از سختی حفظ در دوران نوجوانی تا لذت شیرین مرور آیات الهی در زندگی

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، در حالی به سراغ یکی از جوانان موفق قرآنی در شهری که ام القراء قرآنی کشور است رفتیم که علاوه بر حافظ کل قرآن کریم، دانشجوی رشته مهندسی برق ورودی سال 89 در دانشکده مهندسی دانشگاه فردوسی مشهد نیز هست و هم‌اکنون در ترم 8 این رشته تحصیل می‌کند. «محمدرضا اردکانی‌فرد» در این گفت‌و‌گو از تلاش‌های پیوسته‌اش برای رسیدن به موفقیت در عرصه حفظ قرآن کریم می‌گوید.

قبل از ملاقات گفته بود که دانشجوی رشته مهندسی برق دانشگاه فردوسی مشهد است، با این وجود دیدن یک جوان حافظ قرآن با یک کیف از وسایل و تجهیزات مهندسی در محیط دانشگاه برایمان جالب بود.

آغاز راه حافظ شدن با چند نوار کاست استاد پرهیزگار

سال اول دبستان بوده که مادرش با در دست داشتن یک سری نوار کاست به خانه می‌آید و او با  سؤالات متعدد در ذهن به کنجکاوی در مورد این خرید مادر می‌پردازد و متوجه می‌شود که آنها کاست‌های سه بار تکرار استاد شهریار پرهیزگار، قاری بین‌المللی کشورمان است و از همان زمان مسیر ورود او به فعالیت‌های قرآنی کلید می‌خورد.

به کمک مادرش هر روز به این نوار کاست‌‌ها گوش می‌کند و با گذشت چند ماه احساس می‌کند که  تعدادی از سوره‌های کوچک جزء 30 قرآن را حفظ شده است. این کنجکاوی اولین اقدام او برای ورود به عرصه حفظ قرآن کریم است.

البته مطمئن نیست که هدف اولیه‌اش از حفظ قران قطعا دنبال کردن حفظ کامل این کلام الهی باشد اما با گذشت زمان و استفاده از نوارهای مختلف و تشویق والدینش، پیشرفت مناسبی را در حفظ سوره‌های قرآن داشته است به طوری که در مدت یک سال موفق به حفظ جزء 30 قرآن می‌شود و این موضوع تنها چیزی است که در ابتدای فرایند حفظ قرآن به خاطر دارد.

با گذشت زمان و افزایش همراهی و تشویق خانواده و مدرسه، شیرینی حفظ سوره‌های قرآن در کام محمدرضای کوچک بیشتر چشیده می‌شود و با اشتیاق مضاعف در همان حال و هوای کودکی این راه را تا حفظ پنج جزء ادامه می‌دهد. به طوری‌که در سال سوم ابتدایی 5 جزء آخر قرآن کریم را به شکل کامل از حفظ کرده است. در این مدت در بخش حفظ، ترتیل و تکرار صوت از همین کاست‌ها استفاده می‌کرده و اگر مشکلی پیش می‌آمده، والدینش مانند همیشه او را همراهی می‌کردند.

همراهی معلم دلسوز قرآن مدرسه برای تکمیل روند حفظ

بعد از گذشت وقفه‌ای کوتاه با کمک معلم قرآن مدرسه دوباره روند حفظ قرآن را از سر می‌گیرد، او در این‌باره عنوان کرد: سال سوم راهنمایی متوجه شدم معلم قرآنم استاد رضا شریفیان‌عطار، حافظ کل قرآن است و علاوه بر این در دانشگاه رشته زمین‌شناسی تدریس می‌کند و تألیفات بسیاری نیز دارد. این آشنایی و تا حدودی فراگیری قواعد عربی و قرآن در مدرسه انگیزه دوباره‌ای به من جهت ادامه روند حفظ قرآن داد.

بهره‌گیری از تجربیات و برنامه مشخص و مدون این معلم توانمند و دلسوز قرآن، محمدرضای نوجوان را در امر حفظ قرآن تا آنجا همراهی می‌کند که او در سال دوم دبیرستان موفق به حفظ کل قرآن کریم می‌شود.

این حافظ کل قرآن ادامه داد: بعد از آنکه موفق به حفظ کامل قرآن می‌شود، مدتی وقت لازم است تا بتواند این حفظیات را که حالت بی‌نظم دارد، در ذهن خود تثبیت کند و محفوظاتش را به یک حد قابل قبولی برساند زیرا به سرعت امکان فراموشی وجود دارد.

استادان همیشه همراه

اردکانی‌فرد بعد از این دوره برای تثبیت آموخته‌های خود و ارتقاء صوت، لحن، تجوید و ترتیل در سال‌های 88 و 89  از محضر استاد مهدی حسنی، حافظ بین‌المللی قرآن کریم بهره می‌گیرد.

وی در مورد اساتیدی که از راهنمایی‌های آنها در طول دوران حفظ قرآنش استفاده کرده است، گفت: علاوه بر اساتید از جمله رضا شریفیان‌عطار و مهدی حسنی، به شکل پراکنده از محضر اساتیدی همچون کاظم گرامی، شهریار پرهیزگار و جواد رجایی نیز بهره‌مند شده‌ام.

آغاز روز با مرور آیات حفظ شده قرآن

این حافظ جوان کشور در حال حاضر به شکل منظم و هفته‌ای در کلاس‌های فراگیری قواعد قرآنی شرکت می‌کند و برنامه روزانه او بعد از اقامه نماز صبح با مرور همیشگی حفظیات قرآن آغاز می‌شود، البته بیشتر ایام روز را در دانشگاه و محیط آزمایشگاه می‌گذراند.

خودش در این رابطه اظهار کرد: سعی می‌کنم حداقل روزی 30 صفحه تا یک جزء قرآن را مرور کنم و گاهی ممکن است یک ساعت بعد از نماز صبح و یا آخر شب را به جهت آسودگی خاطر به این امر بیشتر اختصاص دهم.

وی حضور در مسابقات متعدد قرآنی را جهت کسب تجربه و تسلط بیشتر بر قواعد حفظ یکی از ضروریات برای خود و دیگر حافظان می‌داند و در این خصوص اظهار کرد: شرکت در این مسابقات انگیزه و فرصت  مناسبی برای مرور حفظیات، یادآوری محفوظات و رفع اشتباهات فراهم می‌کند.

افتخارات این جوان حافظ کل قرآن کریم

با اینکه متولد سال 1371 در مشهد است اما به نسبت سن و سال، پیشرفت‌های چشمگیری را در زمینه‌های مختلف از جمله حفظ قرآن به دست آورده است. او در طول دوران تحصیل خود در مسابقات متعددی شرکت کرده و از جمله افتخاراتش کسب مقام ششم در رشته حفظ 5 جزء مسابقات دانش‌آموزی قرآن اوقاف و امور خیریه استان خراسان رضوی سال 84 و رتبه سوم کشوری در مسابقات حفظ کل دانشجویان کشور در سال 90 است.

خانواده قرآنی و همراه محمدرضا

به غیر از محمدرضا، دیگر اعضای خانواده او نیز به نوعی با قرآن همراه هستند و در این عرصه فعالیت می‌کنند که از جمله آنها برادر کوچکترش «احسان» با 17 سال سن است و تاکنون با راهنمایی‌های محمدرضا توانسته 15 جزء قرآن کریم را حفظ کند و مادرش نیز به گفته خودش از چند سال پیش با علاقه بسیار حفظ قرآن را آغاز کرده و در حال حاضر 10 جزء قرآن را حفظ است.

پدر این حافظ کل قرآن نیز تحصیل‌کرده رشته مهندسی کشاورزی است و به رشته‌های مختلف علوم اسلامی به‌ویژه تاریخ اسلام، سیره ائمه(ع)، فلسفه، زبان عربی و علوم قرآنی علاقه‌مند و مسلط است به گونه‌ای که در این زمینه مطالعات بسیاری را انجام می‌دهد و شاید بتوان بدون اغراق گفت که او از مشوقان و حامیان اصلی این حافظ جوان در فراگیری قرآن بوده است.

اخذ مدرک درجه دو حفظ قرآن

وی مدرک درجه سه حفظ قرآن کریم را از سازمان دارالقران کریم کل کشور در سال 90 دریافت کرده است و در مورد چگونگی برگزاری این آزمون، ابراز کرد: پس از حفظ کامل قرآن در آزمون کتبی و شفاهی این دوره شرکت کرده و حد نصاب مورد نظر را کسب کردم که در ادامه توانستم مدرک درجه سه حفظ را به دست آورم.

این حافظ قرآن کریم همچنین بعد از کسب این موفقیت برای دریافت مدرک درجه دو حفظ قرآن کریم اقدام می‌کند و در نهایت موفق به دریافت مدرک درجه دو حفظ قرآن از سازمان دارالقران کریم کل کشور در سال 91 می‌شود.

اردکانی‌فرد با اشاره به اینکه مدرک درجه یک حفظ قرآن کریم در صورتی به یک حافظ داده می‌شود که او حداقل 10 سال سابقه تدریس و فعالیت مستمر در زمینه حفظ قرآن کریم و آموزش داشته باشد، تصریح کرد: با توجه به اشتغالاتی که من در دانشگاه و امر تحصیل دارم تاکنون موفق به دریافت این مدرک نشده‌ام.

فعالیت‌های علمی و تحقیقی

در حال حاضر این حافظ قرآن کریم فعالیت‌های علمی متعددی را در زمینه ترجمه‌ مقالات در موضوعات مرتبط با رشته برق با توجه به تسلط بر زبان انگلیسی انجام می‌دهد و از دانشجویان موفق دانشکده مهندسی دانشگاه فردوسی مشهد است. همچنین بخشی از وقت خود را صرف آموزش، راهنمایی و مشاوره در زمینه حفظ قرآن به علاقه‌مندان و دوستان خود می‌کند.

به گفته وی بر اساس تبصره‌ای که در مورد حافظان قرآن کریم وجود دارد این افراد می‌توانند مدرک رشته علوم قرآن و حدیث را با شرکت در آزمون کارشناسی ارشد همین رشته و کسب حد نصاب موردنظر دریافت کنند لذا او نیز با مطالعه فشرده دروس این رشته و شرکت در این آزمون مدرک کارشناسی علوم قرآن و حدیث را اخذ کرده است.

سختی‌های حفظ قرآن در نوجوانی همزمان با تحصیل

این حافظ قرآن به سختی‌های تحصیل در رشته ریاضی، مقطع دبیرستان همزمان با حفظ قرآن کریم اشاره کرد و افزود: در آن زمان من با یکی از دوستانم به نام «فرزان توکلی» که هم اکنون در دانشگاه علم و صنعت تهران تحصیل می‌کند و حافظ کل قرآن نیز هست، بیشتر ایام سال، بعد از اقامه نماز صبح و قبل از رفتن به مدرسه در پارک نزدیک منزل حاضر می‌شدیم و به حفظ و مرور قرآن می‌پرداختیم، البته در این زمینه برنامه فشرده و منظمی نیز داشتیم.

وی ادامه داد: با وجود این برنامه فشرده، همیشه دوستم شاگرد اول کلاس و من شاگرد دوم بودم، زیرا حفظ قرآن ذهن ما را همیشه فعال نگاه می‌داشت از همین رو تمام این موفقیت‌ها را به برکت حفظ کلام الهی و برنامه‌ریزی دقیق در این عرصه می‌دانم زیرا نتیجه‌ای که بعد از آن همه سختی به دست آمده شیرین و لذت بخش است.

اردکانی‌فرد توجه همه جانبه به قرآن کریم برای پیمودن راه درست در شرایط کنونی را با توجه به رواج امور نامناسب و ریخته شدن قبح برخی مسائل بسیار مهم، ضروری و تأثیرگذار دانست و ابراز کرد: امروز برای تشخیص و انتخاب مسیر درست و گام برداشتن در آن بیش از هر زمان دیگر به دستورات قرآن کریم نیاز داریم.

ویژگی حافظان قرآن

این حافظ قرآن یکی از مزیت‌های حفظ قرآن را نسبت به قرائت در این می‌داند که حافظ قرآن حضور ذهن خوبی دارد، به سرعت می‌تواند آیات را در ذهن خود مرور کند و آیه‌ای را که موردنظر اوست در موضوعات مختلف بیابد و تداعی کند.

وی تأثیر حفظ قرآن بر یادگیری را انکارناپذیر دانست و گفت: اثرات حفظ قرآن در زندگی من متعدد بوده و این امر از آنجا مشخص می‌شود که در تصمیم‌گیری‌های زندگیم با منطق برخورد می‌کنم و  با صبر و حوصله به دنبال انتخاب بهترین راه هستم، از همین رو زندگی فعال و پرتحرکی به برکت حفظ قرآن دارم.

این حافظ کل قرآن کریم با بیان اینکه در طول تحصیل مطالب و فرمول‌های سنگین و پیچیده را بارها حفظ کرده، اما بعد از گذشت چند ماه این مطالب به فراموشی سپرده شده است، عنوان کرد: اما آیات کتاب الهی از آن جهت که دستور خداوند و برنامه هدایت انسان است، هیچ‌گاه از ذهن من محو نشده است زیرا خداوند فرموده که آن را از تحریف حفظ می‌کند، پس حیف است که خوانده نشود و کار مستمر و مضاعفی در این عرصه صورت نگیرد.

حج عمره؛ بهترین هدیه دوران زندگی

سفرعمره در میان هدایای متعددی که در طول دوران حفظ قرآن از کودکی تاکنون دریافت کردم به نظرم بهترین هدیه بوده است، این‌ها صحبت‌های این دانشجوی مهندسی است که در این خصوص افزود: از زمانی آغاز حفظ قرآن تا هم اکنون که دانشجو هستم، هدایای بسیاری دریافت کردم، اما بهترین و مهمترین هدیه‌ای که شیرینی بسیاری داشته و در ذهن من ماندگار شده، سفر به حج یک بار در سال 89 در قالب عمره دانش‌آموزی و همچنین سال 91 با عمره دانشجویی بوده است که این افتخار به جهت حافظ بودن نصیب من شد.

معایب حفظ قرآن در دور‌ه‌های فشرده

اردکانی‌فرد که اکنون به استادی در این زمینه دست یافته است، در مورد حفظ قرآن کریم به شکل فشرده و در دوره‌های یکساله که در جامعه رواج یافته است، اظهار کرد: این روش خیلی اصولی و دقیق نیست و گاهی دیده می‌شود که نوجوانان و جوانان برای انجام حفظ در مدت یک سال، تحصیل خود را رها می‌کنند و از آن جهت که کسب علم واجب و حفظ قرآن مستحب است، نه تنها موفق به حفظ کامل نمی‌شوند و از درس نیز خواندن عقب می‌افتند، ممکن است ذهن‌ آنها خسته و گاهی زده ‌شود.

وی ضرورت بهره‌گیری از یک روش منطقی و منظم برای حفظ قرآن کریم را یادآور شد و افزود: با در نظر گرفتن این برنامه و سرعت مناسب امکان حفظ قرآن بدون فراموشی و خستگی ذهنی فراهم می‌شود. همچنین بهتر است در کنار تمرین چند ساعته برای حفظ، برنامه‌‌های متنوعی مانند ورزش و مطالعه دروس نیز در نظر گرفته شود تا فرصت مرور آموخته‌ها بیشتر فراهم شود.

این حافظ که از کودکی همراه و مأنوس با قرآن کریم بوده است، به ورزش دوومیدانی علاقه داشته و در کنار آن ورزش بدمینتون و پینگ‌پنگ را نیز هر هفته انجام می‌دهد.

این حافظ قرآن در مورد ایجاد انگیزه در نوجوانان و جوانان برای روی آوردن به حفظ قرآن کریم، گفت: معمولا کسانی موفق به حفظ قرآن می‌شوند که خود به ضرورت این امر پی برده باشند، البته برای کودکان وجود انگیزه‌های خارجی و تشویق‌ مستمر بسیار موثر و کارآمد است. اما در مورد جوانان باید فرهنگ‌سازی صحیحی صورت گیرد و فرد خود به ارزشمندی این کتاب مهم برای زندگی و ضرورت حفظ آن دست یابد.

زهرا قندهاری