افق ترجمه قرآن به ديگر زبانها روشنتر از گذشته است
گروه حوزههای علميه: مدرس حوزه و دانشگاه افق ترجمه قرآن را با توجه به وجود مترجمان غربی مسلمان شده و تخصصی شدن آن، روشنتر از گذشته ذكر كرد.
عباس احمدوند، مدرس دانشكده الهيات دانشگاه تهران در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا) با اشاره به روند ترجمه قرآن به لاتين گفت: طبق نظر اغلب محققان، برای نخستين بار رابرت كتونی، به فرمان پيتر واجبالتكريم قرآن را به لاتين ترجمه كرده است؛ البته برخی ديگر از پژوهشگران ترجمه مذكور را از آن پيتر طليطلی مسلمان مسيحی شده میدانند.
وی افزود: ظاهرا اين ترجمه به صورت گروهی انجام شده است چرا كه از يك مسلمان در كنار ديگر مترجمان استفاده شده است؛ محققان ديگری نيز هرمان دلماسی را جزو مترجمان قرآن نام بردهاند؛ حال آنكه اينگونه نيست و هرمان، ديگر قسمتهای مجموعه كلونيايی به جز قرآن را ترجمه كرده است.
مدرس دانشكده الهيات دانشگاه شهيد بهشتی اظهار كرد: اين ترجمه به همراه برخی از نوشتههای ديگر چون مقدمه رابرت بر اين ترجمه و برخی مقالات ديگر عمدتا ترجمه هرمان است كه در كنار هم مجموعه مشهور كلونيای را تشكيل میدهند كه در بررسی جريانات اسلامشناسی در غرب جايگاهی والا دارد.
وی گفت: ترجمه رابرت، ميعار ترجمه دورههای بعد و يكی از منابع مهم غربیها در شناخت اسلام شد؛ اما كار او در واقع ترجمهای خلاصه گونه است و حاوی عباراتی مستهجن و زننده نسبت به اسلام و شخص پيامبر است؛ گويا رابرت میكوشيده تا در اين ترجمه زشتترين عبارات و مهجورترين آنها را برگزيند و نه درستترين آنها را؛ از اين ترجمه يك نسخه كه به خط خود رابرت است در كتابخانه آرسنال پاريس وجود دارد.
احمدوند تصريح كرد: با وجود اين كه اين ترجمه پيش از نبرد صليبی دوم به سن برنارد تقديم شده و در معرض ديد همگان قرار گرفته است تا مدتها به همان شكل خطی باقی ماند؛ سرانجام در سال 1542 و در تلاش مشترك فن ارپه و بيبلياندر و با مقدمه مارتين لوتر و فيليپ ملنچتن از سران پروتستانتيزم و پس از تحمل مشكلاتی چند به چاپ رسيد كه اگر حمايتهای لوتر نبود احتمال داشت كه هرگز به چاپ نرسد.
وی گفت: ترجمه لاتين ديگری كه شايسته ذكر است، ترجمهای است كه لودوويكوماراچی به همراه متن عربی قرآن و توضيحات فراوان به انجام رسانده است؛ اندره راس آريونبه هم در سال 1547 قرآن را به زبان ايتاليايی ترجمه كرد كه گرچه مترجم مدعی است كه مستقيما از عربی صورت گرفته است اما عملا ترجمه يا تحرير متن رابر است.
احمدوند يادآور شد: در زبان آلمانی، نيز زلومن شوايگر واعظ كليسای فرائون كرشه شهر نورنبرگ با اساس قرار دادن ترجمه آريوانبه قرآن را به آلمانی ترجمه كرد كه به نوبه خود مبنای ترجمه مجهولالمترجم هلندی شد؛ نخستين ترجمه فرانسوی از قرآن هم از آندره دوريه است كه بين سالهای 1647 تا 1775 به شكل فراوان تجديد چاپ شده است.
وی گفت: در زمان ما، ضمن اينكه هر روز بر تعداد ترجمههای قرآن افزوده میشود بر شمار مسلمانان زباندان عالم و نيز غربیهای مسلمان و علاقهمند به ترجمه كتاب آسمانی نيز افزوده شده است و جريان ترجمه قرآن به زبانهای غربی كه از شبه قاره آغاز شده رشد بسيار داشته و افقهايش نيز بسيار اميدبخش است.
احمدوند با اشاره به تاريخ قرآننويسی افزود: اولين كسی كه در اين زمينه و به ويژه تاثيرپذيری قرآن از ديگر اديان تحقيق كرد، بوتيه بود؛ بعدها گوستاو وايل كار او را پی گرفت و دوباره روش تاريخی و اشتمال موضوعی قرآن را مورد بررسی قرارداد؛ اما سورههای مكی را تقسيماتی از نزد خود كرد ولی شايد تئودور نولدكه خاورشناس برجسته آلمانی نخستين كسی باشد كه تاريخ قرآن را جدی گرفته و پيش قراول فعاليت خاورشناسان در اين زمينه شد.
اين پژوهشگر قرآنی يادآورشد: وی موضوع پاياننامه دكتری خود را تاريخ قرآن قرارداده بود كه توانست با تحقيق در موضوعی نوين به زبان لاتين به اخذ جايزه نيز نايل آيد.
وی افزود: ظاهرا اين ترجمه به صورت گروهی انجام شده است چرا كه از يك مسلمان در كنار ديگر مترجمان استفاده شده است؛ محققان ديگری نيز هرمان دلماسی را جزو مترجمان قرآن نام بردهاند؛ حال آنكه اينگونه نيست و هرمان، ديگر قسمتهای مجموعه كلونيايی به جز قرآن را ترجمه كرده است.
مدرس دانشكده الهيات دانشگاه شهيد بهشتی اظهار كرد: اين ترجمه به همراه برخی از نوشتههای ديگر چون مقدمه رابرت بر اين ترجمه و برخی مقالات ديگر عمدتا ترجمه هرمان است كه در كنار هم مجموعه مشهور كلونيای را تشكيل میدهند كه در بررسی جريانات اسلامشناسی در غرب جايگاهی والا دارد.
وی گفت: ترجمه رابرت، ميعار ترجمه دورههای بعد و يكی از منابع مهم غربیها در شناخت اسلام شد؛ اما كار او در واقع ترجمهای خلاصه گونه است و حاوی عباراتی مستهجن و زننده نسبت به اسلام و شخص پيامبر است؛ گويا رابرت میكوشيده تا در اين ترجمه زشتترين عبارات و مهجورترين آنها را برگزيند و نه درستترين آنها را؛ از اين ترجمه يك نسخه كه به خط خود رابرت است در كتابخانه آرسنال پاريس وجود دارد.
احمدوند تصريح كرد: با وجود اين كه اين ترجمه پيش از نبرد صليبی دوم به سن برنارد تقديم شده و در معرض ديد همگان قرار گرفته است تا مدتها به همان شكل خطی باقی ماند؛ سرانجام در سال 1542 و در تلاش مشترك فن ارپه و بيبلياندر و با مقدمه مارتين لوتر و فيليپ ملنچتن از سران پروتستانتيزم و پس از تحمل مشكلاتی چند به چاپ رسيد كه اگر حمايتهای لوتر نبود احتمال داشت كه هرگز به چاپ نرسد.
وی گفت: ترجمه لاتين ديگری كه شايسته ذكر است، ترجمهای است كه لودوويكوماراچی به همراه متن عربی قرآن و توضيحات فراوان به انجام رسانده است؛ اندره راس آريونبه هم در سال 1547 قرآن را به زبان ايتاليايی ترجمه كرد كه گرچه مترجم مدعی است كه مستقيما از عربی صورت گرفته است اما عملا ترجمه يا تحرير متن رابر است.
احمدوند يادآور شد: در زبان آلمانی، نيز زلومن شوايگر واعظ كليسای فرائون كرشه شهر نورنبرگ با اساس قرار دادن ترجمه آريوانبه قرآن را به آلمانی ترجمه كرد كه به نوبه خود مبنای ترجمه مجهولالمترجم هلندی شد؛ نخستين ترجمه فرانسوی از قرآن هم از آندره دوريه است كه بين سالهای 1647 تا 1775 به شكل فراوان تجديد چاپ شده است.
وی گفت: در زمان ما، ضمن اينكه هر روز بر تعداد ترجمههای قرآن افزوده میشود بر شمار مسلمانان زباندان عالم و نيز غربیهای مسلمان و علاقهمند به ترجمه كتاب آسمانی نيز افزوده شده است و جريان ترجمه قرآن به زبانهای غربی كه از شبه قاره آغاز شده رشد بسيار داشته و افقهايش نيز بسيار اميدبخش است.
احمدوند با اشاره به تاريخ قرآننويسی افزود: اولين كسی كه در اين زمينه و به ويژه تاثيرپذيری قرآن از ديگر اديان تحقيق كرد، بوتيه بود؛ بعدها گوستاو وايل كار او را پی گرفت و دوباره روش تاريخی و اشتمال موضوعی قرآن را مورد بررسی قرارداد؛ اما سورههای مكی را تقسيماتی از نزد خود كرد ولی شايد تئودور نولدكه خاورشناس برجسته آلمانی نخستين كسی باشد كه تاريخ قرآن را جدی گرفته و پيش قراول فعاليت خاورشناسان در اين زمينه شد.
اين پژوهشگر قرآنی يادآورشد: وی موضوع پاياننامه دكتری خود را تاريخ قرآن قرارداده بود كه توانست با تحقيق در موضوعی نوين به زبان لاتين به اخذ جايزه نيز نايل آيد.
