سيره ائمه(ع) شاخص اعتدال در اسلام است
گروه حوزههای علميه: عضو هيئت علمی جامعهالمصطفی(ص) العالميه در تبيين معنای اعتدال تصريح كرد: در روايات متعدد و احاديث تفسيری، سيره پيامبر(ص) ائمه و حضرات معصومين(ع) معيار و شاخص اصلی شناخت حقيقت و اعتدال است.
حجتالاسلام والمسلمين مهدی رستمنژاد، عضو هيئت علمی جامعهالمصطفی(ص) العالميه در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با ذكر اين مطلب كه اعتدال يكی از مهمترين مباحث دينی و اسلامی است، گفت: شناخت مفهوم اعتدال كه از سوی خداوند در قرآن و روايات اهل بيت(ع) بارها مورد تاكيد قرار گرفته است، سرنوشت انسان را مشخص میكند.
وی افزود: اعتدال در لغت به معنای حد وسط بين افراط و تفريط بيان شده است؛ برای هر چيزی يك راه متصور است كه نخستين آن، اعتدال و ميانهروی است كه بهترين مسير است؛ دو مسير ديگر، مسير تجاوز از حريم است كه گاهی ممكن است پيشی گرفتن(افراط) و يا پس رفتن(تفريط) باشد.
عضو هيئت علمی جامعهالمصطفی(ص) العالميه در بيان معنای اعتدال از منظر دينی اظهار كرد: در نگاه جامع دينی، حد وسط در هر چيزی را اعتدال گويند كه اين اعتدال نيز دارای ويژگیهای مختلف است.
وی افزود: وقتی در لغت، به اعتدال بر میخوريم، مفهوم و منظور آن عدم تجاوز از حد است؛ در موارد مختلف هم در دستورات و مقررات اسلام، از اعتدال سخن به ميان آمده است كه اين اعتدال در حوزههای مختلف از جمله عبادت، تحصيل علم، روابط و مسايل شخصی، سياسی، نظامی و احكام و... دارای مصداق است.
نويسنده كتاب «جلوههای پيام الهی در قرآن» تصريح كرد: در هر حوزه زندگی فردی و اجتماعی كه ممكن است شامل مباحث اجتماعی و سياسی و علمی و عبادی شود، مرز افراط و تفريط بايد رعايت شود و هر كس كه از اين حد خارج شد تندرو و يا كاهل ناميده میشود.
وی در خصوص مصاديق روايی و قرآنی در زمينه مسئله اعتدال گفت: مصداق ومولفههای اعتدال هر كدام به حد خود است؛ اسلام برای هر يك از شاخصهای خود يك حق و حدی را تعريف میكند و خروج از آن مرز را چه پيشی گرفتن و چه پس رفتن را خروج از اعتدال میداند كه در بسياری از آيات به آن اشاره شده است كه بسياری از اين مباحث درقالب داستانهای قرآنی بيان شده است.
اين پژوهشگر قرآنی حوزه، در بيان مسئله امت وسط در قرآن و ارتباط آن با مفهوم اعتدال گفت: تعبير امت وسط در سوره بقره آمده كه به معنای عام بر میگردد؛ «كَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِّتَكُونُواْ شُهَدَاء عَلَى النَّاسِ وَیَكُونَ الرَّسُولُ عَلَیْكُمْ شَهِيدًا وَمَا جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِی كُنتَ عَلَیْهَا إِلاَّ لِنَعْلَمَ مَن یَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّن یَنقَلِبُ عَلَى عَقِبَیْهِ وَإِن كَانَتْ لَكَبِيرَةً إِلاَّ عَلَى الَّذِينَ هَدَى اللّهُ وَمَا كَانَ اللّهُ لِیُضِيعَ إِيمَانَكُمْ إِنَّ اللّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُوفٌ رَّحِيمٌ» در اين آيه تعبير امت وسط در خصوص موضوع قبله است كه چون آنجا صحبت آن بود كه برخی میگفتند كه به طرف شرق نماز بخوانيد و برخی ديگرمیگفتند كه به سوی غرب نماز بخوانيد، خداوند كعبه را به عنوان شاخص وسط تعيين كردند كه در ميان همه مسلمانان به عنوان مركز قرار گيرد.
وی تصريح كرد: در آيه «كَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا» ، قرآن پس از اينكه داستان تغيير قبله را بيان میكند ويژگی اعتدال را بيان میكند؛ در آن شرايط بيتالمقدس نسبت به مسلمينی كه اين سوی بودند حالت غرب بود پس آن را به طرف كعبه گردانيد ولی به طور كلی میتوان نتيجه گرفت كه اين آيه شريفه بيان میكند كه ما شما را اين گونه امت معتدل و ميانه قرار داديم چون واژه كذلك دارد يعنی درباره همه چيز اعتدال شما را در نظر گرفتيم.
نويسنده كتاب«شگردهای دين ستيزی از نگاه قرآن» تصريح كرد: اسلام حوزه اعتدال را در زمينه جسمی، روحی و معنوی بسيار گسترده تعريف كرده است؛ يعنی اعتدال صرفا در زمينه مسائل مادی و زندگی جسمی نيست بلكه حوزه معنويات و عبادات را نيز در بر میگيرد.
وی ادامه داد: قرآن به دنبال پرورش بندهای است كه هم دنيا را بسازد و هم آخرت خود را و در اين زندگی به حيات طيبه برسد؛ به همين خاطر است كه امر به دعای «آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَفِی الآخِرَةِ حَسَنَةً» شدهايم؛ در اين جايگاه دو نوع نگاه در زمان پيامبر(ص) وجود داشت كه يكی نصرانيون و رهبانيون و پوشينه پوشان بودند كه زندگی مادی را رها كرده و در گوشهای به عبادت میپرداختند و عده ديگری كه معنويات را رها كرده و صرفا خود را در قالب ماديات تعريف میكردند كه پيامبر(ص) صراحتا هر دو را رد میكند و حد وسط يعنی عبادت همراه با زندگی اجتماعی و بهرهمندی از لذات حلال دنيا را به بندگان خدا، سفارش میكند.
رستمنژاد عنوان كرد: يكی از تعاريفی كه علمای اخلاقی قديم در زمينه اعتدال بيان میكردند، مفهومی به نام اعتدال در قوای نفس است؛ از اين رو كه آنان انسان را دارای چهار قوه غضبيه، شهويه، عاقله و واهمه تعريف میكردند و رسيدن به حد وسط در اين قوای نفسانی را اعتدال میگفتند.
وی تصريح كرد: در مفهوم اعتدال با توجه به گستردگی اين حوزه و شناخت حد و مرز افراط و تفريط نيازمند يك سری شاخص كلی و جزيی هستيم؛ در مفهوم اعتدال يك سری اصول در اسلام بيان شده است كه معيار صحت و سقم مفاهيم دينی ماست مثل ولايت يا مسايلی چون نصوص و احكام ما كه احكام ثابت غير قابل تغيير است.
رستم نژاد يادآورشد: مرزهای ما اين گونه است همه آنچه كه از مفاهيم در اسلام آمده است بايد در آن طراز سنجيده شود مثلا در عبادت میگوييم افراط و تفريط كدام است؟ اينجا شاخص میخواهيم كه وسط كدام است.
نويسنده كتاب «النسخ فی القرآن» اظهار كرد: در دعای شعبانيه به معصوم خطاب میكنيم دوری میجوييم از كسانی كه جلوتر از شما میروند؛ پس معيار معصوم(ع) است؛ در همان فراز عنوان میشود كه دوری میجوييم از افرادی كه از شماعقبتر هستند يعنی بازهم معيار معصوم(ع) عنوان میشود؛ يعنی فقط كسانی كه گام به گام شما هستند لاحق خواهند بود و به مقصد میرسد.
وی در پايان تاكيد كرد: چه در اين دعا و چه در روايات متعدد و احاديث تفسيری، سيره پيامبر(ص) ائمه و حضرات معصومين(ع) معيار و شاخص اصلی شناخت حقيقت و اعتدال است.
وی افزود: اعتدال در لغت به معنای حد وسط بين افراط و تفريط بيان شده است؛ برای هر چيزی يك راه متصور است كه نخستين آن، اعتدال و ميانهروی است كه بهترين مسير است؛ دو مسير ديگر، مسير تجاوز از حريم است كه گاهی ممكن است پيشی گرفتن(افراط) و يا پس رفتن(تفريط) باشد.
عضو هيئت علمی جامعهالمصطفی(ص) العالميه در بيان معنای اعتدال از منظر دينی اظهار كرد: در نگاه جامع دينی، حد وسط در هر چيزی را اعتدال گويند كه اين اعتدال نيز دارای ويژگیهای مختلف است.
وی افزود: وقتی در لغت، به اعتدال بر میخوريم، مفهوم و منظور آن عدم تجاوز از حد است؛ در موارد مختلف هم در دستورات و مقررات اسلام، از اعتدال سخن به ميان آمده است كه اين اعتدال در حوزههای مختلف از جمله عبادت، تحصيل علم، روابط و مسايل شخصی، سياسی، نظامی و احكام و... دارای مصداق است.
نويسنده كتاب «جلوههای پيام الهی در قرآن» تصريح كرد: در هر حوزه زندگی فردی و اجتماعی كه ممكن است شامل مباحث اجتماعی و سياسی و علمی و عبادی شود، مرز افراط و تفريط بايد رعايت شود و هر كس كه از اين حد خارج شد تندرو و يا كاهل ناميده میشود.
وی در خصوص مصاديق روايی و قرآنی در زمينه مسئله اعتدال گفت: مصداق ومولفههای اعتدال هر كدام به حد خود است؛ اسلام برای هر يك از شاخصهای خود يك حق و حدی را تعريف میكند و خروج از آن مرز را چه پيشی گرفتن و چه پس رفتن را خروج از اعتدال میداند كه در بسياری از آيات به آن اشاره شده است كه بسياری از اين مباحث درقالب داستانهای قرآنی بيان شده است.
اين پژوهشگر قرآنی حوزه، در بيان مسئله امت وسط در قرآن و ارتباط آن با مفهوم اعتدال گفت: تعبير امت وسط در سوره بقره آمده كه به معنای عام بر میگردد؛ «كَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِّتَكُونُواْ شُهَدَاء عَلَى النَّاسِ وَیَكُونَ الرَّسُولُ عَلَیْكُمْ شَهِيدًا وَمَا جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِی كُنتَ عَلَیْهَا إِلاَّ لِنَعْلَمَ مَن یَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّن یَنقَلِبُ عَلَى عَقِبَیْهِ وَإِن كَانَتْ لَكَبِيرَةً إِلاَّ عَلَى الَّذِينَ هَدَى اللّهُ وَمَا كَانَ اللّهُ لِیُضِيعَ إِيمَانَكُمْ إِنَّ اللّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُوفٌ رَّحِيمٌ» در اين آيه تعبير امت وسط در خصوص موضوع قبله است كه چون آنجا صحبت آن بود كه برخی میگفتند كه به طرف شرق نماز بخوانيد و برخی ديگرمیگفتند كه به سوی غرب نماز بخوانيد، خداوند كعبه را به عنوان شاخص وسط تعيين كردند كه در ميان همه مسلمانان به عنوان مركز قرار گيرد.
وی تصريح كرد: در آيه «كَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا» ، قرآن پس از اينكه داستان تغيير قبله را بيان میكند ويژگی اعتدال را بيان میكند؛ در آن شرايط بيتالمقدس نسبت به مسلمينی كه اين سوی بودند حالت غرب بود پس آن را به طرف كعبه گردانيد ولی به طور كلی میتوان نتيجه گرفت كه اين آيه شريفه بيان میكند كه ما شما را اين گونه امت معتدل و ميانه قرار داديم چون واژه كذلك دارد يعنی درباره همه چيز اعتدال شما را در نظر گرفتيم.
نويسنده كتاب«شگردهای دين ستيزی از نگاه قرآن» تصريح كرد: اسلام حوزه اعتدال را در زمينه جسمی، روحی و معنوی بسيار گسترده تعريف كرده است؛ يعنی اعتدال صرفا در زمينه مسائل مادی و زندگی جسمی نيست بلكه حوزه معنويات و عبادات را نيز در بر میگيرد.
وی ادامه داد: قرآن به دنبال پرورش بندهای است كه هم دنيا را بسازد و هم آخرت خود را و در اين زندگی به حيات طيبه برسد؛ به همين خاطر است كه امر به دعای «آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَفِی الآخِرَةِ حَسَنَةً» شدهايم؛ در اين جايگاه دو نوع نگاه در زمان پيامبر(ص) وجود داشت كه يكی نصرانيون و رهبانيون و پوشينه پوشان بودند كه زندگی مادی را رها كرده و در گوشهای به عبادت میپرداختند و عده ديگری كه معنويات را رها كرده و صرفا خود را در قالب ماديات تعريف میكردند كه پيامبر(ص) صراحتا هر دو را رد میكند و حد وسط يعنی عبادت همراه با زندگی اجتماعی و بهرهمندی از لذات حلال دنيا را به بندگان خدا، سفارش میكند.
رستمنژاد عنوان كرد: يكی از تعاريفی كه علمای اخلاقی قديم در زمينه اعتدال بيان میكردند، مفهومی به نام اعتدال در قوای نفس است؛ از اين رو كه آنان انسان را دارای چهار قوه غضبيه، شهويه، عاقله و واهمه تعريف میكردند و رسيدن به حد وسط در اين قوای نفسانی را اعتدال میگفتند.
وی تصريح كرد: در مفهوم اعتدال با توجه به گستردگی اين حوزه و شناخت حد و مرز افراط و تفريط نيازمند يك سری شاخص كلی و جزيی هستيم؛ در مفهوم اعتدال يك سری اصول در اسلام بيان شده است كه معيار صحت و سقم مفاهيم دينی ماست مثل ولايت يا مسايلی چون نصوص و احكام ما كه احكام ثابت غير قابل تغيير است.
رستم نژاد يادآورشد: مرزهای ما اين گونه است همه آنچه كه از مفاهيم در اسلام آمده است بايد در آن طراز سنجيده شود مثلا در عبادت میگوييم افراط و تفريط كدام است؟ اينجا شاخص میخواهيم كه وسط كدام است.
نويسنده كتاب «النسخ فی القرآن» اظهار كرد: در دعای شعبانيه به معصوم خطاب میكنيم دوری میجوييم از كسانی كه جلوتر از شما میروند؛ پس معيار معصوم(ع) است؛ در همان فراز عنوان میشود كه دوری میجوييم از افرادی كه از شماعقبتر هستند يعنی بازهم معيار معصوم(ع) عنوان میشود؛ يعنی فقط كسانی كه گام به گام شما هستند لاحق خواهند بود و به مقصد میرسد.
وی در پايان تاكيد كرد: چه در اين دعا و چه در روايات متعدد و احاديث تفسيری، سيره پيامبر(ص) ائمه و حضرات معصومين(ع) معيار و شاخص اصلی شناخت حقيقت و اعتدال است.
