تبيين جايگاه و معرفی اقدامات «سمت» در تحولات علوم انسانی
گروه انديشه: امروز دوشنبه يكم مهرماه در نشستی كه با حضور رئيس و معاونان سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انسانی(سمت) برگزار شد، جايگاه «سمت» در تحولات علوم انسانی تبيبن و اقدامات آن در اين راستا معرفی شد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، نشست خبری به مناسبت آغاز سال تحصيلی دانشگاههای كشور با حضور حجتالاسلام و المسلمين احمد احمدی، رئيس سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انسانی(سمت)، حجتالاسلام و المسلمين محمدجواد ابوالقاسمی، معاون بينالملل سازمان سمت، حسين هاجری، معاون پژوهشی سازمان سمت و محمدرضا سعيدی، معاون اجرايی و پشتيبانی، با نگاهی به جايگاه «سمت» در تحولات علوم انسانی امروز دوشنبه يكم مهرماه، در محل اين سازمان برگزار شد.
بنا بر اين گزارش، حجتالاسلام احمدی در ابتدای اين نشست با اشاره به سير اقدامات و فعاليتهای صورت گرفته در سازمان سمت، از ابتدای تأسيس آن در سال 1364 تاكنون گفت: اين سازمان با هدف تدوين كتب درسی و مبنايی هم برای داخل و هم برای خارج از كشور راهاندازی شد و ما كه در آن شرايط با توجه به وضعيت كشور در سالهای جنگ و بحران ناشی از آن با كمبود نيرو و امكانات مواجه بوديم با كمكی يك ميليون تومانی از سوی حضرت امام(ره) كار خود را آغاز كرديم و از آن زمان تاكنون بيش از هزار و 700 كتاب را توليد و منتشر كردهايم و حدود 300 كتاب را نيز در مراحل مختلف قرارداد و ارزيابی و چاپ و نشر و توزيع در دست داريم و اميدواريم كه انتشار 2 هزارمين كتاب خود را در سال 93 جشن بگيريم.
احمدی افزود: شمار كتابهايی كه تاكنون توسط انتشارات سمت توزيع شده است، بيش از 33 ميليون نسخه است كه اين كتابها با قيمت نصف يا سه پنجم قيمت بازار عرضه شده است. همچنين ما هميشه حدود 4 تا 5 ميليون نسخه كتاب آماده پخش در سراسر كشور را آماده داريم.
وی با بیسابقه خواندن چنين فعاليتی در كشور و حتی در بسياری از كشورها، گفت: كشور ما پيش از انقلاب به هيچ وجه چنين موقعيتی را نداشت كه برای دانشجويان كتاب درسی آماده كند و در سراسر كشور توزيع كند و اين كار بسيار عظيمی است. ويرايشی كه در «سمت» صورت میگيرد تقريباً در كشور بینظير است و تلاش ما بر اين است كه كتاب پرمحتوا، دانشگاهی و آكادميك به معنی واقعی، با فارسی فخيم و فاخر به دانشجويان ارائه كنيم و امروز سمت در جايگاهی است كه دانشجو خود به خود به سراغ سمت میآيد و اين از لطف خداست كه سمت در چنين جايگاهی است.
رئيس سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انسانی(سمت) با بيان اين كه سمت خط محور را گرفته و در اين راستا حركت میكند، اظهار كرد: سمت به دانشگاه و اين كه دانشگاه چه نيازی دارد نگاه میكند. اگر فردی صرفاً حوزوی در اين جا بود شايد بيشتر بر فقه و عقايد و امثال اين ها تكيه میكرد و اگر يك دانشگاهی بود به نحوی ديگر، اما ما دانشگاه را در نظر گرفتيم؛ دانشگاهی كه هم باستان شناسی دارد، هم موسيقی و هنر دارد، هم تربيت بدنی دارد، هم زبان فرانسه و روسی و اسپانيولی و عربی و انگليسی و .. دارد و هم شاخههای ديگر علوم انسانی.
احمدی افزود: همچنين بايد در نظر گرفت كه كار در علوم انسانی، بر عكس حوزههای فنی، با توجه به اين كه دغدغه انحراف فكری وجود دارد، كار بسيار سنگينی است و ما بايد اين خط مشی را داشته باشيم كه در عين حال كه كار علمی میكنيم اثری سالم را ارائه دهيم و باعث اختلاف قومی، مذهبی و امثال اينها نشويم.
وی با بيان اين كه انتشارات سمت برای كل عالم اسلام فعاليت میكند، اظهار كرد: ما علاوه بر اين كه برای كل كشور برنامه داريم جهتگيری فراتری داريم و در واقع برای كل عالم اسلام كار میكنيم و نمیتوانيم اختلاف مذهبی پديد بياوريم. ما تا كنون چندين كتاب برای اهل سنت به قلم خود آنها منتشر كردهايم. بنابراين كار سمت واقعا كاری بسيار كلان و بزرگ است و اين كار در برابر آن چه كه قبل از انقلاب بود، با وجود اين كه ما از بودجه دولتی كمترين استفاده را كردهايم، بینظير است.
احمدی با اشاره به اين كه در هر نسخه از كتابهای سمت بين هزار و 500 تا 2 هزار تومان و در برخی از موارد رقمی بسياری بيش از اين به دانشجويان كمك شده است، عنوان كرد: با توجه به اين رقمها بايد گفت كه سمت تاكنون نزديك به 60 ميليارد تومان يارانه ناپيدا به دانشگاه داده است و اين چيزی است كه ما تاكنون عنوان نكرده بوديم و نامی از اين يارانه كه تأثيرات مختلف، از علمی گرفته تا سياسی، داشته، نبرده بوديم.
وی با اشاره به اينكه برخی اينگونه تصور میكردند كه با آمدن نظام جمهوری اسلامی الگويی خشك و طالبانی حاكم خواهد شد، عنوان كرد: آثاری كه در سمت توليد و منتشر شده است نشاندهنده اين است كه نظام جمهوری اسلامی نظامی عقلانی، و ريشهدار فرهنگی است و نمیخواهد گذشته خود را از دست بدهد. به نظر ما هر كشور كه تاريخ گذشته ندارد آينده هم ندارد اگر ما بتوانيم گذشته بپردازيم میتوانيم.
احمدی افزود: برای مثال شايد گفته شود كه وقتی نظام اسلامی بيايد ديگر به گذشته عنايتی نمیشود و همه آنها دور ريخته میشود اما ما شاهنامه را با شرح استاد كزازی در 9 جلد منتشر كرديم. بعضیها میگفتند كه اين درس بايد برداشته شود اما بنده گفتم كه شاهنشاهی برافتاده است و هم چنان كه دايناسورها منقرض شدهاند ديگر بازنمیگردد و ما شاهنامه را برای فرهنگ غيرت و شرف و ميهندوستی و بزرگواری و شجاعت و امثال اينها داريم و بر اين محور است كه اين كتاب بر قرار مانده است.
وی اضافه كرد: اين قبيل كارها كارهای صرفاً دانشگاهی به معنای محدود آن نيست بلكه به معنای سياسی هم هست و تأثير سياسی بسياری عميقی در جامعه جهانی دارد.
حجتالاسلام احمدی در مورد اقداماتی كه برای مقابله با وارادت علوم انسانی غربی به كشور انجام شده نيز گفت: بالاخره ما توان محدودی داريم و با وجود سايتها و ارتباطات الكترونيك، در واقع مقداری از اين مسئله از توان ما خارج است و شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارتخانهها بايد برای آنها چارهای بينديشند، اما آن چه كه به ما مربوط میشود، يعنی تدوين كتاب درسی و كتاب مبنايی، ما وظيفه خودمان را انجام میدهيم.
در ادامه اين نشست، حسين هاجری، معاون پژوهشی سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انسانی(سمت) با اشاره به سه وظيفه اصلی اين سازمان، يعنی نيازسنجی، تدوين و انتشار كتاب و ارزشيابی و تجديدنظر در كتابهای منتشر شده، در مورد وظيفه سوم اين سازمان گفت: ما دو نوع تجديدنظر داريم، يكی تجديدنظر متداول است كه جزء وظايف اصلی ما در مورد همه كتابهايی است كه منتشر میكنيم، اما نوع بازنگری ديگر در راستای تغييرات علوم انسانی و توقعاتی كه در حوزه علوم انسانی در سالهای اخير ايجاد شده، در حال انجام است.
هاجری با اشاره به فرآيند اين تغييرات عنوان كرد: اين تغييرات در بخش اول با بررسیهايی كه در شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورای عالی وزارت علوم انجام میشود، مشخص میشود و بعد از اين كه در سرفصلها بازنگری انجام شد، و موضوعات جديد را معرفی كردند، از اين جا به بعد وظيفه سمت آغاز میشود كه بايد برای آنها منابع مورد نظر را تأمين كند.
وی با بيان اين كه در سال گذشته بخشی از اين برنامهها تغيير كرده است، گفت: سازمان سمت هم به محض اين كه برنامههای جديد به تصويب نهايی برسد كار تدوين و انتشار كتاب را برای اين دروس جديد آغاز خواهد كرد و تا به حال هر برنامهای كه در وزارت علوم تصويب شده و به دانشگاهها ابلاغ شده است سازمان سمت گام به گام و سايه به سايه اين برنامهها حركت كرده و برای مواد جديد قراردادهای جديد و كتابهای جديد را در دست انتشار دارد.
حجتالاسلام ابوالقاسمی، معاون بينالملل سازمان سمت نيز در ادامه اين نشست با اشاره به وظيفه سازمان سمت، يعنی تهيه و تأليف و تدوين كتاب برای دانشگاهها، عنوان كرد: با توجه به اين مسئوليت سازمان ما نمیتوانيم دانشگاهها را فقط به توليدی كه در داخل كشور انجام میشود محدود كنيم. ما موظفيم كه برای تقويت بنيه علمی دانشجويان و دانشگاهيان تلاش كنيم و در اين راستا اگر جايی توليد علمی هست اينها را استفاده كنيم؛ منتها اينها را بومیسازی كنيم و در اختيار دانشجويان خود قرار بدهيم؛ به همين دليل بخشی از كتابهای سمت را كتابهای ترجمهای تشكيل میدهد. بنابراين در گام اول ما بايد از ظرفيت علمیای كه در دنيا در حال توليد شدن است استفاده كنيم.
وی همچنين با اشاره به اين كه يك سری از دانشها در كشور ما وجود دارد كه منحصر به فرد است، بيان كرد: ايران مهد توليد يك سلسله علوم بوده است كه برای ما بسيار مهم است. الهيات يكی از اين علوم است و ما معتقديم كه مهد اصلی الاهيات توحيدی از قديم در ايران بوده است و میدانيم كه ما سابقه شرك در ايران نداريم. در بحث فلسفه، عرفان، هنر، باستانشناسی و ... اينها از علومی هستند كه ديگران به ما احتياج دارند و نياز دارند كه ما دانش را در اختيار آنها قرار بدهيم.
ابوالقاسمی ادامه داد: امروز اگر قرار باشد كه در دانشگاههای عربی يا آسيايی يا غربی راجع به ايران سخنی بگويند چه كسی بايد منابع اين حوزهها را تهيه كند و اين ها مواردی است كه امروز سمت در تحولی كه برای خود ايجاد كرده است آنها را مأموريتهای جديد خود قرار داده است و حتی در زمينه ديپلماسی عمومی و ديپلماسی علمی مورد توجه وزارت امور خارجه هم قرار گرفته است.
وی افزود: امروز كه میخواهيم با دنيا گفتوگو كنيم با دانشگاهها و نخبگان بايد گفتوگو كنيم و اين هم كه با حرف نمیشود بلكه بايد متونی تهيه شود و در اختيار آنها قرار بگيرد كه آنها ايمان بياورند كه ما هم چيزهايی برای ارائه داريم.
وی اولويتهای سازمان سمت را ارتباط با كشورهای همسايه عنوان كرد و با اشاره به تأمين منابع علوم انسانی افغانستان از سوی سمت و توافق با كشور عراق برای تأمين منابع دانشگاهی و تحول در علوم انسانی در اين كشور، عنوان كرد: ما با كشورهای منطقه به سمت تأليف مشترك داريم میرويم و با توجه به اين كه علم را محدود و محصور به جغرافيای خاصی نمیدانيم و عقيده به داد وستد علمی داريم سعی میكنيم ببينيم كه چه چيزهايی را میتوانيم از بيرون بگيريم و چه چيزهايی را ميتوانيم به آنها بدهيم.
وی با اشاره به اينكه سمت در حدود 40 كتاب را به زبانهای مختلف ترجمه كرده است، عنوان كرد: اين كتابها عمدتاً در حوزه انسانشناسی، فلسفه دين، جامعهشناسی دين، روانشناسی دين، تاريخ تعليم و تربيت، تاريخ تفكر اجتماعی، آرای مسلمانان در حوزه تعليم و تربيت، فلسفه، عرفان، هنر و باستانشناسی است و حداقل پنج عنوان از كتابهای سمت الان به عنوان كتاب درسی در دانشگاههای روسزبان مطرح شده است.
ابوالقاسمی افزود: ما در حوزه كشورهای عربی 40 عنوان كتاب را متناسب با نيازهای كشورهای عربی آماده سازی كردهايم كه حدود 14 عنوان آنها تأليف جديد است و بقيه هم از كتابهای گذشته بوده است كه آمادهسازی شده و در اختيار كشورهايی مانند عراق، لبنان و حتی كشورهايی مانند تونس قرار دادهايم و با كشورهايی مانند چين و روسيه هم ارتباطاتی را برقرار كرده و كتابهای مشتركی را توليد كردهايم.
ابوالقاسمی از تأمين منابع برای كرسیهای اسلامشناسی، شيعهشناسی، ايرانشناسی و زبان و ادبيات فارسی در كشورهای خارجی به عنوان يكی ديگر از مسئوليتهای سازمان سمت ياد كرد و افزود: اساس كار ما داد و ستد علمی است و ان شاء الله تا يكی دو سال آينده كتابهايی را از انتشارات سمت مشخص كردهايم كه قابليت ترجمه دارند. حدود 80 تا 100 عنوان كتاب الان تعيين شده است و بخشهای علمی ما مورد تصويب قرار دادهاند كه اينها ترجمه شوند و در اختيار كشورهای ديگر قرار گيرند. همچنين ما درخواستهايی از دانشگاههای بزرگ دنيا مانند دانشگاه جرج واشنگتن در مورد رشته شيعهشناسی و اسلامشناسی داريم و در حال بحث و گفتوگو هستيم كه كتابهايی را در زمينههای مذكور تأليف كنيم.
سعيدی، معاون اجرايی و پشتيبانی نيز با اشاره به چاپ و تكثير غيرمجاز آثار منتشرشده توسط سمت، عنوان كرد: كماكان گروههای زيرزمينی و مافيايی با احتمال قريب به يقين در قالب تشكيلات سازمان يافته، كار تكثير و عرضه غيرمجاز كتابهای ما را انجام میدهند و ما پيگيریهای فراوانی كردهايم و از دستاندركاران امور و مراجع ذیصلاح خواهش كرديم و دوستان هم مساعدتهايی كردهاند و اين مسئله در دست پيگيری است؛ اما متأسفانه به قدری اين قضيه گسترده است كه همتی میطلبد كه با تشكيل دولت جديد و مجموعه وزارت ارشاد بتوانيم اين مسئله را حل كنيم.
وی اين مشكل را بزرگترين تهديد برای صنعت نشر كشور خواند و بيان كرد: جدا از تضييعی كه به دانشگاهها و علم میشود، با اين اقدامات غيرمجاز، حقوق مؤلفين و صاحبان آثار هم پايمال میشود و ما به صورت مرتب نيز از سوی اين عزيزان با اين تقاضا مواجهيم كه به نوعی اين مشكل برطرف شود و اميد داريم كه با فرهنگسازیای كه در عرصه رسانهها میشود، اين مشكل را برطرف كنيم.
در ادامه اين نشست نيز حجتالاسلام احمدی در پاسخ به اين پرسش خبرنگار ايكنا كه تا چه حد فعاليتهای سمت در جريان تحول علوم انسانی پيشروانه است و اين سازمان تا چه حد به فعاليتهای پژوهشی در اين زمينه اقدام میكند، عنوان كرد: در واقع در همان ابتدا نيز كه وظيفه تأمين كتاب مبنايی برای سازمان تعيين شد، به ما گفته شد كه شما فقط كتاب را تهيه كنيد و به بخشهای ديگر تحويل دهيد و كاری با نشر و پخش آن نداشته باشيد، اما حرف ما اين بود كه اگر بخش خصوصی بخواهد اين كار را انجام دهد، به فكر نفع خود خواهد بود و اگر در يك رشته و گرايش تخصصی كه نيازمند كتاب هم هست بخواهيم كتابی تهيه كنيم و در 100 نسخه يا كمتر منتشر كنيم، بخش خصوصی هيچگاه خود را درگير اين كار نمیكند.
وی افزود: بنابراين ما اين روش را در پيش گرفتيم كه در عين حال كه كار علمی كتابها توسط سمت انجام میشود و از اين جهت سمت در واقع يك مؤسسه مطالعه و تدوين است، اما بخش پرزحمت نشر و توزيع را هم خود سمت انجام دهد و كتابها را خود سمت به دست دانشجويان و استادان برساند، اما اكنون مدتهاست كه در اين انديشه هستيم كه يك واحد وابسته به سمت را ايجاد كنيم و بخش نشر و پخش را به آن واگذار كنيم تا زمينه كار علمی سازمان آسيب نبيند اما در حال حاضر هر دوی اهداف علمی و خدماترسانی علمی به دانشجويان توسط سازمان انجام میشود.
بنا بر اين گزارش، حجتالاسلام احمدی در ابتدای اين نشست با اشاره به سير اقدامات و فعاليتهای صورت گرفته در سازمان سمت، از ابتدای تأسيس آن در سال 1364 تاكنون گفت: اين سازمان با هدف تدوين كتب درسی و مبنايی هم برای داخل و هم برای خارج از كشور راهاندازی شد و ما كه در آن شرايط با توجه به وضعيت كشور در سالهای جنگ و بحران ناشی از آن با كمبود نيرو و امكانات مواجه بوديم با كمكی يك ميليون تومانی از سوی حضرت امام(ره) كار خود را آغاز كرديم و از آن زمان تاكنون بيش از هزار و 700 كتاب را توليد و منتشر كردهايم و حدود 300 كتاب را نيز در مراحل مختلف قرارداد و ارزيابی و چاپ و نشر و توزيع در دست داريم و اميدواريم كه انتشار 2 هزارمين كتاب خود را در سال 93 جشن بگيريم.
احمدی افزود: شمار كتابهايی كه تاكنون توسط انتشارات سمت توزيع شده است، بيش از 33 ميليون نسخه است كه اين كتابها با قيمت نصف يا سه پنجم قيمت بازار عرضه شده است. همچنين ما هميشه حدود 4 تا 5 ميليون نسخه كتاب آماده پخش در سراسر كشور را آماده داريم.
وی با بیسابقه خواندن چنين فعاليتی در كشور و حتی در بسياری از كشورها، گفت: كشور ما پيش از انقلاب به هيچ وجه چنين موقعيتی را نداشت كه برای دانشجويان كتاب درسی آماده كند و در سراسر كشور توزيع كند و اين كار بسيار عظيمی است. ويرايشی كه در «سمت» صورت میگيرد تقريباً در كشور بینظير است و تلاش ما بر اين است كه كتاب پرمحتوا، دانشگاهی و آكادميك به معنی واقعی، با فارسی فخيم و فاخر به دانشجويان ارائه كنيم و امروز سمت در جايگاهی است كه دانشجو خود به خود به سراغ سمت میآيد و اين از لطف خداست كه سمت در چنين جايگاهی است.
رئيس سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انسانی(سمت) با بيان اين كه سمت خط محور را گرفته و در اين راستا حركت میكند، اظهار كرد: سمت به دانشگاه و اين كه دانشگاه چه نيازی دارد نگاه میكند. اگر فردی صرفاً حوزوی در اين جا بود شايد بيشتر بر فقه و عقايد و امثال اين ها تكيه میكرد و اگر يك دانشگاهی بود به نحوی ديگر، اما ما دانشگاه را در نظر گرفتيم؛ دانشگاهی كه هم باستان شناسی دارد، هم موسيقی و هنر دارد، هم تربيت بدنی دارد، هم زبان فرانسه و روسی و اسپانيولی و عربی و انگليسی و .. دارد و هم شاخههای ديگر علوم انسانی.
احمدی افزود: همچنين بايد در نظر گرفت كه كار در علوم انسانی، بر عكس حوزههای فنی، با توجه به اين كه دغدغه انحراف فكری وجود دارد، كار بسيار سنگينی است و ما بايد اين خط مشی را داشته باشيم كه در عين حال كه كار علمی میكنيم اثری سالم را ارائه دهيم و باعث اختلاف قومی، مذهبی و امثال اينها نشويم.
وی با بيان اين كه انتشارات سمت برای كل عالم اسلام فعاليت میكند، اظهار كرد: ما علاوه بر اين كه برای كل كشور برنامه داريم جهتگيری فراتری داريم و در واقع برای كل عالم اسلام كار میكنيم و نمیتوانيم اختلاف مذهبی پديد بياوريم. ما تا كنون چندين كتاب برای اهل سنت به قلم خود آنها منتشر كردهايم. بنابراين كار سمت واقعا كاری بسيار كلان و بزرگ است و اين كار در برابر آن چه كه قبل از انقلاب بود، با وجود اين كه ما از بودجه دولتی كمترين استفاده را كردهايم، بینظير است.
احمدی با اشاره به اين كه در هر نسخه از كتابهای سمت بين هزار و 500 تا 2 هزار تومان و در برخی از موارد رقمی بسياری بيش از اين به دانشجويان كمك شده است، عنوان كرد: با توجه به اين رقمها بايد گفت كه سمت تاكنون نزديك به 60 ميليارد تومان يارانه ناپيدا به دانشگاه داده است و اين چيزی است كه ما تاكنون عنوان نكرده بوديم و نامی از اين يارانه كه تأثيرات مختلف، از علمی گرفته تا سياسی، داشته، نبرده بوديم.
وی با اشاره به اينكه برخی اينگونه تصور میكردند كه با آمدن نظام جمهوری اسلامی الگويی خشك و طالبانی حاكم خواهد شد، عنوان كرد: آثاری كه در سمت توليد و منتشر شده است نشاندهنده اين است كه نظام جمهوری اسلامی نظامی عقلانی، و ريشهدار فرهنگی است و نمیخواهد گذشته خود را از دست بدهد. به نظر ما هر كشور كه تاريخ گذشته ندارد آينده هم ندارد اگر ما بتوانيم گذشته بپردازيم میتوانيم.
احمدی افزود: برای مثال شايد گفته شود كه وقتی نظام اسلامی بيايد ديگر به گذشته عنايتی نمیشود و همه آنها دور ريخته میشود اما ما شاهنامه را با شرح استاد كزازی در 9 جلد منتشر كرديم. بعضیها میگفتند كه اين درس بايد برداشته شود اما بنده گفتم كه شاهنشاهی برافتاده است و هم چنان كه دايناسورها منقرض شدهاند ديگر بازنمیگردد و ما شاهنامه را برای فرهنگ غيرت و شرف و ميهندوستی و بزرگواری و شجاعت و امثال اينها داريم و بر اين محور است كه اين كتاب بر قرار مانده است.
وی اضافه كرد: اين قبيل كارها كارهای صرفاً دانشگاهی به معنای محدود آن نيست بلكه به معنای سياسی هم هست و تأثير سياسی بسياری عميقی در جامعه جهانی دارد.
حجتالاسلام احمدی در مورد اقداماتی كه برای مقابله با وارادت علوم انسانی غربی به كشور انجام شده نيز گفت: بالاخره ما توان محدودی داريم و با وجود سايتها و ارتباطات الكترونيك، در واقع مقداری از اين مسئله از توان ما خارج است و شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارتخانهها بايد برای آنها چارهای بينديشند، اما آن چه كه به ما مربوط میشود، يعنی تدوين كتاب درسی و كتاب مبنايی، ما وظيفه خودمان را انجام میدهيم.
در ادامه اين نشست، حسين هاجری، معاون پژوهشی سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انسانی(سمت) با اشاره به سه وظيفه اصلی اين سازمان، يعنی نيازسنجی، تدوين و انتشار كتاب و ارزشيابی و تجديدنظر در كتابهای منتشر شده، در مورد وظيفه سوم اين سازمان گفت: ما دو نوع تجديدنظر داريم، يكی تجديدنظر متداول است كه جزء وظايف اصلی ما در مورد همه كتابهايی است كه منتشر میكنيم، اما نوع بازنگری ديگر در راستای تغييرات علوم انسانی و توقعاتی كه در حوزه علوم انسانی در سالهای اخير ايجاد شده، در حال انجام است.
هاجری با اشاره به فرآيند اين تغييرات عنوان كرد: اين تغييرات در بخش اول با بررسیهايی كه در شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورای عالی وزارت علوم انجام میشود، مشخص میشود و بعد از اين كه در سرفصلها بازنگری انجام شد، و موضوعات جديد را معرفی كردند، از اين جا به بعد وظيفه سمت آغاز میشود كه بايد برای آنها منابع مورد نظر را تأمين كند.
وی با بيان اين كه در سال گذشته بخشی از اين برنامهها تغيير كرده است، گفت: سازمان سمت هم به محض اين كه برنامههای جديد به تصويب نهايی برسد كار تدوين و انتشار كتاب را برای اين دروس جديد آغاز خواهد كرد و تا به حال هر برنامهای كه در وزارت علوم تصويب شده و به دانشگاهها ابلاغ شده است سازمان سمت گام به گام و سايه به سايه اين برنامهها حركت كرده و برای مواد جديد قراردادهای جديد و كتابهای جديد را در دست انتشار دارد.
حجتالاسلام ابوالقاسمی، معاون بينالملل سازمان سمت نيز در ادامه اين نشست با اشاره به وظيفه سازمان سمت، يعنی تهيه و تأليف و تدوين كتاب برای دانشگاهها، عنوان كرد: با توجه به اين مسئوليت سازمان ما نمیتوانيم دانشگاهها را فقط به توليدی كه در داخل كشور انجام میشود محدود كنيم. ما موظفيم كه برای تقويت بنيه علمی دانشجويان و دانشگاهيان تلاش كنيم و در اين راستا اگر جايی توليد علمی هست اينها را استفاده كنيم؛ منتها اينها را بومیسازی كنيم و در اختيار دانشجويان خود قرار بدهيم؛ به همين دليل بخشی از كتابهای سمت را كتابهای ترجمهای تشكيل میدهد. بنابراين در گام اول ما بايد از ظرفيت علمیای كه در دنيا در حال توليد شدن است استفاده كنيم.
وی همچنين با اشاره به اين كه يك سری از دانشها در كشور ما وجود دارد كه منحصر به فرد است، بيان كرد: ايران مهد توليد يك سلسله علوم بوده است كه برای ما بسيار مهم است. الهيات يكی از اين علوم است و ما معتقديم كه مهد اصلی الاهيات توحيدی از قديم در ايران بوده است و میدانيم كه ما سابقه شرك در ايران نداريم. در بحث فلسفه، عرفان، هنر، باستانشناسی و ... اينها از علومی هستند كه ديگران به ما احتياج دارند و نياز دارند كه ما دانش را در اختيار آنها قرار بدهيم.
ابوالقاسمی ادامه داد: امروز اگر قرار باشد كه در دانشگاههای عربی يا آسيايی يا غربی راجع به ايران سخنی بگويند چه كسی بايد منابع اين حوزهها را تهيه كند و اين ها مواردی است كه امروز سمت در تحولی كه برای خود ايجاد كرده است آنها را مأموريتهای جديد خود قرار داده است و حتی در زمينه ديپلماسی عمومی و ديپلماسی علمی مورد توجه وزارت امور خارجه هم قرار گرفته است.
وی افزود: امروز كه میخواهيم با دنيا گفتوگو كنيم با دانشگاهها و نخبگان بايد گفتوگو كنيم و اين هم كه با حرف نمیشود بلكه بايد متونی تهيه شود و در اختيار آنها قرار بگيرد كه آنها ايمان بياورند كه ما هم چيزهايی برای ارائه داريم.
وی اولويتهای سازمان سمت را ارتباط با كشورهای همسايه عنوان كرد و با اشاره به تأمين منابع علوم انسانی افغانستان از سوی سمت و توافق با كشور عراق برای تأمين منابع دانشگاهی و تحول در علوم انسانی در اين كشور، عنوان كرد: ما با كشورهای منطقه به سمت تأليف مشترك داريم میرويم و با توجه به اين كه علم را محدود و محصور به جغرافيای خاصی نمیدانيم و عقيده به داد وستد علمی داريم سعی میكنيم ببينيم كه چه چيزهايی را میتوانيم از بيرون بگيريم و چه چيزهايی را ميتوانيم به آنها بدهيم.
وی با اشاره به اينكه سمت در حدود 40 كتاب را به زبانهای مختلف ترجمه كرده است، عنوان كرد: اين كتابها عمدتاً در حوزه انسانشناسی، فلسفه دين، جامعهشناسی دين، روانشناسی دين، تاريخ تعليم و تربيت، تاريخ تفكر اجتماعی، آرای مسلمانان در حوزه تعليم و تربيت، فلسفه، عرفان، هنر و باستانشناسی است و حداقل پنج عنوان از كتابهای سمت الان به عنوان كتاب درسی در دانشگاههای روسزبان مطرح شده است.
ابوالقاسمی افزود: ما در حوزه كشورهای عربی 40 عنوان كتاب را متناسب با نيازهای كشورهای عربی آماده سازی كردهايم كه حدود 14 عنوان آنها تأليف جديد است و بقيه هم از كتابهای گذشته بوده است كه آمادهسازی شده و در اختيار كشورهايی مانند عراق، لبنان و حتی كشورهايی مانند تونس قرار دادهايم و با كشورهايی مانند چين و روسيه هم ارتباطاتی را برقرار كرده و كتابهای مشتركی را توليد كردهايم.
ابوالقاسمی از تأمين منابع برای كرسیهای اسلامشناسی، شيعهشناسی، ايرانشناسی و زبان و ادبيات فارسی در كشورهای خارجی به عنوان يكی ديگر از مسئوليتهای سازمان سمت ياد كرد و افزود: اساس كار ما داد و ستد علمی است و ان شاء الله تا يكی دو سال آينده كتابهايی را از انتشارات سمت مشخص كردهايم كه قابليت ترجمه دارند. حدود 80 تا 100 عنوان كتاب الان تعيين شده است و بخشهای علمی ما مورد تصويب قرار دادهاند كه اينها ترجمه شوند و در اختيار كشورهای ديگر قرار گيرند. همچنين ما درخواستهايی از دانشگاههای بزرگ دنيا مانند دانشگاه جرج واشنگتن در مورد رشته شيعهشناسی و اسلامشناسی داريم و در حال بحث و گفتوگو هستيم كه كتابهايی را در زمينههای مذكور تأليف كنيم.
سعيدی، معاون اجرايی و پشتيبانی نيز با اشاره به چاپ و تكثير غيرمجاز آثار منتشرشده توسط سمت، عنوان كرد: كماكان گروههای زيرزمينی و مافيايی با احتمال قريب به يقين در قالب تشكيلات سازمان يافته، كار تكثير و عرضه غيرمجاز كتابهای ما را انجام میدهند و ما پيگيریهای فراوانی كردهايم و از دستاندركاران امور و مراجع ذیصلاح خواهش كرديم و دوستان هم مساعدتهايی كردهاند و اين مسئله در دست پيگيری است؛ اما متأسفانه به قدری اين قضيه گسترده است كه همتی میطلبد كه با تشكيل دولت جديد و مجموعه وزارت ارشاد بتوانيم اين مسئله را حل كنيم.
وی اين مشكل را بزرگترين تهديد برای صنعت نشر كشور خواند و بيان كرد: جدا از تضييعی كه به دانشگاهها و علم میشود، با اين اقدامات غيرمجاز، حقوق مؤلفين و صاحبان آثار هم پايمال میشود و ما به صورت مرتب نيز از سوی اين عزيزان با اين تقاضا مواجهيم كه به نوعی اين مشكل برطرف شود و اميد داريم كه با فرهنگسازیای كه در عرصه رسانهها میشود، اين مشكل را برطرف كنيم.
در ادامه اين نشست نيز حجتالاسلام احمدی در پاسخ به اين پرسش خبرنگار ايكنا كه تا چه حد فعاليتهای سمت در جريان تحول علوم انسانی پيشروانه است و اين سازمان تا چه حد به فعاليتهای پژوهشی در اين زمينه اقدام میكند، عنوان كرد: در واقع در همان ابتدا نيز كه وظيفه تأمين كتاب مبنايی برای سازمان تعيين شد، به ما گفته شد كه شما فقط كتاب را تهيه كنيد و به بخشهای ديگر تحويل دهيد و كاری با نشر و پخش آن نداشته باشيد، اما حرف ما اين بود كه اگر بخش خصوصی بخواهد اين كار را انجام دهد، به فكر نفع خود خواهد بود و اگر در يك رشته و گرايش تخصصی كه نيازمند كتاب هم هست بخواهيم كتابی تهيه كنيم و در 100 نسخه يا كمتر منتشر كنيم، بخش خصوصی هيچگاه خود را درگير اين كار نمیكند.
وی افزود: بنابراين ما اين روش را در پيش گرفتيم كه در عين حال كه كار علمی كتابها توسط سمت انجام میشود و از اين جهت سمت در واقع يك مؤسسه مطالعه و تدوين است، اما بخش پرزحمت نشر و توزيع را هم خود سمت انجام دهد و كتابها را خود سمت به دست دانشجويان و استادان برساند، اما اكنون مدتهاست كه در اين انديشه هستيم كه يك واحد وابسته به سمت را ايجاد كنيم و بخش نشر و پخش را به آن واگذار كنيم تا زمينه كار علمی سازمان آسيب نبيند اما در حال حاضر هر دوی اهداف علمی و خدماترسانی علمی به دانشجويان توسط سازمان انجام میشود.
