حوزه مطالعات ميانرشتهای قرآن بايد بدون شتابزدگی باشد
گروه انديشه: عضو هيئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) با ذكر اينكه در حوزه مطالعات ميانرشتهای قرآن نبايد شتابزده عمل كرد، گفت: زيرا اين نوع برخورد به جز يك انبار شعار چيزی در پی نخواهد داشت، قبل از هر كار جدی بايد بدانيم كه ماهيت معرفت قرآنی چيست.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، نشست «روششناسی مطالعات ميان رشتهای قرآن كريم» يكشنبه شب، ششم مردادماه، در سالن شماره يك بخش دانشهای قرآنبنيان بيستويكمين نمايشگاه بينالمللی قرآن كريم برگزار شد.
در اين نشست احمد پاكتچی، عضو هيئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) با اشاره به مفهوم مطالعات ميان رشتهای گفت: زمانی كه دو حوزه از علم در تلاقی يكديگر قرار میگيرند، گاهی در اين مواجه يك علم ابزار علم ديگر با استخدام میكند.
وی با اشاره به كاستیهای موجود در حوزه مطالعات ميان رشتهای قرآنی افزود: بايد با توجه به نيازهای روز در حوزه مطالعات قرآنی به گونهای عمل كنيم كه با قرآن استنطاق داشته باشيم، زيرا استفاده صرف از روشهای كلاسيك همه نيازهای ما را برآورده نخواهد كرد، لذا مطالعات ميان رشتهای سبب میشود تا اين مواجهه موجب بومیسازی علوم شود.
عضو هيئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) با ذكر اينكه بايد دو رشته علمی وجود داشته باشد، تا امكان مطالعه فراهم شود،گفت: يك حوزه و علم دانشی به نام مطالعات قرآنی وجود دارد، در طول تاريخ نيز وجود داشته و البته اسمهای مختلفی در طول تاريخ بر آن نهاده میشد.
وی اظهار كرد: دانشی به نام علوم قرآنی وجود دارد، اين دانش در ارتباط با دانشهای ديگر است، به يك معنا قرآن از جنس معرفت و بالاترين معرفت است، البته همه معارف ديگر نيز از سوی انسان توليد شدهاند و در جنس شناخت قرآن نبايد شتابزده عمل كرد.
پاكتچی با ذكر اينكه در حوزه مطالعات ميان رشتهای قرآن نبايد شتابزده عمل كرد، گفت: زيرا اين نوع برخورد به جز يك انبار شعار چيزی در پی نخواهد داشت، قبل از هر كار جدی بايد بدانيم كه ماهيت معرفت قرآنی چيست و مؤلفههايی كه در تماس بين حوزههای معرفتی موجب تحقق مطالعات ميان رشتهای میشود، چه هستند، در اين صورت متوجه خواهيم شد كه قرآن حقيقتی است دارای جهات مختلف و يكی از جهات آن علم است، مؤلفههای علم بودن قرآن را بايد بررسی و كيفيت اين معرفت را با معارف ديگر بشری متصل كنيم.
وی با ذكر اينكه بايد از دو مسير افراط و تفريط عبور كرد، افزود: در مورد معرفت قرآنی برخی مسير غلو را در پيش میگيرند، به طوری كه اين معرفت الهی غير قابل لمس است، لذا امكان اتصال آن با علوم بشری ممكن نيست، در حالی كه اين كتاب به لسان قوم است و مخاطب آن انسانها هستند، در حالت تفريطی نيز تمام آنچه كه در حوزه كلام بشری اتفاق میافتد، تصور میكنيم اين كتاب نيز مثل بشر صحبت میكند.
عضو هيئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) در مورد اعجاز علمی قرآن اظهار كرد: پيامبران الهی را با معجزات میشناسيم و ترجيح میدهيم پيامبر خاتم را با معجزه قرآن بشناسيم، ما دو نوع اعجاز اصل و منكر داريم، حتی بايد به كسانی كه مسلمان نيستند پاسخ داد، ما در حدی در فضای مجادله با خصم قرار میگيريم كه فراموش میكنيم خود در داخل دارای مشكلاتی هستيم و روزانه در معرض مواجهه با انبوه پرسشها قرار داريم كه بايد پاسخگوی آنها باشيم.
وی گفت: اعجاز علمی بخشی از مطالعات ميانرشتهای در حوزه قرآن است، اعجاز علمی را بيش از اندازه بزرگ كردهايم در حالی كه اعجاز علمی بخشی از مطالعات ميانرشتهای است و بخش اعظم مطالعات قرآن برای مسائلی است كه با آنها مواجه هستيم.
عضو هيئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) با بيان اينكه در مطالعات ميانرشتهای بايد حق آن را ادا كرد، افزود: كسی كه در اين وادی گام مینهد، بايد دارای تخصص باشد و بتواند خارج از قرآن در آن موضوع سخن بگويد، همچنين افرادی كه در رشته خود متخصص هستند، وقتی به حوزه مطالعات قرآنی وارد میشوند، اين حس وجود دارد كه آنها از اوج تخصص خود پايين آمدهاند و در مطالعات ميانرشتهای ادبياتی كه بكار میبرند، شايسته تخصص آنها نيست، چنين افرادی وقتی در موضوع قرآن حرف میزنند، بايد در اوج باشند و از اصول تخصصی خود نبايد عدول كنند.
وی با اشاره به انواع عرف گفت: ما با دو عرف خاص و عام روبرو هستيم، عرف خاص عرفی است كه اهل يك علم نسبت به فهم يك موضوع ذهنيت مشترك دارند، عرف عام همان زبان عمومی مردم است، اهل دانش نيز در اين جامعه زندگی و جملات عوام را فرهنگسازی میكنند، وقتی يك فيزيكدان از جرم سخن میگويد، اين اصطلاح را از زبان جامعه آورده و آن را فرهنگسازی جديد كرده است.
پاكتچی گفت: اين اصطلاحات وارد جامعه میشود، هر دانشی يك بستر ارتباطی با عرف دارد، قرآن كريم از زبان عربی استفاده كرد، به زبان عربی كه برای مردم قابل فهم بود، قرآن فرهنگسازی و مفهومسازی میكند، بسياری از مفاهيم در عرف عام عرب مشكل نداشتند، همين مفاهيم قرآنی وارد جامعه میشود و يك سری لغات جديد به زبان عربی اضافه میشود كه بنياد آن به زبان قرآن بازمیگردد.
در اين نشست ابوالفضل خوشمنش، عضو هيئت علمی دانشگاه تهران با اشاره به زبان رايانه گفت: ممكن است همه اصطلاحات رايانه به زبان انگليسی يا هر زبان ديگری باشد، اما در عين حال رايانه زبان خود را دارد؛ قرآن نيز از اين هنر برخوردار است كه به زبان بشر تنزل پيدا كرده است ولی اين حق را داردكه به زبان خودش باشد.
در اين نشست احمد پاكتچی، عضو هيئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) با اشاره به مفهوم مطالعات ميان رشتهای گفت: زمانی كه دو حوزه از علم در تلاقی يكديگر قرار میگيرند، گاهی در اين مواجه يك علم ابزار علم ديگر با استخدام میكند.
وی با اشاره به كاستیهای موجود در حوزه مطالعات ميان رشتهای قرآنی افزود: بايد با توجه به نيازهای روز در حوزه مطالعات قرآنی به گونهای عمل كنيم كه با قرآن استنطاق داشته باشيم، زيرا استفاده صرف از روشهای كلاسيك همه نيازهای ما را برآورده نخواهد كرد، لذا مطالعات ميان رشتهای سبب میشود تا اين مواجهه موجب بومیسازی علوم شود.
عضو هيئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) با ذكر اينكه بايد دو رشته علمی وجود داشته باشد، تا امكان مطالعه فراهم شود،گفت: يك حوزه و علم دانشی به نام مطالعات قرآنی وجود دارد، در طول تاريخ نيز وجود داشته و البته اسمهای مختلفی در طول تاريخ بر آن نهاده میشد.
وی اظهار كرد: دانشی به نام علوم قرآنی وجود دارد، اين دانش در ارتباط با دانشهای ديگر است، به يك معنا قرآن از جنس معرفت و بالاترين معرفت است، البته همه معارف ديگر نيز از سوی انسان توليد شدهاند و در جنس شناخت قرآن نبايد شتابزده عمل كرد.
پاكتچی با ذكر اينكه در حوزه مطالعات ميان رشتهای قرآن نبايد شتابزده عمل كرد، گفت: زيرا اين نوع برخورد به جز يك انبار شعار چيزی در پی نخواهد داشت، قبل از هر كار جدی بايد بدانيم كه ماهيت معرفت قرآنی چيست و مؤلفههايی كه در تماس بين حوزههای معرفتی موجب تحقق مطالعات ميان رشتهای میشود، چه هستند، در اين صورت متوجه خواهيم شد كه قرآن حقيقتی است دارای جهات مختلف و يكی از جهات آن علم است، مؤلفههای علم بودن قرآن را بايد بررسی و كيفيت اين معرفت را با معارف ديگر بشری متصل كنيم.
وی با ذكر اينكه بايد از دو مسير افراط و تفريط عبور كرد، افزود: در مورد معرفت قرآنی برخی مسير غلو را در پيش میگيرند، به طوری كه اين معرفت الهی غير قابل لمس است، لذا امكان اتصال آن با علوم بشری ممكن نيست، در حالی كه اين كتاب به لسان قوم است و مخاطب آن انسانها هستند، در حالت تفريطی نيز تمام آنچه كه در حوزه كلام بشری اتفاق میافتد، تصور میكنيم اين كتاب نيز مثل بشر صحبت میكند.
عضو هيئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) در مورد اعجاز علمی قرآن اظهار كرد: پيامبران الهی را با معجزات میشناسيم و ترجيح میدهيم پيامبر خاتم را با معجزه قرآن بشناسيم، ما دو نوع اعجاز اصل و منكر داريم، حتی بايد به كسانی كه مسلمان نيستند پاسخ داد، ما در حدی در فضای مجادله با خصم قرار میگيريم كه فراموش میكنيم خود در داخل دارای مشكلاتی هستيم و روزانه در معرض مواجهه با انبوه پرسشها قرار داريم كه بايد پاسخگوی آنها باشيم.
وی گفت: اعجاز علمی بخشی از مطالعات ميانرشتهای در حوزه قرآن است، اعجاز علمی را بيش از اندازه بزرگ كردهايم در حالی كه اعجاز علمی بخشی از مطالعات ميانرشتهای است و بخش اعظم مطالعات قرآن برای مسائلی است كه با آنها مواجه هستيم.
عضو هيئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) با بيان اينكه در مطالعات ميانرشتهای بايد حق آن را ادا كرد، افزود: كسی كه در اين وادی گام مینهد، بايد دارای تخصص باشد و بتواند خارج از قرآن در آن موضوع سخن بگويد، همچنين افرادی كه در رشته خود متخصص هستند، وقتی به حوزه مطالعات قرآنی وارد میشوند، اين حس وجود دارد كه آنها از اوج تخصص خود پايين آمدهاند و در مطالعات ميانرشتهای ادبياتی كه بكار میبرند، شايسته تخصص آنها نيست، چنين افرادی وقتی در موضوع قرآن حرف میزنند، بايد در اوج باشند و از اصول تخصصی خود نبايد عدول كنند.
وی با اشاره به انواع عرف گفت: ما با دو عرف خاص و عام روبرو هستيم، عرف خاص عرفی است كه اهل يك علم نسبت به فهم يك موضوع ذهنيت مشترك دارند، عرف عام همان زبان عمومی مردم است، اهل دانش نيز در اين جامعه زندگی و جملات عوام را فرهنگسازی میكنند، وقتی يك فيزيكدان از جرم سخن میگويد، اين اصطلاح را از زبان جامعه آورده و آن را فرهنگسازی جديد كرده است.
پاكتچی گفت: اين اصطلاحات وارد جامعه میشود، هر دانشی يك بستر ارتباطی با عرف دارد، قرآن كريم از زبان عربی استفاده كرد، به زبان عربی كه برای مردم قابل فهم بود، قرآن فرهنگسازی و مفهومسازی میكند، بسياری از مفاهيم در عرف عام عرب مشكل نداشتند، همين مفاهيم قرآنی وارد جامعه میشود و يك سری لغات جديد به زبان عربی اضافه میشود كه بنياد آن به زبان قرآن بازمیگردد.
در اين نشست ابوالفضل خوشمنش، عضو هيئت علمی دانشگاه تهران با اشاره به زبان رايانه گفت: ممكن است همه اصطلاحات رايانه به زبان انگليسی يا هر زبان ديگری باشد، اما در عين حال رايانه زبان خود را دارد؛ قرآن نيز از اين هنر برخوردار است كه به زبان بشر تنزل پيدا كرده است ولی اين حق را داردكه به زبان خودش باشد.
