جايگاه قرآن و تفسير در حوزه/ 1
تفسير قرآن در حوزه علميه بايد به جايگاه واقعی خود برسد
گروه حوزههای علميه: مهجوريت قرآن در حوزه از اين جهت است كه تفسير به شكل آكادميك كمتر مورد توجه بوده است و بايد اين مقوله جای خود را در كنار فقه و اصول باز كند و به جايگاه واقعی برسد.
حجتالاسلام والمسلمين مهدی نوروزی، مدير حوزه علميه اردبيل در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) درباره حضور قرآن در بدنه آموزشی و فرهنگی حوزه، گفت: آنچه مسلم است، قرآن كريم به عنوان مهمترين و مقدسترين متن دينی برای افرادی كه در زمينه نشر معارف دين به كار مشغول هستند، بايد از اولويت اصلی برخوردار باشد.
وی افزود: تبليغ معارف دين بر پايه جهانبينی اسلامی كه منتج از منابع غنی چون قرآن و روايات است شكل میگيرد و اگر بخواهيم به رسالت حوزه كه همان تدبر و استخراج احكام و تبليغ است عمل كنيم بايد به اين متن آسمانی توجه اساسی داشته باشيم.
مدير حوزه علميه اردبيل با اشاره به اين مطلب كه آنچه كه علما و بزرگان حوزه نسبت به آن بارها هشدار دادهاند، مسئله مهجوريت قرآن است، اظهار كرد: قرآن در حوزههای علميه از اين جهت مهجور است كه آنچنان كه بايد و شايد به اين متن مقدس در دروس حوزوی توجه نمیشود.
وی گفت: اصل كار حوزه از ديرباز، پرداختن به دو علم اصول و فقه بود كه در اين زمينه نيز هر كدام از طلاب با برگرفتن اين اصول علمی يا به درجه مرجعيت میرسيدند و يا در سطح تبليغی به كار خود ادامه میدادند ولی نبايد از نظر دور داشت كه اگر قرآن و تفسير قرآن جايگاه خود را به عنوان يكی از دروس اصلی بازيابد، اثرات و بركات بسياری را با خود خواهد داشت.
نوروزی اظهار كرد: مسئله مهجوريت قرآن در حوزه از اين جهت است كه در حوزه تفسير به شكل آكادميك و قابل قبول كار نشده ولی نبايد اين مسئله را به عدم ارتباط طلاب با قرآن مرتبط دانست زيرا طلاب در عرصه تهذيب نفس و ارتقای معنوی خود هر روز با كلام خداوند انس و الفت دارند.
وی گفت: آنچه كه نبايد از نظر دور داشت و هيچگاه از ياد برد و اگر نخواهيم از حق بگذريم و كلام صحيحی در اين راستا بيان كنيم بايد گفت كه قرآن در حوزههای علميه رو به پيشرفت است و كم كم جايگاه خود را باز میيابد ولی بايد در حوزه علوم قرآنی تخصصیتر وارد عمل شد و هيچ گروه و قشری همچون حوزويان صلاحيت ورود به عرصه تخصصی قرآن را ندارد.
اين مدير حوزوی اظهار كرد: سالها از عدم برنامهريزی تخصصی در زمينه نشر معارف قرآنی در حوزه سخن به ميان میآيد؛ سعی در برنامهريزی دقيق جهت ارايه دروس قرآنی و برنامهريزی برای نهادينه كردن دروس قرآنی در حوزه، سخن درستی است ولی بايد در برنامهريزی حوزوی به حقايق نظر داشت؛ حقيقت اين است كه برنامهريزی در حوزه بايد به شكلی دنبال شود كه در درجه اول آزادی درسی و علمی كه در بطن حوزه است حفظ شود زيرا اين سنت بزرگان حوزه است.
وی گفت: مطلب بعدی آنكه در گذشته نيز كسی از تمام طلاب انتظار نداشت كه به مرجعيت برسند زيرا تفكر صحيحی بر نظام آموزشی حوزه حاكم بود كه هر فرد دارای استعدادها و توانايیهای خاص است كه ممكن است در افراد ديگر وجود نداشته باشد؛ حال فرض كنيم كه اگر انتظار داشته باشيم كه همه طلاب درس تخصصی تفسير بخوانند و طلبهای از نظر پژوهشی در درجه پايينتری نسبت به فعاليتهای تبليغی بود، اين ميان مشكلی بوجود میآيد.
مدير حوزه علميه اردبيل عنوان كرد: نظام آموزشی سنتی حوزه اين راه را برای تدوين و تخصصی كردن علوم حوزوی بازگذاشته است؛ نظامی كه بر پايه تعقل و تفكر و مباحثه بنيانگذاری شده است و بايد در اين سيستم، امورات مرتبط با علوم دينی طرحريزی و اجرا شود.
وی گفت: نمیتوان از همه حوزويان انتظار داشت كه مفسر قرآن شوند؛ اما پايه كار را بايد حفظ كنند؛ يعنی در روانخوانی و حفظ و تفسير قرآن بايد پايههای اوليه را در سطح مطلوبی فراگيرند و پس از آن به اشكال مختلف از اين منابع عظيم در امر تبليغ و پژوهش بهره ببرد.
نوروزی عنوان كرد: شكلی كه امروز در حوزه قم در پيش گرفته شده است، شكل صحيحی به نظر میرسد؛ يعنی اينكه فعاليتهای قرآنی در ميان طلاب در عرصه قرائت و حفظ و روانخوانی در حوزه عمومی در حال گسترش است و در كنار آن انجمنهای علمی، مراكز و موسسات تخصصی در زمينههای مختلف قرآنی تشكيل شدهاند كه كار آنها تفسير قرآن است.
وی گفت: اميدواريم كه تفسير قرآن به صورت پايه و اساسی در كنار فقه و اصول و اخيرا، فلسفه جای خود را باز كند و توجهات به اين عرصه بيش از پيش باشد زيرا قرآن جريان مولد و پويايی است كه در هيچ عصری از حركت باز نمیايستد و اگر هزار تفسير نيز نوشته شود، بازهم برای نگارش تفسير هزار و يكم، هزاران راز و مطلب كشف نشده در مقابل چشم ما روشن میشود.
وی افزود: تبليغ معارف دين بر پايه جهانبينی اسلامی كه منتج از منابع غنی چون قرآن و روايات است شكل میگيرد و اگر بخواهيم به رسالت حوزه كه همان تدبر و استخراج احكام و تبليغ است عمل كنيم بايد به اين متن آسمانی توجه اساسی داشته باشيم.
مدير حوزه علميه اردبيل با اشاره به اين مطلب كه آنچه كه علما و بزرگان حوزه نسبت به آن بارها هشدار دادهاند، مسئله مهجوريت قرآن است، اظهار كرد: قرآن در حوزههای علميه از اين جهت مهجور است كه آنچنان كه بايد و شايد به اين متن مقدس در دروس حوزوی توجه نمیشود.
وی گفت: اصل كار حوزه از ديرباز، پرداختن به دو علم اصول و فقه بود كه در اين زمينه نيز هر كدام از طلاب با برگرفتن اين اصول علمی يا به درجه مرجعيت میرسيدند و يا در سطح تبليغی به كار خود ادامه میدادند ولی نبايد از نظر دور داشت كه اگر قرآن و تفسير قرآن جايگاه خود را به عنوان يكی از دروس اصلی بازيابد، اثرات و بركات بسياری را با خود خواهد داشت.
نوروزی اظهار كرد: مسئله مهجوريت قرآن در حوزه از اين جهت است كه در حوزه تفسير به شكل آكادميك و قابل قبول كار نشده ولی نبايد اين مسئله را به عدم ارتباط طلاب با قرآن مرتبط دانست زيرا طلاب در عرصه تهذيب نفس و ارتقای معنوی خود هر روز با كلام خداوند انس و الفت دارند.
وی گفت: آنچه كه نبايد از نظر دور داشت و هيچگاه از ياد برد و اگر نخواهيم از حق بگذريم و كلام صحيحی در اين راستا بيان كنيم بايد گفت كه قرآن در حوزههای علميه رو به پيشرفت است و كم كم جايگاه خود را باز میيابد ولی بايد در حوزه علوم قرآنی تخصصیتر وارد عمل شد و هيچ گروه و قشری همچون حوزويان صلاحيت ورود به عرصه تخصصی قرآن را ندارد.
اين مدير حوزوی اظهار كرد: سالها از عدم برنامهريزی تخصصی در زمينه نشر معارف قرآنی در حوزه سخن به ميان میآيد؛ سعی در برنامهريزی دقيق جهت ارايه دروس قرآنی و برنامهريزی برای نهادينه كردن دروس قرآنی در حوزه، سخن درستی است ولی بايد در برنامهريزی حوزوی به حقايق نظر داشت؛ حقيقت اين است كه برنامهريزی در حوزه بايد به شكلی دنبال شود كه در درجه اول آزادی درسی و علمی كه در بطن حوزه است حفظ شود زيرا اين سنت بزرگان حوزه است.
وی گفت: مطلب بعدی آنكه در گذشته نيز كسی از تمام طلاب انتظار نداشت كه به مرجعيت برسند زيرا تفكر صحيحی بر نظام آموزشی حوزه حاكم بود كه هر فرد دارای استعدادها و توانايیهای خاص است كه ممكن است در افراد ديگر وجود نداشته باشد؛ حال فرض كنيم كه اگر انتظار داشته باشيم كه همه طلاب درس تخصصی تفسير بخوانند و طلبهای از نظر پژوهشی در درجه پايينتری نسبت به فعاليتهای تبليغی بود، اين ميان مشكلی بوجود میآيد.
مدير حوزه علميه اردبيل عنوان كرد: نظام آموزشی سنتی حوزه اين راه را برای تدوين و تخصصی كردن علوم حوزوی بازگذاشته است؛ نظامی كه بر پايه تعقل و تفكر و مباحثه بنيانگذاری شده است و بايد در اين سيستم، امورات مرتبط با علوم دينی طرحريزی و اجرا شود.
وی گفت: نمیتوان از همه حوزويان انتظار داشت كه مفسر قرآن شوند؛ اما پايه كار را بايد حفظ كنند؛ يعنی در روانخوانی و حفظ و تفسير قرآن بايد پايههای اوليه را در سطح مطلوبی فراگيرند و پس از آن به اشكال مختلف از اين منابع عظيم در امر تبليغ و پژوهش بهره ببرد.
نوروزی عنوان كرد: شكلی كه امروز در حوزه قم در پيش گرفته شده است، شكل صحيحی به نظر میرسد؛ يعنی اينكه فعاليتهای قرآنی در ميان طلاب در عرصه قرائت و حفظ و روانخوانی در حوزه عمومی در حال گسترش است و در كنار آن انجمنهای علمی، مراكز و موسسات تخصصی در زمينههای مختلف قرآنی تشكيل شدهاند كه كار آنها تفسير قرآن است.
وی گفت: اميدواريم كه تفسير قرآن به صورت پايه و اساسی در كنار فقه و اصول و اخيرا، فلسفه جای خود را باز كند و توجهات به اين عرصه بيش از پيش باشد زيرا قرآن جريان مولد و پويايی است كه در هيچ عصری از حركت باز نمیايستد و اگر هزار تفسير نيز نوشته شود، بازهم برای نگارش تفسير هزار و يكم، هزاران راز و مطلب كشف نشده در مقابل چشم ما روشن میشود.
