بيان پيشاابزاری حقايق علمی قرآن؛ وجه اعجاز علمی آن
گروه انديشه: معجزهگری عناصر و حقايق علمی در قرآن به بيان پيشاابزاری آن است و اگر چنان چه در قرآن مسئلهای بيان میشد كه به حسب ظاهر حسی مربوط به عالم طبيعيات بود و ابزار آن در اختيار مردم قرار داشت، ما اين را معجزه و اعجاز علمی نمیدانستيم.
حجتالاسلام و المسلمين مهدی رستمنژاد، مفسر و پژوهشگر قرآنی، در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) به بيان نكاتی در باب اعجاز علمی قرآن پرداخت و گفت: تفسير قرآن اساساً از دو عنصر اصلی تشكيل شده است كه يكی بيان مداليل لفظی و ديگری كشف از مقاصد آيات است.
رستمنژاد بر همين اساس در مورد اعجاز علمی قرآن بيان كرد: اگر چنان چه تفسير در سايه ابزار علم حسی قرار بگيرد، به اين معنا كه تفسير قرآن و فهم آيات قرآن و رسيدن به آن مقاصد الهی بر اساس دستاوردهای تجربی و حسی بشری باشد، میتوانيم اين تفسير را تفسير علمی بگوئيم؛ اما از آن جايی كه قرآن معجزه است و ابعاد اعجاز آن هم بسيار گوناگون است، يكی از ابعاد اعجاز از دل همين تفسير علمی بيرون میآيد.
وی افزود: ما به اين اعجاز اينگونه پی میبريم كه میبينيم در حالی كه بشر با ابزار، ادوات و وسايلی كه بعد از نزول قرآن به آن رسيده است، به مطلبی دست يافته و آن را از طريق اين ادوات و ابزارها اثبات میكند. اين مطلب، بدون ابزار، از طريق وحی بر پيامبر عظيمالشأن اسلام(ص) ابلاغ شده است و آن حضرت برای امت خود آن را بيان كرده است.
عضو هيئت علمی جامعة المصطفی(ص) العالميه معجزه بودن وجود عناصر و حقايق علمی در قرآن را به همين بيان پيشاابزاری دانست و اظهار كرد: اگر چنانچه در زمان رسول مكرم اسلام(ص) و در قرآن مسئلهای بيان میشد كه ابزار آن در آن زمان وجود داشت و آن مسئله به حسب ظاهر حسی مربوط به عالم طبيعيات بود و ابزار آن در اختيار مردم قرار داشت، ما اين را معجزه و اعجاز علمی نمیدانستيم.
رستمنژاد افزود: بنابراين اعجاز علمی آن دسته از مطالب قرآن را در بر میگيرد كه در آن زمان مردم ابزار حسی و تجربی لازم را برای دستيابی و فهم آن نداشتهاند و بشر تا آن روز نمیتوانسته است از اين حقايق خبر دهد و اما امروز و با استفاده از ابزارهايی كه در اختيار او قرار گرفته و به آنها دست يافته است و در نهايت به وسيله علم، میتواند دست به تفسير علمی قرآن بزند و حقايقی را كه در آن بيان شده است، به حسب ظاهر تفسير علمی كند. بنابراين ما اعجاز علمی را از طريق تفسير علمی است كه دنبال میكنيم.
رستمنژاد در ادامه با اشاره به شواهد و نمونههايی كه میتوان برای اعجاز علمی برشمرد، عنوان كرد: در قرآن تعابيری درباره زمين، خورشيد و افلاك آمده است. آن چه در مورد زوجيت گياهان و نباتات و از آن بالاتر تمام اشياء آمده و آن چه در مورد كوهها بيان شده يا تعبير «مشارق و مغارب» كه دلالت بر كروی بودن زمين دارد، آنچه در مورد سير تكون و رشد جنين در قرآن بيان شده يا در كل تعابيری كه در مورد پديدههای طبيعی مختلف در قرآن آمده است، همگی بر اعجاز علمی قرآن دلالت دارند.
وی با اشاره به وضعيت جامعه عربستان زمان نزول قرآن بيان كرد: در جامعه بسيار بدوی و سطحی عربستان آن روز كه دور از هر دانشمندی بودند و اينگونه نبود كه استادی به آن جا قدم بگذارد يا عالمی به آن جا سفر كند و حتی مردم در آن جا سواد معمولی خواندن و نوشتن را هم نداشتند و افراد باسواد بسيار بسيار نادر بودند، در آن جزيره میبينيم كه سخنانی از اين دست مطرح شده كه با آخرين دستاوردهای بشر هماهنگ است و نه تنها هماهنگ است، بلكه بشر هر چه جلوتر میرود تازه میفهمد كه در قرآن چه خبرهاست.
رستمنژاد همچنين با اشاره به ديگر حوزههايی كه میتواند در قالب علم امروز به عنوان اعجاز مطرح شود، اظهار كرد: حوزههايی در ارتباط با مسائل و مبانی علم اقتصاد، حقوق، روانشناسی انسان، آياتی كه در ارتباط با آن چيزی است كه امروز به آن مديريت میگوييم، اينها چيزهايی است كه گويا قرآن تمام اينها را با هم يك جا ديده است و دارد نسخهای برای بشر مینويسد؛ با تمام علوم و مرتبط با همه علوم؛ به گونهای كه هر صاحب فنی به سراغ قرآن میرود، میبيند كه آن چه در قرآن بيان شده با آخرين دستاوردهای علمی او هماهنگ و بلكه جلوتر است و او تازه بايد آن چه را قرآن میگويد، ياد بگيرد.
رستمنژاد بر همين اساس در مورد اعجاز علمی قرآن بيان كرد: اگر چنان چه تفسير در سايه ابزار علم حسی قرار بگيرد، به اين معنا كه تفسير قرآن و فهم آيات قرآن و رسيدن به آن مقاصد الهی بر اساس دستاوردهای تجربی و حسی بشری باشد، میتوانيم اين تفسير را تفسير علمی بگوئيم؛ اما از آن جايی كه قرآن معجزه است و ابعاد اعجاز آن هم بسيار گوناگون است، يكی از ابعاد اعجاز از دل همين تفسير علمی بيرون میآيد.
وی افزود: ما به اين اعجاز اينگونه پی میبريم كه میبينيم در حالی كه بشر با ابزار، ادوات و وسايلی كه بعد از نزول قرآن به آن رسيده است، به مطلبی دست يافته و آن را از طريق اين ادوات و ابزارها اثبات میكند. اين مطلب، بدون ابزار، از طريق وحی بر پيامبر عظيمالشأن اسلام(ص) ابلاغ شده است و آن حضرت برای امت خود آن را بيان كرده است.
عضو هيئت علمی جامعة المصطفی(ص) العالميه معجزه بودن وجود عناصر و حقايق علمی در قرآن را به همين بيان پيشاابزاری دانست و اظهار كرد: اگر چنانچه در زمان رسول مكرم اسلام(ص) و در قرآن مسئلهای بيان میشد كه ابزار آن در آن زمان وجود داشت و آن مسئله به حسب ظاهر حسی مربوط به عالم طبيعيات بود و ابزار آن در اختيار مردم قرار داشت، ما اين را معجزه و اعجاز علمی نمیدانستيم.
رستمنژاد افزود: بنابراين اعجاز علمی آن دسته از مطالب قرآن را در بر میگيرد كه در آن زمان مردم ابزار حسی و تجربی لازم را برای دستيابی و فهم آن نداشتهاند و بشر تا آن روز نمیتوانسته است از اين حقايق خبر دهد و اما امروز و با استفاده از ابزارهايی كه در اختيار او قرار گرفته و به آنها دست يافته است و در نهايت به وسيله علم، میتواند دست به تفسير علمی قرآن بزند و حقايقی را كه در آن بيان شده است، به حسب ظاهر تفسير علمی كند. بنابراين ما اعجاز علمی را از طريق تفسير علمی است كه دنبال میكنيم.
رستمنژاد در ادامه با اشاره به شواهد و نمونههايی كه میتوان برای اعجاز علمی برشمرد، عنوان كرد: در قرآن تعابيری درباره زمين، خورشيد و افلاك آمده است. آن چه در مورد زوجيت گياهان و نباتات و از آن بالاتر تمام اشياء آمده و آن چه در مورد كوهها بيان شده يا تعبير «مشارق و مغارب» كه دلالت بر كروی بودن زمين دارد، آنچه در مورد سير تكون و رشد جنين در قرآن بيان شده يا در كل تعابيری كه در مورد پديدههای طبيعی مختلف در قرآن آمده است، همگی بر اعجاز علمی قرآن دلالت دارند.
وی با اشاره به وضعيت جامعه عربستان زمان نزول قرآن بيان كرد: در جامعه بسيار بدوی و سطحی عربستان آن روز كه دور از هر دانشمندی بودند و اينگونه نبود كه استادی به آن جا قدم بگذارد يا عالمی به آن جا سفر كند و حتی مردم در آن جا سواد معمولی خواندن و نوشتن را هم نداشتند و افراد باسواد بسيار بسيار نادر بودند، در آن جزيره میبينيم كه سخنانی از اين دست مطرح شده كه با آخرين دستاوردهای بشر هماهنگ است و نه تنها هماهنگ است، بلكه بشر هر چه جلوتر میرود تازه میفهمد كه در قرآن چه خبرهاست.
رستمنژاد همچنين با اشاره به ديگر حوزههايی كه میتواند در قالب علم امروز به عنوان اعجاز مطرح شود، اظهار كرد: حوزههايی در ارتباط با مسائل و مبانی علم اقتصاد، حقوق، روانشناسی انسان، آياتی كه در ارتباط با آن چيزی است كه امروز به آن مديريت میگوييم، اينها چيزهايی است كه گويا قرآن تمام اينها را با هم يك جا ديده است و دارد نسخهای برای بشر مینويسد؛ با تمام علوم و مرتبط با همه علوم؛ به گونهای كه هر صاحب فنی به سراغ قرآن میرود، میبيند كه آن چه در قرآن بيان شده با آخرين دستاوردهای علمی او هماهنگ و بلكه جلوتر است و او تازه بايد آن چه را قرآن میگويد، ياد بگيرد.
