تحولات اجتماعی و سياسی قرآنی با مديران قرآنشناس ايجاد میشود
گروه انديشه: با وجود نشانههای آشكار از تأثير قرآن در عرصههای سياسی و اجتماعی جامعه، از جامعهای كه انقلاب اسلامی را برپا كرده است، بيش از اين انتظار میرود و راه اين كه اين توقع كاملاً برآورده شود اين است كه مديران قرآنی و فرهنگی، يعنی كسانی كه میخواهند تحولات اجتماعی و سياسی قرآنی را ايجاد كنند، قرآنشناس باشند.
حجتالاسلام و المسلمين قادر فاضلی، مدرس حوزه و دانشگاه، در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، با اشاره به نقش هدايتگرانه قرآن در طول تاريخ و در جوامع گوناگون و در امور سياسی گفت: به قدری مضامين انقلابی و جهادی در قرآن فراوان و برجسته است كه معمولاً آشنائی افراد با اين مضامين، خود به خود تأثيراتش را ايجاد میكند و كافی است كه افراد با اين مضامين آشنا شوند.
فاضلی همچنين با اشاره به نقش غيرمستقيم قاريان و حافظان قرآن در گرايش افراد به سمت قرآن و تقويت مسيری كه پايان آن استخراج آموزههای قرآن و عمل به قرآن است، عنوان كرد: بر اساس حديثی كه میگويد «رُبَّ حامل فقهٍ الی من هو افقه منه؛ چه بسا حامل فقهی كه فقهی را حمل میكند و به ديگری میرساند و آن ديگری از آن حامل فقه، فقيهتر است» بايد گفت كه قاری قرآن لزوماً نياز نيست كه جامعه سياسی تربيت كند و به نقش غيرمستقيم او شايد بايد رضايت داد و ما میبينيم كه اين مسيری متداول است در جامعه، كه تحت تأثير قرائت قرآن توسط يك قاری، افراد آگاه میشوند و موارد قرآنی را به كار میگيرند.
وی در پاسخ به اين پرسش كه چرا تأثيرات جامعه قرآنی در عرصه سياسی و اجتماعی ديده نمیشود؟ گفت: اين نكته ثابت نيست كه جامعه قرآنی تأثير سياسی و اجتماعی نداشته است و اين همه مردم كه به مساجد میروند، احترامها، صله رحم، كمكهای خيريه، افراد پاكی كه در جامعه زندگی میكنند و انقلابات و تحولات سياسیای كه با پشتوانه و به واسطه قرآن اتفاق افتاده است، هشت سال دفاع مقدس، شركت مستقيم يا غيرمستقيم مردم جامعه ما در مسئله فلسطين و ...، اينها همه نشان آشكار از تأثير قرآن در جامعه و در عرصه اجتماعی و سياسی دارد. اينها همه تحولاتی است كه در مردم ايجاد شده و يكی از نتايج آن كمك به جوامع خارجی است كه در جبهه حق قرار دارند.
اين مدرس حوزه و دانشگاه با بيان اين كه البته اين تأثيرگذاری میتواند بيش از اين باشد، اظهار كرد: میتوان اين گونه گفت كه از جامعه ما به عنوان جامعهای كه انقلاب اسلامی را برپا كرده است بيش از اين توقع میرود. اما علت اين كه اين توقع كاملاً برآورده نمیشود اين است كه مديران قرآنی و فرهنگی، توانائی ايجاد چنين تحولاتی را ندارند؛ بنابراين راه اين كه اين توقع كاملاً برآورده شود اين است كه مديران قرآنی و فرهنگی، يعنی كسانی كه میخواهند تحولات اجتماعی و سياسی قرآنی را ايجاد كنند، قرآنشناس باشند و با چنين مديرانی است كه چنان تحولاتی روی میدهد.
فاضلی افزود: بر اين اساس يك مدير كل فرهنگی بايد در زمينه فرهنگ اسلامی كار كرده باشد و صاحب تخصص باشد؛ در حاليكه ما گاه میبينيم كه افرادی كه در چنين جايگاههايی قرار دارند حتی مطالعهای عمومی نيز در اين مباحث نداشتهاند و صرفاً به جهت نسبتها و ارتباطهائی كه بوده است در مقام ترويج امور فرهنگی و قرآنی قرار گرفتهاند؛ و طبعاً زمانی كه كار در دست كاردان نباشد نتيجه همين خواهد بود.
وی «فَاسْأَلُواْ أَهْلَ الذِّكْرِ؛ از پژوهندگان كتابهاى آسمانى بپرسيد»(انبياء/7) را ناظر به همين مسئله نيز دانست و گفت: ما اين آيه را در مسئله امامت استفاده میكنيم اما با استفاده از اين آيه میتوان گفت كه اگر تخصصها رعايت شود و آموزهها درست ترويج شود موانع ايفای نقش سياسی و اجتماعی جامعه قرآنی كمتر خواهد شد و البته با همه نقص مديريتی كه ما در جامعه قرآنی داريم، میبينيم كه به شكل خودجوش جريانهای عديدهای از خانوادهها گرفته تا مساجد و مراكز مختلف، دغدغه و همّ قرآن را دارند و نگاه قرآنی در مواضع مختلف، از ادواج گرفته تا كلاسهای قرآنی، وجود دارد و البته اگر نقيصه مديريتی در اين زمينه حل شود طبيعتاً میتوان لحظه به لحظه تغييرات را احساس كرد.
فاضلی وضعيت آرمانیای را كه بايد به عنوان هدف در نظر گرفت اين دانست كه مردم در همه صحنهها قرآنی شوند و ادامه داد: مرحوم امام(ره) در نامه به فرزند خود گفته بود كه ما گاه از اين كه به ما انتقاد میشود ناراحت میشويم، نه به اين جهت كه آن فرد به درستی انتقاد میكند، بلكه به اين جهت كه آن فرد از من انتقاد میكند و اگر همين انتقاد را به رقيب من داشته باشد ما تأييد میكنيم. بر اين اساس گاهی از ما تعريف میشود و ما میگوئيم كه «عجب مردمان حقشناسی!»؛ اما در واقع به دليل اين كه از من تعريف میكنند خوشآمد مرا به همراه دارد؛ اما آيا اگر از دشمن من هم تعريف میشد و واقعاً تعريف درستی بود من خوشحال میشدم؟ اين ملاك ملاك حكومت قرآن در ميان مردم است.
اين مدرس حوزه و دانشگاه در ادامه گفت: اگر جامعه، قرآنی بار بيايد، وضعيت آن در اخلاق، در اقتصاد، در امور اجتماعی و سياسی آرمانی خواهد بود. اما اگر بخواهيم ببينيم كه چرا رسيدن به اين مرحله دشوار است بايد گفت به اين علت است كه عمل كردن به قرآن در سطح وسيع، نيازمند مديريت و مديران قرآنی در سطح وسيع است و در اين صورت است كه وضعيت آرمانی مورد نظر پديد میآيد والا نتايجی كه بدست میآوريم همواره نسبی خواهد بود.
وی ادامه داد: وضعيت آرمانی زمانی رخ مینمايد كه ما قرآن را در همه ابعاد آن به دست كارشناسان واقعی در جامعه پياده كنيم و آن وقت اگر بخواهيم ببينيم كه آيا درست عمل كردهايم يا نه اين حرف امام(ره) به عنوان ملاك پيش میآيد كه اگر رقيب من در صحنه سياسی عليه من سخن گفت و اگر من ببينيم كه سخن او درست است من نبايد ناراحت شوم و بايستی تشكر هم بكنم و اگر از رقيب من انتقاد شد و من ديدم كه به ناحق انتقاد میكنند، بايد همان قدر ناراحت شوم كه اگر همان انتقاد از من میشد ناراحت میشدم و اين همان وضعيت سياسی آرمانی قرآنی است. البته امام(ره) اين را نيز میگويد كه رسيدن به چنين چيزی دشوار است و نيازمند لطف الهی است و لازمه آن هم علم به قرآن و سپس عمل به آن علم است.
فاضلی در پايان خاطرنشان كرد: افراد و سازمانها و مؤسسات فعال در حوزه قرآن، در واقع عوامل قرآنی هستند كه بايد با رشد دادن مفاهيم الهی در جامعه، آن را به شكلی درآورند كه آن كسی كه از بيرون با آن جامعه مواجه میشود يا به اين جامعه وارد میشود و مختصر آشنائیای با قرآن داشته باشد متوجه شود كه آن چه در آن جامعه میبيند، نمود رشد مردم براساس قرآن كريم است.
فاضلی همچنين با اشاره به نقش غيرمستقيم قاريان و حافظان قرآن در گرايش افراد به سمت قرآن و تقويت مسيری كه پايان آن استخراج آموزههای قرآن و عمل به قرآن است، عنوان كرد: بر اساس حديثی كه میگويد «رُبَّ حامل فقهٍ الی من هو افقه منه؛ چه بسا حامل فقهی كه فقهی را حمل میكند و به ديگری میرساند و آن ديگری از آن حامل فقه، فقيهتر است» بايد گفت كه قاری قرآن لزوماً نياز نيست كه جامعه سياسی تربيت كند و به نقش غيرمستقيم او شايد بايد رضايت داد و ما میبينيم كه اين مسيری متداول است در جامعه، كه تحت تأثير قرائت قرآن توسط يك قاری، افراد آگاه میشوند و موارد قرآنی را به كار میگيرند.
وی در پاسخ به اين پرسش كه چرا تأثيرات جامعه قرآنی در عرصه سياسی و اجتماعی ديده نمیشود؟ گفت: اين نكته ثابت نيست كه جامعه قرآنی تأثير سياسی و اجتماعی نداشته است و اين همه مردم كه به مساجد میروند، احترامها، صله رحم، كمكهای خيريه، افراد پاكی كه در جامعه زندگی میكنند و انقلابات و تحولات سياسیای كه با پشتوانه و به واسطه قرآن اتفاق افتاده است، هشت سال دفاع مقدس، شركت مستقيم يا غيرمستقيم مردم جامعه ما در مسئله فلسطين و ...، اينها همه نشان آشكار از تأثير قرآن در جامعه و در عرصه اجتماعی و سياسی دارد. اينها همه تحولاتی است كه در مردم ايجاد شده و يكی از نتايج آن كمك به جوامع خارجی است كه در جبهه حق قرار دارند.
اين مدرس حوزه و دانشگاه با بيان اين كه البته اين تأثيرگذاری میتواند بيش از اين باشد، اظهار كرد: میتوان اين گونه گفت كه از جامعه ما به عنوان جامعهای كه انقلاب اسلامی را برپا كرده است بيش از اين توقع میرود. اما علت اين كه اين توقع كاملاً برآورده نمیشود اين است كه مديران قرآنی و فرهنگی، توانائی ايجاد چنين تحولاتی را ندارند؛ بنابراين راه اين كه اين توقع كاملاً برآورده شود اين است كه مديران قرآنی و فرهنگی، يعنی كسانی كه میخواهند تحولات اجتماعی و سياسی قرآنی را ايجاد كنند، قرآنشناس باشند و با چنين مديرانی است كه چنان تحولاتی روی میدهد.
فاضلی افزود: بر اين اساس يك مدير كل فرهنگی بايد در زمينه فرهنگ اسلامی كار كرده باشد و صاحب تخصص باشد؛ در حاليكه ما گاه میبينيم كه افرادی كه در چنين جايگاههايی قرار دارند حتی مطالعهای عمومی نيز در اين مباحث نداشتهاند و صرفاً به جهت نسبتها و ارتباطهائی كه بوده است در مقام ترويج امور فرهنگی و قرآنی قرار گرفتهاند؛ و طبعاً زمانی كه كار در دست كاردان نباشد نتيجه همين خواهد بود.
وی «فَاسْأَلُواْ أَهْلَ الذِّكْرِ؛ از پژوهندگان كتابهاى آسمانى بپرسيد»(انبياء/7) را ناظر به همين مسئله نيز دانست و گفت: ما اين آيه را در مسئله امامت استفاده میكنيم اما با استفاده از اين آيه میتوان گفت كه اگر تخصصها رعايت شود و آموزهها درست ترويج شود موانع ايفای نقش سياسی و اجتماعی جامعه قرآنی كمتر خواهد شد و البته با همه نقص مديريتی كه ما در جامعه قرآنی داريم، میبينيم كه به شكل خودجوش جريانهای عديدهای از خانوادهها گرفته تا مساجد و مراكز مختلف، دغدغه و همّ قرآن را دارند و نگاه قرآنی در مواضع مختلف، از ادواج گرفته تا كلاسهای قرآنی، وجود دارد و البته اگر نقيصه مديريتی در اين زمينه حل شود طبيعتاً میتوان لحظه به لحظه تغييرات را احساس كرد.
فاضلی وضعيت آرمانیای را كه بايد به عنوان هدف در نظر گرفت اين دانست كه مردم در همه صحنهها قرآنی شوند و ادامه داد: مرحوم امام(ره) در نامه به فرزند خود گفته بود كه ما گاه از اين كه به ما انتقاد میشود ناراحت میشويم، نه به اين جهت كه آن فرد به درستی انتقاد میكند، بلكه به اين جهت كه آن فرد از من انتقاد میكند و اگر همين انتقاد را به رقيب من داشته باشد ما تأييد میكنيم. بر اين اساس گاهی از ما تعريف میشود و ما میگوئيم كه «عجب مردمان حقشناسی!»؛ اما در واقع به دليل اين كه از من تعريف میكنند خوشآمد مرا به همراه دارد؛ اما آيا اگر از دشمن من هم تعريف میشد و واقعاً تعريف درستی بود من خوشحال میشدم؟ اين ملاك ملاك حكومت قرآن در ميان مردم است.
اين مدرس حوزه و دانشگاه در ادامه گفت: اگر جامعه، قرآنی بار بيايد، وضعيت آن در اخلاق، در اقتصاد، در امور اجتماعی و سياسی آرمانی خواهد بود. اما اگر بخواهيم ببينيم كه چرا رسيدن به اين مرحله دشوار است بايد گفت به اين علت است كه عمل كردن به قرآن در سطح وسيع، نيازمند مديريت و مديران قرآنی در سطح وسيع است و در اين صورت است كه وضعيت آرمانی مورد نظر پديد میآيد والا نتايجی كه بدست میآوريم همواره نسبی خواهد بود.
وی ادامه داد: وضعيت آرمانی زمانی رخ مینمايد كه ما قرآن را در همه ابعاد آن به دست كارشناسان واقعی در جامعه پياده كنيم و آن وقت اگر بخواهيم ببينيم كه آيا درست عمل كردهايم يا نه اين حرف امام(ره) به عنوان ملاك پيش میآيد كه اگر رقيب من در صحنه سياسی عليه من سخن گفت و اگر من ببينيم كه سخن او درست است من نبايد ناراحت شوم و بايستی تشكر هم بكنم و اگر از رقيب من انتقاد شد و من ديدم كه به ناحق انتقاد میكنند، بايد همان قدر ناراحت شوم كه اگر همان انتقاد از من میشد ناراحت میشدم و اين همان وضعيت سياسی آرمانی قرآنی است. البته امام(ره) اين را نيز میگويد كه رسيدن به چنين چيزی دشوار است و نيازمند لطف الهی است و لازمه آن هم علم به قرآن و سپس عمل به آن علم است.
فاضلی در پايان خاطرنشان كرد: افراد و سازمانها و مؤسسات فعال در حوزه قرآن، در واقع عوامل قرآنی هستند كه بايد با رشد دادن مفاهيم الهی در جامعه، آن را به شكلی درآورند كه آن كسی كه از بيرون با آن جامعه مواجه میشود يا به اين جامعه وارد میشود و مختصر آشنائیای با قرآن داشته باشد متوجه شود كه آن چه در آن جامعه میبيند، نمود رشد مردم براساس قرآن كريم است.
