نخستین جشنواره بینالمللی امام خمینی(ره) در قم برگزار شد
گروه حوزههای علمیه: نخستین جشنواره بینالمللی امام خمینی (ره) در حوزه اندیشه سیاسی با سخنرانی آیتالله العظمی سبحانی و مدیر حوزههای علمیه کشور در قم برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)، نخستین جشنواره بینالمللی امام خمینی (ره) در حوزه اندیشه سیاسی، پنجشنبه، 3 بهمنماه، در مدرسه عالی داراشفاء قم با حضور آیتاللهالعظمی سبحانی و مدیر حوزههای علمیه، در مدرسه عالی دارالشفاء قم برگزار شد.
بنا بر این گزارش، در این جشنواره حجتالاسلام والمسلمین مهاجرنیا، مسئول دبیرخانه انجمنهای علمی حوزه در سخنانی گفت: 16 انجمن تا سال 91 به صورت فعال و با حدود سه هزار عضو از نخبگان حوزوی که اکثرا دارای تحصیلات حوزوی و دانشگاهی هستند تشکیل شده است.
وی، افزود: تجربه نخستین حوزه، در تشکیل انجمنهای علمی تجربهای موفق و ماندگار است؛ انجمن فلسفه، فقه، ارتباطات، تبلیغ اسلامی و ترجمه و زبان هم در حوزه شکل گرفتهاند ولی هنوز به ظرفیتهای لازم خود نرسیدهاند.
مهاجرنیا با اشاره به تاکیدات رهبر انقلاب در عرصه تحول در حوزه، بیان کرد: حوزه باید از وضعیت موجود به سمت کمال و پیشرفت حرکت کرده و متناسب با نیازها و مقتضیات انقلاب متحول شود، این مسئله خواست مقام معظم رهبری و مراجع عالیقدر تقلید است.
وی تشکیل انجمنهای علمی را نشاندهنده شروع این تحول دانست و گفت: باور اینکه امروز سه هزار نخبه با رسالت حوزوی و با تکمیل ساختار حوزه در این انجمنها گردهم بیایند و به ترسیم نقشه جامع علومی این علوم بپردازند آسان نبود.
این مدیر حوزوی عنوان کرد: نسل جوان و پویای حوزه به دنبال نوآوری و ورود به عرصههای جدید است، انجمنهای علمی حوزه امروز تثبیت شده و مورد تایید مراجع عظام تقلید هستند؛ قطعا انجمنهای علمی به عنوان نقطه ترقی حوزه محسوب میشوند.
مسئول دبیرخانه انجمنهای علمی حوزه با اشاره به برگزاری همایش اخلاق و اقتصاد توسط یکی از انجمنهای علمی حوزه، افزود: این همایش به همت انجمن اقتصاد اسلامی حوزه و با برنامههای فاخری چون رونمایی از جایزه ویژه شهید صدر همراه بود.
مهاجرنیا در ادامه به برگزاری همایش امام کاظم(ع) در بهمن ماه جاری اشاره کرد و گفت: این همایش نیز به همت انجمن تاریخ در حال اجراست؛ در همایش مترجمان قرآن نیز که در قم برگزار شد، 120 متخصص و مترجم قرآن کریم در بخشهای مختلف حضور داشتند.
در ادامه این مراسم حجتالاسلام والمسلمین سید باقری، دبیر نخستین جشنواره بینالمللی امام خمینی(ره) گفت: عمقبخشی به نظام جمهوری اسلامی و مبانی اندیشهای آن و رفع دغدغههای مقام معظم رهبری در خصوص توجه ویژه به مباحث سیاسی اسلام انجمن مطالعات سیاسی حوزه را بر آن داشت تا با همکاری مراکز علمی، پژوهشی و دانشگاهی اقدام به برگزاری این همایش علمی کند.
آیتالله سبحانی سخنران بعدی این همایش بود که در سخنانی بیان کرد: امام راحل بر این اعتقاد بودند که هیچ فردی دارای چنین ولایتی نیست که بتواند در اموال، اعراض و نفوس مردم نفوذ کند؛ زیرا مدبر جهان، خلاق و متعال است و چون خدا رب و مدبر است سه امر اصالتاً متعلق به خدای متعال است.
این مرجع تقلید تصریح کرد: براین اساس توحید در تکوین و تشریع، توحید در اطاعت و توحید در حاکمیت آن سه امری هستند که اساساً متعلق به خداوند متعال هستند و به طور ویژه فقط در خداوند خلاصه میشوند و خداوند چون به صورت مستقیم با بشر در ارتباط نیست برای اجرای این سه مرحله، انبیاء را از میان بشر برگزید.
وی بیان کرد: در حقیقت احکام الهی چون از طرف خداوند و به وسیله انبیاء میان بشر آورده شدهاند باعث اجرای تشریع خداوند میشوند و خداوند به وسیله همین احکام است که این امر را اجرایی میکند؛ بنابراین اطاعت از انبیاء چون در جریان اجرای شریعت الهی قرار دارد در راستای اطاعت از خداوند است.
آیتالله سبحانی بیان کرد: تمام ادله ولایت فقیه منتسب به ولی جامع الشرایط میشود که در روایات بیان شده است؛ ولی فقیه یا مجتهد جامعالشرایطی که حاکم است نمیتواند به تنهایی کار را به انجام برساند، به همین دلیل از ولایت در قوههای قضائیه، مجریه و مقننه استفاده میکند که در سهولت اجرای امور به او کمک برسانند.
وی مشروعیت قوای سهگانه را مشروط به وجود داشتن ولی فقیه دانست و گفت: بسیاری پیش از تشکیل مجلس خبرگان رهبری شعار نظام جمهوری دموکراتیک و لائیک را سر میدادند؛ ولی امام راحل (ره) در سخنرانی خود در دبیرستان حکیم نظامی تاکید کردند که باید نظام جمهوری اسلامی تشکیل شود نه یک کلمه کم و نه یک کلمه زیاد؛ همین بیان قاطع امام بود که باعث رشد نظام اسلامی شد.
این مرجع تقلید با ذکر این مطلب که جمهوریت نظام به مسئله مقبولیت مردم و اسلامیت با مسئله مشروعیت مرتبط است، اظهار کرد: فقیه هم باید مقبولیت مردمی داشته باشد زیرا میخواهد که همین مردم از او تبعیت کرده و قوانین شرع را اجرا کنند و هم ناظر و حاکم به مسائل و محتوای شرع باشد؛ به همین دلیل شیوه حکومتی که امام(ره) پیاده کردند، اسلامی است که به خدا متصل است و دعوت مردم برای پذیرش است؛ تاریخ هم به اثبات رسانده است که روش حکومت بر مبنای ملوکیت با استبداد همراه خواهد شد.
وی گفت: امام راحل این روش را انتخاب نکرد چون میدانست که رضایت مردم را به همراه ندارد؛ البته در این بین برخی مدعی میشوند که بین اصل چهارم و پنجم قانون اساسی، تضاد وجود دارد، ولی این گونه نیست زیرا ولایت فقیه در نگهبانی از روش حکومت، منتخب است و روش منتخب مردم برای مردم نباید خودسر باشد، بلکه باید قوانین و قضاوت بر مبنای اسلام باشد.
آیتالله سبحانی تصریح کرد: بشر بینیاز از حکومت نیست و تنها کمونیستها معتقدند اگر اختلافات طبقات از بین برود بشر بینیاز از حکومت میشود، در حالی که تفکر آنها اشتباه است؛ تقسیم کار در کشور مهم است و جریان تقسیم کار در کشور ارتباطی با اختلاف طبقاتی ندارد.
آیت الله سید هاشم حسینی بوشهری نیز در سخنانی با تاکید بر این که امام (ره) از مردان تاریخساز جهان اسلام است، گفت: امام راحل (ره) با تلاش پیگیر و توکلی خالص به خداوند توانستند نظریهپردازی سیاسی اسلام در صحنه اجتماعی را در قالب اندیشه سیاسی اسلام حاکم کنند.
وی افزود: اندیشه سیاسی را نباید محصول این دوره از تاریخ اسلام دانست بلکه این اندیشه سیاسی و به طور کلی اساس سیاست مربوط به بندگان، در آیات و روایات اهل بیت(ع) به وفور یافت میشود.
مدیر حوزههای علمیه با اشاره به نقش شرایط زمانی و تاریخی در ظهور این اندیشه از سوی بزرگان حوزه، عنوان کرد: آنها با تلاش علمی خود این زمینه را ایجاد کردند و هنگامی که نوبت به رهبری امام راحل در جهان اسلام رسید، بحث جمهوریت و اسلامیت نظام و تئوریزه کردن نظام مردمسالاری به عنوان نظام سیاسی در قانون اساسی کشور مطرح شد.
وی بیان کرد: اعضای خبرگان قانون اساسی با همت بلند خود سیستم حکومتی، کشور را بر اساس اندیشه اسلامی بنا نهادند و خوشبختانه امروز اکثریت طلاب و علما در حوزههای علمیه به برکت پیروزی انقلاب با این اندیشه سیاسی اسلامی آشنا هستند؛ اندیشه سیاسی الهی و غیر الهی از تقسیم بندیهای نگرش اندیشه سیاسی امام راحل(ره) بود که باید در این زمینه همه طلاب و علما به این مباحث دقت نظر داشته باشند.
عضو مجلس خبرگان رهبری بیان کرد: مباحث ایشان در امور سیاسی دقیقا بر محور اندیشههای سیاسی الهی استوار بود که این اندیشهها ماخوذ از آموزههای مکتب اهل بیت(ع) بوده است.
وی در تشریح سیاست الهی نیز گفت: سیاست الهی به معنای راهبرد و مسیری است که قرآن به این موضوع پرداخته و اوج آن در حیات و مشی انبیاء تبلور یافته است؛ امام راحل به حق شایسته راهبری چنین سیاستی در این عصر حساس بود زیرا هم عارف و فیلسوف بود و هم فقیهی جامعالاشرایط و سیاست مدار؛ نفوذ کلام امام کم نظیر بود و همیشه به دنبال تحقق عدالت در همه ابعاد بود.
حسینی بوشهری یادآور شد: اگر به دنبال تعریفی جامع از نقطه نظرات امام راحل در باب سیاست و حکومت هستیم باید از مولفههایی یاد کنیم که چارچوب اصلی تفکرات ایشان را تشکیل میداد؛ از این رو باید از آزادی به عنوان یکی از مهمترین این مولفهها یاد کنیم؛ استقلال کشور نیز دیگر مولفه راهبردی امام در سیاست و حکومت اسلامی بود.
وی افزود: از جمله مولفههای اصلی مفهوم استقلال میتوان به تلاش در جهت نفی دخالت دیگران، قطع نفوذ بیگانگان، مردمسالاری و قانونمندی بر اساس مصلحت داخلی و دینی اشاره کرد؛ قانونمندی از محورهای اصلی تفکرات امام راحل بود و یک لحظه هم چیزی را برتر از قانون نمیدانستند.
حسینی بوشهری یادآور شد: عدم ارتباط با کشورهای خارجی و حصار بستن در اطراف کشور خلاف اندیشه سیاسی امام راحل(ره) است و کسی نباید چنین تصوری درباره ایشان داشته باشد؛ باید همانند پیامبر اکرم(ص) با دیگر کشورها ارتباط داشته باشیم ولی دست از حمایت از مظلومین هم برنداریم.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم اظهار کرد: حفظ وحدت از بنیادیترین نقاط تفکر امام راحل بود و همیشه بر حفظ آحاد ملت در ابعاد مختلف تاکید داشتند؛ از دیگر سوی ایشان به شدت مصلحت اندیش و حکیم بودند و همیشه مسئولان را بر لزوم به کاربستن مصالح امت و پرهیز از ارحجیت تفکر شخصی و هوای نفس فرا میخواندند.
رابرت گلیو، استاد شیعهشناسی دانشگاه اگزتر انگلستان نیز در این جشنواره، به پژوهش های غرب در زمینه فقه سیاسی شیعه اشاره کرد و گفت: هیچ تردیدی وجود ندارد که پیروزی انقلاب اسلامی مرهون تکیه بر ظرفیت اندیشههای ناب شیعی بود و بر این اعتقاد هستم که نظریههای سیاسی شیعه با این گسترش خود اعجاب محققان غربی را نیز به دنبال داشته است .
وی افزود: یکی از مهمترین و بزرگترین اندیشمندان شیعی در عصر حاضر، آیتالله سبحانی است که همیشه از کتب و پژوهشهای ایشان در زمینههای تحقیقاتی خود استفاده کردهام و حضور جایی که ایشان هم حضور دارد مایه افتخار است.
این محقق انگلیسی یادآور شد: در تاریخ اندیشه غرب تحقیقات بسیاری در حوزه اندیشه اسلامی انجام شده است؛ بیشتر این مطالعات در حوزه اهل تسنن، بوده است ولی گرایشات بسیاری برای شیعهشناسی در غرب وجود دارد.
وی بیان کرد: محققان غربی دریافتهاند اندیشههای فقه شیعی دارای نظرات سیاسی ارزشمند هستند؛ زیرا شیعیان از عنصر عقل در پژوهشها و فقه خود بسیار استفاده میکنند که برای غربیها بسیار جالب توجه است.
گلیو با بیان اینکه در عرصه روشنفکری غربیها به مقابله عقل با دین پرداختند، تصریح کرد: در تفکر شیعه شاهد ترکیب عقل و دین و ایجاد نظریات نوینی هستیم؛ سنت و اندیشه سیاسی شیعه قادر به پاسخگویی چالشهای 5 هزار ساله و نیازهای فکری بشر است در حالی که بسیاری از اندیشههای فلسفی غربی گذشته خود را انکار میکنند و رجوع به گذشته در آراء آنها معنا ندارند.
وی افزود: به همین علت است که مشاهده تحولات و گسترش اندیشهای در شیعه، برای آنها مسئلهای غیرمعمول بوده است؛ اندیشههای سیاسی در اسلام از درون سنتهای خود منشا میگیرد و این در حالی است که تفکرات غربی نشأت گرفته از اندیشههای بیرونی است.
استاد دانشگاه اگزتر انگلستان عنوان کرد: تفاوت انقلاب اسلامی و جنبش اخوان این بود که جنبش اخوان المسلمین به تفکرات خارجی وابسته شد ولی انقلاب اسلامی بر ظرفیتهای اندیشه شیعی تمرکز یافت و دنیا را تغیر دارد.
گلیو افزود: بسیاری از مردم جهان خواستار آگاه شدن از اندیشههای پیچیده سیاسی شیعه هستند؛ ما میتوانیم از این ظرفیت استفاده کرده و و زمینه را برای افزایش اطلاعات مردم در این گونه موارد فراهم کنیم.
وی گفت: روابط ایران و انگلیس دوستانه نبوده و در این زمینه خوب عمل نکردهایم ولی قطعا پس از بهبود این شرایط و روابط مردم بیشتری با ایران و شیعه آشنا خواهند شد.
گفتنی است، در پایان این همایش از 10 تن از برگزیدگان این جشنواره تقدیر و تجلیل به عمل آمد.
