انسانشناسی اسلامی لازمه علوم انسانی اسلامی است
گروه انديشه: مشاور عالی رهبر معظم انقلاب در افتتاحيه بخش «دانشهای قرآنبنيان» نمايشگاه بينالمللی قرآن اظهار كرد: در مسير تحول علوم انسانی تا زمانی كه ما انسانشناسی اسلامی نداشته باشيم، نمیتوانيم علوم انسانی اسلامی داشته باشيم.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، مراسم افتتاحيه بخش دانشهای قرآنبنيان بيستويكمين نمايشگاه بينالمللی قرآن كريم عصر امروز، 18 تيرماه با حضور غلامعلی حداد عادل، مشاور عالی مقام معظم رهبری، محمدحسين يادگاری، رئيس جهاد دانشگاهی، لاله افتخاری، رئيس فراكسيون قرآن، عترت و نماز مجلس شورای اسلامی، عليرضا زجاجی، معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی و حجتالاسلام والمسلمين سيدمهدی تقوی، رئيس بخش دانشهای قرآنبنيان و رئيس سازمان فعاليتهای قرآنی دانشگاهيان كشور برگزار شد.
غلامعلی حداد عادل، مشاور ارشد رهبر معظم انقلاب در سخنانی كه در آئين افتتاحيه بخش بيست و يكمين ضمن تبريك ماه مبارك رمضان، اظهار كرد: بنده اين مجلس و نمايشگاه را از بركات ماه مبارك میدانم.
وی اظهار كرد: آرزو میكنم همينطور كه در ايران با آرامش و امنيت به استقبال ماه مبارك رمضان میرويم، در ساير ممالك اسلامی نيز آرامش و امنيت حكمفرما شود. امروز در مصر، پاكستان، يمن، بحرين و سوريه شاهديم كه بيداری اسلامی پنجه در پنجه استكبار انداخته است.
حداد عادل با بيان اينكه مسلماً علوم انسانی بايد قرآنبنيان باشد، ادامه داد: در نسبت علوم طبيعی با قرآن عقائد گوناگونی وجود دارد كه برخی نگاهی افراطی و بعضی نيز با نگاهی تفريطی به موضوع نگريستهاند، اما در نسبت و رابطه علوم انسانی و قرآن هيچ شبههای وجود ندارد.
عضو مجلس شورای اسلامی افزود: قرآن كتاب هدايت انسان است و علوم انسانی در يك جامعه اسلامی نمیتواند مخالف قرآن كريم باشد و اين امر از نكات بديهی برای يك جامعه اسلامی محسوب میشود. قرآن شناسنامه فكری، اعتقادی و معنوی جامعه اسلامی است و در مسير تحول علوم انسانی تا زمانی كه ما انسانشناسی اسلامی نداشته باشيم، نمیتوانيم علوم انسانی اسلامی داشته باشيم.
وی گفت: درباره قصه حضرت آدم(ع)، مراحل قبل از هبوط انسان بر زمين و ... در حوزه و دانشگاههای كشور تحقيق و پژوهشهای خوبی صورت گرفته است اما اين تلاشها بايد به شكل يك كتاب فرهنگ جامع درآيد تا برای مسلمانان ايجاد اعتماد كند و باعث ايجاد باور شود.
رئيس فرهنگستان زبان فارسی در بخش ديگری از سخنان خود به تفاوت ديدگاههای انسانشناسی و در نتيجه آن تفاوت در سعادت انسان پرداخت و عنوان كرد: اگر انسان را موجودی مادی تصور كنيم كه ابتدا و انتهای او با حيات مادی آغاز و پايان میيابد؛ سعادتی متفاوت از انسانی دارد كه قبل از ورود به اين دنيا دارای جايگاهی بوده و پس از اين دنيا نيز در جهان ديگر صاحب جايگاه خواهد بود.
حداد عادل با بيان اينكه نتيجه آنكه سعادت انسان بسته به نوع انسانشناسی افراد و جوامع متفاوت است، افزود: ما اگر نتوانيم علوم انسانی را متحول كرده و با آرمانهای انقلاب اسلامی همسو كنيم، در واقع انقلاب اسلامی ناتمام مانده و دارای نقص است. نمیتوان گفت كه انقلاب بايد نرمافزار تمدنی جديد برای جهانيان باشد در عين حال كه در دانشگاههايمان برای ترجمه آثار متفكرين غربی مسابقه به راه افتاده است.
وی در ادامه به موضوع علوم انسانی و لزوم تحول در آن اشاره كرد و در نگاهی گذرا به تاريخچه ايجاد ضرورت تغيير در علوم انسانی گفت: در زمان امام خمينی(ره) جلسات و بحثهای بسياری با محوريت تحول در دانشگاهها انجام شد كه علیرغم تلاشهای صورت گرفته نتيجه محسوسی حاصل نشد.
حداد عادل با بيان اينكه در سال 88 رهبر انقلاب تأكيد جدی بر لزوم تحول در علوم انسانی فرمودند، اظهار كرد: در همين راستا شورای عالی انقلاب فرهنگی، طی جلساتی به اين نتيجه رسيد كه شورای تحول علوم انسانی را به تصويب برساند و شرايط را برای فعاليت آن مهيا كند.
مشاور عالی رهبر معظم انقلاب اسلامی ادامه داد: اولين جلسه اين شورا در دیماه سال 88 برگزار شد كه تا امروز بيش از هفتاد جلسه داشته است. اعضای اين شورا را نيز حدود بيست تن از اعضای مؤسسات، تشكيل میدادند و اساتيد برجسته به جهت شخصيت حقيقی خود در رشتههای مختلف و رئيس دو دانشگاه اصلی كشور در حوزه علوم انسانی در اين جلسات حضور دارند و عضو شورا هستند.
وی در بخش ديگری از سخنان خود به ارائه آماری از فعاليتهای اين شورا پرداخت و اظهار كرد: از جمله فعاليتهای اين شورا میتوان به تدوين اصول و راهكار برای علوم انسانی، توقف ارائه مجوز برای توسعه برخی از رشتههای علوم انسانی كه با هدف اولويت دادن به برخی رشتهها صورت پذيرفت اشاره كرد.
حداد عادل با بيان اينكه شورا تصميم دارد برای اصلاح و تحول در هر رشته از اساتيد برجسته همان رشته بهره بگيرد، گفت: برای تحقق اين منظور نزديك به 1200 استاد دانشگاه و روحانی متخصص در 15 رشته دانشگاهی و يك كارگروه برای آموزش قبل از دانشگاه شروع به كار كردند.
عضو مجلس شورای اسلامی اظهار كرد: اين كارگروهها طی دو سال تلاش، كمكم در حال نشان دادن نتايج فعاليتهای خود هستند كه به عنوان مثال میتوان به ارائه روش و مبانی جديد برای رشته علوم سياسی اشاره كرد.
وی همچنين ارتباط تنگاتنگ با دولت و نهادهای اجرايی را از جمله راهكارهای اساسی شورای تحول علوم انسانی دانست كه میتواند جزيرههای پراكنده تلاش مؤسسات و نهادهای گوناگون را برای ايجاد تحولی مؤثر در علوم انسانی شكلی همسو و همراه بدهد.
حداد عادل در پايان با بيان اينكه در مجموع تغيير در جهانبينی و نگرش علوم انسانی، كاری نيست كه در يك يا دو سال به نتيجه برسد، اظهار كرد: در غرب پانصد سال طول كشيد تا امروز چندصد دانشگاه از منبع تغذيه واحدی استفاده كنند كه برای همين منظور ما پيشنهاد تأسيس پژوهشگاه تحول علوم انسانی را مطرح كردهايم كه در صورت تصويب هر يك از كارگروههای 16 گانه در قالب يك پژوهشكده به فعاليت خود ادامه میدهد.
غلامعلی حداد عادل، مشاور ارشد رهبر معظم انقلاب در سخنانی كه در آئين افتتاحيه بخش بيست و يكمين ضمن تبريك ماه مبارك رمضان، اظهار كرد: بنده اين مجلس و نمايشگاه را از بركات ماه مبارك میدانم.
وی اظهار كرد: آرزو میكنم همينطور كه در ايران با آرامش و امنيت به استقبال ماه مبارك رمضان میرويم، در ساير ممالك اسلامی نيز آرامش و امنيت حكمفرما شود. امروز در مصر، پاكستان، يمن، بحرين و سوريه شاهديم كه بيداری اسلامی پنجه در پنجه استكبار انداخته است.
حداد عادل با بيان اينكه مسلماً علوم انسانی بايد قرآنبنيان باشد، ادامه داد: در نسبت علوم طبيعی با قرآن عقائد گوناگونی وجود دارد كه برخی نگاهی افراطی و بعضی نيز با نگاهی تفريطی به موضوع نگريستهاند، اما در نسبت و رابطه علوم انسانی و قرآن هيچ شبههای وجود ندارد.
عضو مجلس شورای اسلامی افزود: قرآن كتاب هدايت انسان است و علوم انسانی در يك جامعه اسلامی نمیتواند مخالف قرآن كريم باشد و اين امر از نكات بديهی برای يك جامعه اسلامی محسوب میشود. قرآن شناسنامه فكری، اعتقادی و معنوی جامعه اسلامی است و در مسير تحول علوم انسانی تا زمانی كه ما انسانشناسی اسلامی نداشته باشيم، نمیتوانيم علوم انسانی اسلامی داشته باشيم.
وی گفت: درباره قصه حضرت آدم(ع)، مراحل قبل از هبوط انسان بر زمين و ... در حوزه و دانشگاههای كشور تحقيق و پژوهشهای خوبی صورت گرفته است اما اين تلاشها بايد به شكل يك كتاب فرهنگ جامع درآيد تا برای مسلمانان ايجاد اعتماد كند و باعث ايجاد باور شود.
رئيس فرهنگستان زبان فارسی در بخش ديگری از سخنان خود به تفاوت ديدگاههای انسانشناسی و در نتيجه آن تفاوت در سعادت انسان پرداخت و عنوان كرد: اگر انسان را موجودی مادی تصور كنيم كه ابتدا و انتهای او با حيات مادی آغاز و پايان میيابد؛ سعادتی متفاوت از انسانی دارد كه قبل از ورود به اين دنيا دارای جايگاهی بوده و پس از اين دنيا نيز در جهان ديگر صاحب جايگاه خواهد بود.
حداد عادل با بيان اينكه نتيجه آنكه سعادت انسان بسته به نوع انسانشناسی افراد و جوامع متفاوت است، افزود: ما اگر نتوانيم علوم انسانی را متحول كرده و با آرمانهای انقلاب اسلامی همسو كنيم، در واقع انقلاب اسلامی ناتمام مانده و دارای نقص است. نمیتوان گفت كه انقلاب بايد نرمافزار تمدنی جديد برای جهانيان باشد در عين حال كه در دانشگاههايمان برای ترجمه آثار متفكرين غربی مسابقه به راه افتاده است.
وی در ادامه به موضوع علوم انسانی و لزوم تحول در آن اشاره كرد و در نگاهی گذرا به تاريخچه ايجاد ضرورت تغيير در علوم انسانی گفت: در زمان امام خمينی(ره) جلسات و بحثهای بسياری با محوريت تحول در دانشگاهها انجام شد كه علیرغم تلاشهای صورت گرفته نتيجه محسوسی حاصل نشد.
حداد عادل با بيان اينكه در سال 88 رهبر انقلاب تأكيد جدی بر لزوم تحول در علوم انسانی فرمودند، اظهار كرد: در همين راستا شورای عالی انقلاب فرهنگی، طی جلساتی به اين نتيجه رسيد كه شورای تحول علوم انسانی را به تصويب برساند و شرايط را برای فعاليت آن مهيا كند.
مشاور عالی رهبر معظم انقلاب اسلامی ادامه داد: اولين جلسه اين شورا در دیماه سال 88 برگزار شد كه تا امروز بيش از هفتاد جلسه داشته است. اعضای اين شورا را نيز حدود بيست تن از اعضای مؤسسات، تشكيل میدادند و اساتيد برجسته به جهت شخصيت حقيقی خود در رشتههای مختلف و رئيس دو دانشگاه اصلی كشور در حوزه علوم انسانی در اين جلسات حضور دارند و عضو شورا هستند.
وی در بخش ديگری از سخنان خود به ارائه آماری از فعاليتهای اين شورا پرداخت و اظهار كرد: از جمله فعاليتهای اين شورا میتوان به تدوين اصول و راهكار برای علوم انسانی، توقف ارائه مجوز برای توسعه برخی از رشتههای علوم انسانی كه با هدف اولويت دادن به برخی رشتهها صورت پذيرفت اشاره كرد.
حداد عادل با بيان اينكه شورا تصميم دارد برای اصلاح و تحول در هر رشته از اساتيد برجسته همان رشته بهره بگيرد، گفت: برای تحقق اين منظور نزديك به 1200 استاد دانشگاه و روحانی متخصص در 15 رشته دانشگاهی و يك كارگروه برای آموزش قبل از دانشگاه شروع به كار كردند.
عضو مجلس شورای اسلامی اظهار كرد: اين كارگروهها طی دو سال تلاش، كمكم در حال نشان دادن نتايج فعاليتهای خود هستند كه به عنوان مثال میتوان به ارائه روش و مبانی جديد برای رشته علوم سياسی اشاره كرد.
وی همچنين ارتباط تنگاتنگ با دولت و نهادهای اجرايی را از جمله راهكارهای اساسی شورای تحول علوم انسانی دانست كه میتواند جزيرههای پراكنده تلاش مؤسسات و نهادهای گوناگون را برای ايجاد تحولی مؤثر در علوم انسانی شكلی همسو و همراه بدهد.
حداد عادل در پايان با بيان اينكه در مجموع تغيير در جهانبينی و نگرش علوم انسانی، كاری نيست كه در يك يا دو سال به نتيجه برسد، اظهار كرد: در غرب پانصد سال طول كشيد تا امروز چندصد دانشگاه از منبع تغذيه واحدی استفاده كنند كه برای همين منظور ما پيشنهاد تأسيس پژوهشگاه تحول علوم انسانی را مطرح كردهايم كه در صورت تصويب هر يك از كارگروههای 16 گانه در قالب يك پژوهشكده به فعاليت خود ادامه میدهد.
