوم (ع) است.

بايد به خودمان بپردازيم و ببينيم كه خودمان چه كار كرده‌ايم؛ آيا هيچ عيبی نداريم؟ گل بی‌عيب خداست و ممكن نيست كه ما عيب نداشته باشيم. در روايت آمده كه «چه می‌شود انسان را، يك خار كوچك را در چشم رفيقش می‌بيند؛ اما شاخه‌ای كه در چشم خودش رفته را نمی‌بيند».

اين روايت كنايه از اين است كه انسان عيب‌های بزرگ خود را نمی‌بيند؛ اما عيب كوچك مردم را می‌بيند.

اين حديث از معصوم(ع) است كه خوش به حال كسی كه عيب خودش را می‌بيند و به عيب كس ديگری كاری ندارد.

«وذَنْبی فيهِ مَغْفوراً وعَملی فيهِ مَقْبولاً». در اين فراز از دعای روز بيست‌ و ششم ماه رمضان خدا می‌خواهيم تا گناهان ما را بيامرزد و اعمالمان را قبول كند! از خدا می‌خواهيم تا گناهانی كه پيش از ماه رمضان انجام داده‌ايم را ببخشد؛ چون ماه رمضان، فصل درآمد معنوی و كسب ثواب است، حتی خوابيدن و نفس كشيدن در اين ماه عبادت محسوب می‌شود.

در ماه رمضان اين همه درآمد وجود دارد. آيا امكان ندارد با اين همه درآمد كسب شده، انسان جان خودش را از گرو در بياورد؟ پيامبر اسلام در خطبه شعبانيه می‌فرمايد: «پشتتان از گناه سنگين شده و به گرو رفته است و در ماه رمضان بدنتان را از گرو در بياوريد». برخی هنگام نماز صبح نمی‌توانند به خاطر سنگينی بلند شوند كه از آثار گناه است. شخصی به امام حسن عسگری (ع) گفت كه هر شب قصد می‌كنم تا نماز شب بخوانم؛ اما نمی‌شود. امام فرمود: «گناه تو را زنجير كرده است». دليل اينكه كسی دلش می‌خواهد نماز شب بخواند، اما نمی‌تواند، انجام گناه است و با استغفار می‌تواند آن را رفع كند.

شعری هست كه می‌گويد «هر كه سحر ندارد از خود خبر ندارد»، هر كسی كه هنگام سحر خواب است، نمی‌داند كه كيست و بايد خود را پيدا كند. حديث از معصوم(ص) است كه می‌فرمايد، عجب است كه مردم به دنبال گمشده خود هستند اما به دنبال خود نمی‌گردند.

وضو بگيريد و شب در تاريكی صد بار از خودتان بپرسيد كه من كه هستم؟ شايد خودتان را پيدا كنيد. اگر خودت را پيدا كردی هوس نماز شب پيدا می‌كنی.

«وعَيبی فيهِ مَسْتوراً» : خدايا كاری كن تا عيب من مستور باشد و كسی از عيبم مطلع نباشد! خدا «ستارالعيوب» است و نگذاشته تا كسی از گناهان ما اطلاع پيدا كند. حديث است اگر گناه بو داشت، دو نفر كنار هم نمی‌نشستند. اگر عيب آدم عيان می‌شد كسی جنازه كسی را دفن نمی‌كرد.

در پايان دعا می‌گويم ای خدايی كه از همه شنونده‌ها تو شنواتری! خدا همه چيز را می‌شنود. اگر يواش هر حرف بزنيم خدا باز هم می‌شنود. حضرت موسی(ع) به خدا گفت كه خدايا، اگر نزديكی من يواش صحبت كنم و اگر دوری بلند صحبت كنم؛ خدا فرمود: «من همنشين كسی هستم كه ياد من باشد». خدا شنواترين است؛ پس می‌گوييم، ای خدايی كه از همه شنوايان شنواتری، اين دعاها را درباره ما مستجاب كن.