پیشکسوتی که از همان دوران کودکی دغدغه برپایی جلسات قرآن را داشت/ تداوم ۴۰ ساله این جلسات
گروه فعالیتهای قرآنی: محمدصادق علمی، پیشکسوت عرصه قرآن از همان دوران نوجوانی احساس کرد، جلسات قرآنی بیشتر به سمت و سوی قرائت و فنون قرائت میرود و به مفاهیم قرآن کمتر توجه میشود لذا جلسهای را بهمنظور ارائه معارف و تفسیر قرآن راه انداخت که اکنون ۴۰ سال از سابقه این جلسه میگذرد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، قرآن را اولین بار پدرش در خانه به او آموخت، پدری که از علما و مبارزان بزرگ نجف، قم و مشهد به شمار میرفت و حتی گلولههای رضاخان را بر بدنش به یادگار داشت.
این پسر بعدها به سمت و سوی فنون قرائت رفت اما مدتی بعد تدبر و تفسیر در قرآن را آغاز کرد، محمدصادق علمی، مفسر قرآن کریم در نخستین روز خرداد 1337 در خانواده یک عالم دینی در نجف اشرف متولّد شد، پدر و مادرش از روستای سولا از توابع نمین اردبیل بودند که جهت تکمیل علوم دینی پدر در نجف اقامت گزیدند.
وی سه سال مقطع ابتدایی را در دبستان ملّی «منتدی النّشر» از مدارس آلمظفّر در نجف گذراند، در سال 1347 به همراه خانواده به ایران بازگشت و در مشهد مقدس ساکن شد، سه سال دیگر دبستان را در مدرسه ملّی حسینیّه مرحوم عابدزاده و دوره متوسّطه را در رشته ریاضی در دبیرستان ملّی «جهان» گذراند.
پدر محمدصادق علمی یکی از مبارزان و علمای بزرگ نجف، قم و مشهد بهشمار میرفت و از مجروحان جریان مسجدگوهرشاد بود که جای گلولههای رضاخان بر دست، پا و اعضای بدنش را تا آخر عمر به یادگار داشت.
پدر؛ اولین معلم قرآن
قرآن را اولین بار پدرش در خانه به او آموخت، از آنجا که در آن زمان آموزش قرآن با فنون قرائت فعلی آمیخته نبود، با حضور در جلسات قرآنی با استادان و بزرگان زیادی آشنا شد و خیلی زود جلسهای را در محله زندگیشان تشکیل داد.
این مفسر قرآن در دورهای احساس کرد جلسات قرآنی بیشتر به سمت و سوی قرائت و فنون قرائت میرود و به مفاهیم قرآن کمتر توجه میشود، لذا در جلساتی که شرکت میکرد وقتی از او خواسته میشد قرآن بخواند، خواهش میکرد دقایقی را که وقت قرائتش است به تفسیر قرآن بپردازد، لذا آیاتی را انتخاب کرده و همان آیات را تفسیر میکرد.
برپایی جلسات تفسیر قرآن از سنین نوجوانی
این کار مقدمهای شد تا محمدصادق علمی در پی تشکیل جلسه قرآن باشد که در این باره میگوید: آن زمان 12 سال بیشتر سن نداشتم، ولی جلسهای را راه انداختم که آن جلسه بعدها به جلسه معارف، تفسیر قرآن و حتی شرح نهجالبلاغه تبدیل شد و الان که 40 سال از سابقه این جلسه میگذرد، هر هفته جمعه شبها، پس از اقامه نماز مغرب و عشا در منزل شهیدان غفوری که چهار شهید تقدیم اسلام کرده است، برگزار میشود.
این استاد تفسیر قرآن به فعالیت انقلابی این جلسه اشاره و بیان کرد: با اوجگیری انقلاب آنجا بهعنوان پایگاه انقلاب درآمد و جوانهای زیادی از این پایگاه تقدیم انقلاب شدند و برخی نیز اکنون از خدمتگزاران انقلاب و نظام اسلامی هستند.
علمی ادامه داد: این جلسه قرآن، یک جلسه خانگی و با صفا است که در آن حال و هوای معنوی و سنتی قبلی را حفظ کردهایم و ضمن اینکه از قرائتها و سبکهای جدید در آنجا استفاده میشود، افرادی را داریم که از قدیم به این جلسه میآیند و با سبکهای قاریان مصری همچون عبدالباسط، منشاوی و مصطفی اسماعیل آشنایی ندارند و به همان سبکهای خودشان میخوانند و جوانان نیز از سبکهای جدید(قاریان مصری) در تلاوت قرآن استفاده میکنند.
تسلط به قرائت قراء سبعه
این استاد بزرگ قرآن قبل از اینکه روی به تفسیر قرآن بیاورد، در زمینه تجوید قرآن از حضور استاد بزرگی همچون مرحوم مختاری بهره برد که خودش در این باره میگوید: علاوه بر روش حفظ از عاصم، روشهای دیگری از قراء سبعه همانند روایت ورش از نافع را نزد ایشان آموختم، اما قرائتهای دیگر قرآن را پیش استاد عبدالخضر بیات فرا گرفتهام.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، موفقیتهای قرآنی خویش را مدیون استاد مختاری میداند و میگوید: من در کنار قرائتم آیات را تفسیر میکردم، استاد مختاری با عبارت اینکه خدایا آنچه که به آقا صادق دادی به ما هم عنایت کن مرا مورد تشویق قرار میداد و شاگردپروری میکرد.
این استاد قرآن از شروع تلاوتش با سبک مصطفی اسماعیل سخن گفت و اظهار کرد: استاد مختاری خیلی علاقهمند به سبک مصطفی اسماعیل بود از همین رو شاگردانش را نیز به سبک مصطفی اسماعیل تشویق میکرد و ما نیز به سبک این قاری مصری قرآن را تلاوت میکردیم.
تشویق رهبر معظم انقلاب؛ جهت بهرهگیری از تلاوتهای قاریان مصری
وی ادامه داد: در جلساتی که در مشهد با حضور رهبرمعظم انقلاب برگزار میشد و گاهی در منزل خود ایشان رفت و آمد داشتیم، ایشان قاریان بزرگ مصری امثال شیخ مصطفی اسماعیل را به ما معرفی میکردند که ما این قاری مصری را نمیشناختیم زیرا آن زمان تنها عبدالباسط معروف بود.
علمی، حضور قاریان مصری به ایران را موجب باب شدن روشهای مختلف قرائت در ایران دانست و بیان کرد: اختلاف قرائت تحت تأثیر قاریان بزرگ مصری همچون شیخ مصطفی اسماعیل است که توسط استادان بزرگی مثل مختاری که پرچمدار اشاعه سبک استاد مصطفی اسماعیل بود، در ایران اهمیت پیدا کرده و رواج یافت.
وی در طول این سالها سفرهای مختلف داخلی و خارجی بسیاری برای تلاوت قرآن و سخنرانی علمی به کشورهای سوریه، لبنان، هندوستان، سریلانکا و جمهوری آذربایجان داشته است.
عضو هئیت مدیره جامعه قاریان قرآن مشهد با بیان اینکه زمانی که از نظر سن و سال میتوانستم در مسابقات شرکت کنم قبل از انقلاب بود، ابراز کرد: در آن دوران، مسابقات قرآن توسط سازمان اوقاف که یک سازمان خوشنامی نبود، برگزار میشد و بنده و بسیاری از قاریان برجسته همچون استاد سیدمرتضی سادات فاطمی که از اساتید مبرز رشته قرائت بودند، در این مسابقات شرکت نمیکردیم.
این مفسر قرآن با عنوان اینکه پس از انقلاب احساس کردم مناسب شرکت در مسابقات نیستم، ادامه داد: خوشبختانه به برکت انقلاب اسلامی نوجوانها و جوانهای زیادی در کشور داریم که در سطح جهانی در بعد قرائت از جایگاه بسیار والا و ارزشمندی برخوردار هستند.
این استاد تفسیر قرآن اضافه کرد: پس از آنکه از وادی قرائت خارج شدم در مسیر مفاهیم، علوم قرآنی و تفسیر قرآن قرار گرفتم و خداوند توفیقاتی به من عنایت کرد و شاهد هستم در محافل قرآن، دوستان قرآنی ما را میپذیرند و این افتخار نصیبم شد در خدمت آنها باشم البته نه به عنوان قاری بلکه بهعنوان مفسر قرآن.
رئیس سابق دانشکده تربیت مدرس قرآن درباره مقامهای قرآنی خویش میگوید: دو دوره مسابقات قرآن در مشهد در رشتههای قرائت، حفظ و مفاهیم قرآن میان اعضای هیئت علمی دانشگاههای سراسر کشور برگزار شد که در هر دو دوره در رشته ترتیل شرکت کرده و حائز رتبه اول شدم.
این استاد قرآن، دیپلم ریاضی و لیسانس فلسفه دارد، تحصیلاتش را در مقاطع فوق لیسانس و دکترا در رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی به پایان رسانده است و چندسال بهعنوان رئیس دانشکده تربیت مدرس قرآن فعالیت داشته و هماکنون نیز عضو هیئت موسس و عضو هئیت مدیره جامعه قاریان قرآن مشهد و عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد است.
شروع دروس حوزه نزد پدر و برادر
وی از همان زمانیکه در مقطع دبیرستان بود، دروس حوزه را نیز شروع کرد، ابتدا دروس حوزه را در منزل توسط پدر و سپس دروس خارج، فقه و اصول را نزد برادر بزرگترش آیتالله میرزاعلی علمیاردبیلی که سال گذشته فوت کرد، فرا گرفت.
محمدصادق علمی درخصوص دروس حوزهاش میگوید: نقش مرحوم آیتالله سیدعزالدین حسینی زنجانی بسیار تعیین کننده در زندگی من بود زیرا بسیاری از درسها همچون فقه، فلسفه، رجال، تفسیر و حدیث را سالها از چشمه زلال و گوارای علمی ایشان کسب فیض کردم و همچنین در دروس حوزوی توفیق بهرهمندی از محضر آیتالله سیدجلالالدین آشتیانی از استادان بزرگ فلسفه و حکمت اسلامی را داشتم.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی به سخن آیتالله بهجت که میفرمودند: «قرآن یک موجود زنده است» اشاره و بیان کرد: قرآن کتاب زندهای است که به انسانها زندگی و حیات میبخشد ولی امروزه آنگونه که باید از سوی مسلمانان به این کتاب توجه نمیشود و وضع امروز مسلمانان به دلیل استفاده نبردن از قرآن است.
فریاد مهجور قرآن همواره وجود دارد
استاد علمی با استناد به بخشی از پیام رهبر معظم انقلاب درباره قرآن در سال 68 خطاب به جامعه قاریان مبنی بر اینکه «درباره قرآن هرچه کار کنید زیادی نیست و مطمئنا کم است»، ادامه داد: همه ظرفیتهای قرآن را نتوانستیم بشناسیم و بیابیم زیرا این کتاب هنوز مهجور بوده و فریاد مهجوریت آن همواره وجود دارد.
وی با اشاره به برنامههای قرآنی صدا و سیما عنوان کرد: در گذشته به پیشنمازی، مدیر شبکه قرآن به عنوان ایدهپردازی گفتم چرا شبکه قرآن برای بزرگترها مهران مدیری و برای بچهها عمو پورنگ ندارد و چنین شخصیتهای مطرحی در حوزه قرآن نیست تا موجب جذب هموطنان به قرآن شوند.
