ژرف بودن قرآن بهمعنای از دسترس خارج بودن آن نیست
گروه اندیشه: رئیس پژوهشکده علوم انسانی ـ اسلامی صدرا گفت: قرآن برای هدایت عموم مردم است، از طرفی نه بهقدری ساده است که نیازی به تفسیر نداشته باشد و نه آن قدر پیچیده است که کسی متوجه مفاهیمش نشود لذا میتوان گفت، ژرف بودن قرآن بهمعنای از دسترس خارج بودن آن نیست.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، حجتالاسلام والمسلمین رضا غلامی، رئیس پژوهشکده علوم انسانی ـ اسلامی صدرا روز گذشته، 31 تیر در سلسله جلسات بازخوانی اندیشههای رهبر معظم انقلاب در مشهد اظهار کرد: رهبر معظم انقلاب در کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» ضرورت کلی طرح اندیشه اسلامی را بهعنوان نخستین نکته مدنظر قرار میدهند. تشخیص چنین ضرورت و اولویتی از طرف آیتالله خامنهای در سال 1353، یعنی چهار سال قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، حکایت از شخصیت اندیشمند و فکور ایشان دارد.
حجتالاسلام غلامی در ادامه گفت: در آن سال پیشبینی پیروزی انقلاب اسلامی ایران دشوار بود، زیرا این حرکت موانعی داشت و از شواهد و قرائن این گونه استنباط میشد که ممکن است حرکت انقلاب با شکست مواجه شود.
وی با بیان اینکه رهبر معظم انقلاب اسلامی با طرح این مباحث، اسلام سکولار را به حاشیه رانده بودند، تأکید کرد: این نوع مباحث ناظر به مقدمهچینی و ایجاد حکومت اسلامی در جامعه است، اگر نگوییم که در این برهه از تاریخ، ایشان پیشبینی تشکیل حکومت اسلامی را نکرده بودند اما قطعاً احساس تکلیف آن را در این زمینه داشتهاند.
رئیس پژوهشکده علوم انسانی ـ اسلامی صدرا عنوان کرد: عموم مباحثی که ایشان در این زمینه مطرح کردهاند، مباحث ذهنی و مفاهیم انتزاعی بوده است زیرا اساس اسلام، یک تفکر منسجم است و مباحث اسلامی باید دارای سه ویژگی باشند: اول، ذهنی محض نباشند، بدان معنا که تکالیف اجتماعی لحاظ شود. دوم، ناظر به واقعیان عینی باشد و سوم، تحقیقات و منابع اسلامی باید بر اساس منابع دینی و اسلامی باشد و نه بر اساس نظرات دیگران.
حجتالاسلام غلامی با بیان اینکه قرآن، خطوط اصلی اسلام را برای ما روشن میکند، اظهار کرد: رهبر معظم انقلاب تلاش میکردند که مهمترین، ارزندهترین و سازندهترین ابعاد فکری اسلام را از بطن آیات رسا و روشن قرآن استخراج کنند لذا ما همواره باید بهدنبال اصولی باشیم که زاینده تعهد و تکلیف باشد، شیوه تدبر و تعمق در قرآن را به شنوندگان بیاموزد و اصول و یا پایه اسلام از آن دریافت شود.
سطحینگری افراد مهمترین خطری است که انقلاب اسلامی ایران و نظام را تهدید میکند
وی یادآور شد: مهمترین خطری که انقلاب اسلامی ایران و نظام ما متوجه آن است سطحینگری افرادی است که در نهایت منجر به خودزنی میشود. برای مثال طی سالهای پس از انقلاب اسلامی ما شاهد مسئولانی هستیم که در انقلابی بودن آنها هیچ شک و شبههای وجود ندارد اما گاهی اوقات اشتباهات عجیبی از این افراد سر میزند که قضاوت در مورد آنها را کمی سخت میکند.
رئیس پژوهشکده علوم انسانی ـ اسلامی صدرا با بیان اینکه مشکل این افراد داشتن نگاه سطحی به موضوعات است، ابراز کرد: نظام جمهوری اسلامی ایران، همانند سایر نظامهای اجتماعی دیگر به نیروهای بله قربانگو نیازی ندارد بلکه نیروهایی را میخواهد که قدرت استنباط و تفکر داشته باشند اما متأسفانه امروزه، طرح این گونه مباحث به نیروهای خاص مذهبی مانند طلاب و یا افرادی که رشته علوم انسانی بودهاند، محدود شده است در صورتیکه نباید از سوی آحاد مردم بدان بیتوجهی شود.
وی در ادامه با استناد به مقدمه کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» به نقل از رهبر معظم انقلاب، ضمن انتقاد از نگاه سطحی به قرآن کریم بیان کرد: «تدبر در قرآن این روزها جایش را به تلاوت و قرائتی سطحی و سراسری با انگیزه جزای اخروی داده است کتاب کریم الهی دست مایه عوامیها و عوامفریبیها شده است» قرآن برای هدایت عموم مردم است، از طرفی نه بهقدری ساده است که نیازی به تفسیر نداشته باشد و نه آن قدر پیچیده است که کسی متوجه مفاهیمش نشود لذا میتوان گفت، ژرف بودن قرآن بهمعنای از دسترس خارج بودن آن نیست.
تفسیر قرآن دارای سه منبع اصلی و مهم است
حجتالاسلام غلامی در ادامه، تفسیر قرآن کریم را دارای سه منبع اصلی و مهم دانست و بیان کرد: اولین منبع؛ خود قرآن است، دوم، مطابق با حدیث ثقلین و سنت معصومین(ع) است و سوم، عقل برهانی است که این عقل ضرورت هدایت و وجود خداوند را برای فرد اثبات میکند.
رئیس پژوهشکده علوم انسانی ـ اسلامی صدرا در ادامه با بیان اینکه قرآن حجیتش ذاتی بوده و اولین منبع و سند دینی است، اظهار کرد: شاید در قرآن، تحریف معنوی راه داشته باشد اما تحریف لفظی جایی ندارد که این موضوع از اعجاز این کتاب، حکایت دارد.
وی با بیان اینکه اهل بیت(ع) همتای قرآن هستند، عنوان کرد: از جانب خود معصومین(ع) روایت داریم که صحت سخنان آنان باید با قرآن سنجیده شود بنابراین ما هیچ گاه نباید دچار افراط و تفریط شویم و بگوئیم فقط محل رجوع ما قرآن است یا فقط روایات اهل بیت(ع).
حجتالاسلام غلامی در ادامه اظهار کرد: تفسیر قرآن کار راحتی نیست و مهمترین مسئله در تفاسیر ناشیانه، تفسیر به رأی کردن این کتاب آسمانی است که رهبر معظم انقلاب در مقدمه همین کتاب در این باره از عبارات تندی استفاده کردهاند.
وی در ادامه به نقل از پیامبر اکرم(ص) گفت: «خداوند تبارک و تعالی میفرماید: کسیکه کلام مرا به رأی خودش تفسیر کند هرگز به من ایمان نیاورده و جایش در دوزخ است.» تفسیر قرآن بهوسیله علوم تجربی روز، تفسیر خطرناکی است، زیرا علوم تجربی ابطال پذیر هستند و نباید مفاهیم و معانی قرآن را به این علوم متصل کرد.
