وجوب اجتناب از غنا به طور صريح در قرآن ذكر شده است
گروه حوزههای علميه: حجتالاسلام محمدی با ابراز تاسف از اظهار نظرهای غيرمسئولانه در خصوص احكام فقهی مربوط به موسيقی عنوان كرد: آيه شريفه «وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّور» به طور صريح بر وجوب اجتناب از غنا تاكيد دارد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) پس از سخنان غيرمسئولانه داريوش پيرنياكان، دبير خانه موسيقی، در مراسم چهاردهمين جشن خانه موسيقی مبنی بر اينكه در دين موسيقی حرام نيست و از خواستههای مهم خانه موسيقی پخش شدن صدای زنان است و آيهای در قرآن درباره حرمت موسيقی وجود ندارد، مراجع عظام تقليد و علما و اساتيد حوزه به اين شبهه پاسخ داده و خواستار برخورد جدی با اين مواضع شدند.
در همين رابطه آيتالله العظمی مكارم شيرازی، از مراجع عظام تقليد، چهارشنبه، اول آبانماه، در ابتدای درس خارج خود اظهارات در مورد عدم حرمت پخش صدای خوانندگان زن را مغالطهای آشكار و گستاخانه برشمرد و با انتقاد از جسور شدن برخی افراد و بيان اظهارات تأمل برانگيز در خصوص درخواست صدور مجوز برای پخش صدای خوانندگان زن گفت: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بايد جلوی تكرار چنين كارهايی را بگيرد.
حجتالاسلام والمسلمين سيدصادق محمدی، رئيس هيئت مديره انجمن اصول فقه حوزه علميه قم هم در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) به طرح مباحثی در اين زمينه پرداخت و اظهار كرد: اجتهاد و تفقه در تمام علوم مطرح است و كسی نمیتواند در غير از تخصص خود سخن بگويد؛ زيرا اين امر از هيچ كسی پذيرفته نيست كه راجع به چيزی كه نمیداند حكم صادر كند، زيرا با اين سخن او ممكن است انسانهای بسياری به خطا بروند.
وی افزود: اگر يك جامعهشناس در ارتباط با مسايل روانی افراد سخن بگويد او را متهم میكنند كه در حوزهای كه تخصص نداشته نظر داده است؛ اما متاسفانه تنها حوزهای كه كسی در خصوص سخن بدون تخصص زدن در آن مورد بازخواست واقع نمیشود، حوزه دينشناسی و كارشناسی در مسايل دين است.
محمدی يادآور شد: سخن گفتن در حوزه دين بايد به واسطه يك منبع غنی از علم و معرفت و دانش باشد نه اينكه به همين شكل هر كسی كه خواست در اين حوزه به ارايه سخن بپردازد؛ اين مسئله را بايد از طريق قانونی و فرهنگی حل كرد و واقعا بايد در رابطه با مسايل دينی قوانينی تدوين شود كه فقط متخصصان بتوانند در رابطه با اين مسائل به اظهار نظر بپردازند.
رئيس هيئت مديره انجمن اصول فقه حوزه علميه قم عنوان كرد: سخن گفتن در حوزه دين صرفا بايد از سوی كارشناس و فقيه انجام شود زيرا خداوند ما را در قرآن به اين مهم، امر فرموده است؛ در آيه «لِّیَتَفَقَّهُواْ فِی الدِّينِ» هم همين بحث مطرح است كه در دين بايد تفقه كرد و به آسانی نبايد درباره مبانی دين مبين اسلام سخن پراكند.
وی گفت: در همين زمينه روايات بسياری وارد شده است كه در مسايل دين بايد اجتهاد و تفقه در ميان باشد و اين نكته بايد در ميان مسئولان و فعالان حوزههای مختلف از جمله مسئولان حوزه سياست، فرهنگ،اقتصاد و هنر... نهادينه شود تا شاهد مشكلات و كج فهمی در سطح جامعه نباشيم؛ در همين رابطه نقش رسانهها نيز بسيار مهم است تا اين آگاهی را در جامعه ايجاد كنند كه نبايد به راحتی در رابطه با دين اظهار نظر كنند.
اين استاد فقه حوزه در خصوص بحث غنا و آيات قرآن پيرامون اين مسئله، بيان كرد: اينكه كسی بگويد كه چون در قرآن بحثی درباره موسيقی وجود ندارد پس فقها نبايد نسبت به آن حكم دهند، از آن دسته سخنانی است كه قطعا بدون تخصص در دين بيان شده است؛ نكته كليدی اينجاست كه در قرآن اكثرا حكم كلی بيان شده است ولی غالبا وارد جزييات نشده است؛ مثلا آيه «یَا أَیُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَیْكُمُ الصِّیَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُون»؛ در اين آيه امر كلی به روزه شده است ولی احكام ريز آن بيان نشده است.
وی گفت: اين مسئله كه چون اين بحث به شكل مستقيم در قرآن بيان نشده است پس فقيهان حق اظهار نظر در اين باره ندارند و هر كسی هر كاری كه انجام داد، درست است از ريشه باطل و مغلطه است و كسی نبايد برای اين گونه اظهارنظرها اهميتی قائل باشد.
محمدی يادآور شد: در رابطه با غنا در قرآن آياتی داريم از جمله اينكه بيان شده است «وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّور» كه با استفاده از تفسير روايی متوجه میشويم كه اين آيه مستقيما مرتبط با غناست؛ يعنی در آيه قرآن وجوب اجتناب از غنا به طور صريح آمده است؛ در چند آيه معنی زور به غنا تعبير شده است؛ اينكه اين غنا نيز به چه معناست، خود بحث مفصلی است؛ غنا به معنی صوتی است كه باعث ايجاد يك سستی و حركت غيرعاقلانه و غيرانسانی شود؛ البته تعاريف نزديك و شبيه به اين تعريف نيز در ادبيات فقهی ما وجود دارد كه اين غنای باعث ايجاد سستی بر اثر شدت اندوه و شادی به انسان دست دهد.
وی گفت: حال كه در آيه قرآن به صراحت از اين مسئله سخن گفته شده است بايد به جزييات اين حكم پرداخت كه البته اين جزييات بايد از روايات استخراج شود؛ اين مكتب تشيع است كه در تفقه و صدور حكم از قرآن و آيات الهی استفاده میكند و بر عكس اهل تسنن كار خود را به امور و منابع كم مقدار ديگر وا نمینهد و از اين رو است كه اين احكام با دقت و از سرمنشا وحی صادر میشود نه قياس و امور ديگر.
رئيس هيئت مديره انجمن اصول فقه حوزه علميه قم يادآور شد: تفقه در دين ذوقی و دلبخواهی نيست بلكه فقهای ما بنابر دستوراتی كه رسيده است موظفاند كه احكام الهی را از آيات و روايات استخراج كنند؛ اينكه هر حكم جزيی را از قرآن طلب كنيم مخالف اين روايتی است كه هم اهل سنت و هم شيعه قبول دارد؛ پس اصل حرمت غنا در قرآن آمده است ولی جزييات اين مسئله را در روايات بايد جستجو شود.
محمدی اظهار كرد: در خصوص حرمت آواز خواندن زنان نيز چنين است و لذا در روايات هم بر چنين حرمتی اشارات مستقيم شده است و نيازی نيست كه كسی برای فقها در اين زمينه تعيين تكليف كند؛ زيرا آنها نظر شخصی خود را در اين زمينه مطرح نمیكنند بلكه نظر، نظر اهل بيت(ع) و قرآن است؛ نبايد همه چيز را به قرآن، آن هم به ظاهر قرآن رجوع داد؛ البته در اين رابطه رواياتی داريم كه ورود زن آواز خان در مجالس عروسی اشكالی ندارد ولی شرايطی دارد كه يكی از شرايط اين است كه در آن مجلس مردان حضور نداشته باشند و صدای آن زن را نشوند و آن زن صرفا برای زنان آواز بخواند.
وی گفت: در ارتباط با غنا و فرق آن با موسيقی نيز ابوابی در فقه ما وجود دارد، غنا و موسيقی با يكديگر متفاوت هستند لذا احكام آنها نيز متفاوت است؛ غنا صوتی را میگويند كه مطرب باشند ولی در موسيقی كه با استفاده از آلات موسيقی كه از آهنگهايی صادر میشود، حكم متفاوت است و در اين راستا بايد مراقب بود تا موسيقی با غنا به يك مفهوم تعريف نشود.
رئيس هيئت مديره انجمن اصول فقه حوزه علميه قم افزود: البته اين نكته را نبايد از نظر دور داشت كه هر غنايی از نظر اسلام حرام نيست بلكه حالت طرب در آن يكی از شرايط مميزه است.
اين كارشناس و استاد حوزه يادآورشد: در همين ارتباط از امام معصوم(ع) سوال شده است كه آيا در اعياد اسلامی فرد آوازخان میتواند اشعاری را بخواند و در آن اشعار حالت غنا وجود داشته باشد كه در برخی از روايات آمده است كه اشكالی ندارد كه البته اگر همراه با موسيقی نباشد.
محمدی يادآورشد: پس نكته مهم در اين رابطه آن است كه غنايی كه در اسلام حرام اعلام شده، غنايی است كه در آن مسايلی به وجود بيايد كه به دنبال آن سلامتی جامعه به خطر بيافتد والا قرائت قرآن نيز با صدای آهنگين و بسيار زيبا قرائت میشود كه به همين منظور چنين مفادی بر غنا ذكر شده است.
وی اظهاركرد: شايد برخی از ما سوال كنند كه چرا در جهان اهل سنت به خصوص در كشورهای عربی كه ظواهر دين داری از جمله نمازهای جماعت و حفظ و قرائت قرآن و... را دارند زنان به راحتی آواز میخوانند يا مسئله حجاب برای آنها موضوعيت زيادی ندارد ولی فقهای شيعه اين همه در زمينه موسيقی و حجاب و... اصرار به حكم فقهی دقيق دارند؛ در اين زمينه بايد گفت كه مبنای صدور حكم در فقه شيعه و اهل سنت متفاوت است و يكی از مهمترين اين تفاوتها، قائل بودن فقهای اهل سنت به قياس و... است كه باعث میشود به جای رجوع به روايات اهل بيت(ع) به سراغ مسايل ديگر بروند كه در اين شرايط مشخص نيست چه بر سر احكام و نتايج آنها خواهد آمد.
در همين رابطه آيتالله العظمی مكارم شيرازی، از مراجع عظام تقليد، چهارشنبه، اول آبانماه، در ابتدای درس خارج خود اظهارات در مورد عدم حرمت پخش صدای خوانندگان زن را مغالطهای آشكار و گستاخانه برشمرد و با انتقاد از جسور شدن برخی افراد و بيان اظهارات تأمل برانگيز در خصوص درخواست صدور مجوز برای پخش صدای خوانندگان زن گفت: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بايد جلوی تكرار چنين كارهايی را بگيرد.
حجتالاسلام والمسلمين سيدصادق محمدی، رئيس هيئت مديره انجمن اصول فقه حوزه علميه قم هم در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) به طرح مباحثی در اين زمينه پرداخت و اظهار كرد: اجتهاد و تفقه در تمام علوم مطرح است و كسی نمیتواند در غير از تخصص خود سخن بگويد؛ زيرا اين امر از هيچ كسی پذيرفته نيست كه راجع به چيزی كه نمیداند حكم صادر كند، زيرا با اين سخن او ممكن است انسانهای بسياری به خطا بروند.
وی افزود: اگر يك جامعهشناس در ارتباط با مسايل روانی افراد سخن بگويد او را متهم میكنند كه در حوزهای كه تخصص نداشته نظر داده است؛ اما متاسفانه تنها حوزهای كه كسی در خصوص سخن بدون تخصص زدن در آن مورد بازخواست واقع نمیشود، حوزه دينشناسی و كارشناسی در مسايل دين است.
محمدی يادآور شد: سخن گفتن در حوزه دين بايد به واسطه يك منبع غنی از علم و معرفت و دانش باشد نه اينكه به همين شكل هر كسی كه خواست در اين حوزه به ارايه سخن بپردازد؛ اين مسئله را بايد از طريق قانونی و فرهنگی حل كرد و واقعا بايد در رابطه با مسايل دينی قوانينی تدوين شود كه فقط متخصصان بتوانند در رابطه با اين مسائل به اظهار نظر بپردازند.
رئيس هيئت مديره انجمن اصول فقه حوزه علميه قم عنوان كرد: سخن گفتن در حوزه دين صرفا بايد از سوی كارشناس و فقيه انجام شود زيرا خداوند ما را در قرآن به اين مهم، امر فرموده است؛ در آيه «لِّیَتَفَقَّهُواْ فِی الدِّينِ» هم همين بحث مطرح است كه در دين بايد تفقه كرد و به آسانی نبايد درباره مبانی دين مبين اسلام سخن پراكند.
وی گفت: در همين زمينه روايات بسياری وارد شده است كه در مسايل دين بايد اجتهاد و تفقه در ميان باشد و اين نكته بايد در ميان مسئولان و فعالان حوزههای مختلف از جمله مسئولان حوزه سياست، فرهنگ،اقتصاد و هنر... نهادينه شود تا شاهد مشكلات و كج فهمی در سطح جامعه نباشيم؛ در همين رابطه نقش رسانهها نيز بسيار مهم است تا اين آگاهی را در جامعه ايجاد كنند كه نبايد به راحتی در رابطه با دين اظهار نظر كنند.
اين استاد فقه حوزه در خصوص بحث غنا و آيات قرآن پيرامون اين مسئله، بيان كرد: اينكه كسی بگويد كه چون در قرآن بحثی درباره موسيقی وجود ندارد پس فقها نبايد نسبت به آن حكم دهند، از آن دسته سخنانی است كه قطعا بدون تخصص در دين بيان شده است؛ نكته كليدی اينجاست كه در قرآن اكثرا حكم كلی بيان شده است ولی غالبا وارد جزييات نشده است؛ مثلا آيه «یَا أَیُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَیْكُمُ الصِّیَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُون»؛ در اين آيه امر كلی به روزه شده است ولی احكام ريز آن بيان نشده است.
وی گفت: اين مسئله كه چون اين بحث به شكل مستقيم در قرآن بيان نشده است پس فقيهان حق اظهار نظر در اين باره ندارند و هر كسی هر كاری كه انجام داد، درست است از ريشه باطل و مغلطه است و كسی نبايد برای اين گونه اظهارنظرها اهميتی قائل باشد.
محمدی يادآور شد: در رابطه با غنا در قرآن آياتی داريم از جمله اينكه بيان شده است «وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّور» كه با استفاده از تفسير روايی متوجه میشويم كه اين آيه مستقيما مرتبط با غناست؛ يعنی در آيه قرآن وجوب اجتناب از غنا به طور صريح آمده است؛ در چند آيه معنی زور به غنا تعبير شده است؛ اينكه اين غنا نيز به چه معناست، خود بحث مفصلی است؛ غنا به معنی صوتی است كه باعث ايجاد يك سستی و حركت غيرعاقلانه و غيرانسانی شود؛ البته تعاريف نزديك و شبيه به اين تعريف نيز در ادبيات فقهی ما وجود دارد كه اين غنای باعث ايجاد سستی بر اثر شدت اندوه و شادی به انسان دست دهد.
وی گفت: حال كه در آيه قرآن به صراحت از اين مسئله سخن گفته شده است بايد به جزييات اين حكم پرداخت كه البته اين جزييات بايد از روايات استخراج شود؛ اين مكتب تشيع است كه در تفقه و صدور حكم از قرآن و آيات الهی استفاده میكند و بر عكس اهل تسنن كار خود را به امور و منابع كم مقدار ديگر وا نمینهد و از اين رو است كه اين احكام با دقت و از سرمنشا وحی صادر میشود نه قياس و امور ديگر.
رئيس هيئت مديره انجمن اصول فقه حوزه علميه قم يادآور شد: تفقه در دين ذوقی و دلبخواهی نيست بلكه فقهای ما بنابر دستوراتی كه رسيده است موظفاند كه احكام الهی را از آيات و روايات استخراج كنند؛ اينكه هر حكم جزيی را از قرآن طلب كنيم مخالف اين روايتی است كه هم اهل سنت و هم شيعه قبول دارد؛ پس اصل حرمت غنا در قرآن آمده است ولی جزييات اين مسئله را در روايات بايد جستجو شود.
محمدی اظهار كرد: در خصوص حرمت آواز خواندن زنان نيز چنين است و لذا در روايات هم بر چنين حرمتی اشارات مستقيم شده است و نيازی نيست كه كسی برای فقها در اين زمينه تعيين تكليف كند؛ زيرا آنها نظر شخصی خود را در اين زمينه مطرح نمیكنند بلكه نظر، نظر اهل بيت(ع) و قرآن است؛ نبايد همه چيز را به قرآن، آن هم به ظاهر قرآن رجوع داد؛ البته در اين رابطه رواياتی داريم كه ورود زن آواز خان در مجالس عروسی اشكالی ندارد ولی شرايطی دارد كه يكی از شرايط اين است كه در آن مجلس مردان حضور نداشته باشند و صدای آن زن را نشوند و آن زن صرفا برای زنان آواز بخواند.
وی گفت: در ارتباط با غنا و فرق آن با موسيقی نيز ابوابی در فقه ما وجود دارد، غنا و موسيقی با يكديگر متفاوت هستند لذا احكام آنها نيز متفاوت است؛ غنا صوتی را میگويند كه مطرب باشند ولی در موسيقی كه با استفاده از آلات موسيقی كه از آهنگهايی صادر میشود، حكم متفاوت است و در اين راستا بايد مراقب بود تا موسيقی با غنا به يك مفهوم تعريف نشود.
رئيس هيئت مديره انجمن اصول فقه حوزه علميه قم افزود: البته اين نكته را نبايد از نظر دور داشت كه هر غنايی از نظر اسلام حرام نيست بلكه حالت طرب در آن يكی از شرايط مميزه است.
اين كارشناس و استاد حوزه يادآورشد: در همين ارتباط از امام معصوم(ع) سوال شده است كه آيا در اعياد اسلامی فرد آوازخان میتواند اشعاری را بخواند و در آن اشعار حالت غنا وجود داشته باشد كه در برخی از روايات آمده است كه اشكالی ندارد كه البته اگر همراه با موسيقی نباشد.
محمدی يادآورشد: پس نكته مهم در اين رابطه آن است كه غنايی كه در اسلام حرام اعلام شده، غنايی است كه در آن مسايلی به وجود بيايد كه به دنبال آن سلامتی جامعه به خطر بيافتد والا قرائت قرآن نيز با صدای آهنگين و بسيار زيبا قرائت میشود كه به همين منظور چنين مفادی بر غنا ذكر شده است.
وی اظهاركرد: شايد برخی از ما سوال كنند كه چرا در جهان اهل سنت به خصوص در كشورهای عربی كه ظواهر دين داری از جمله نمازهای جماعت و حفظ و قرائت قرآن و... را دارند زنان به راحتی آواز میخوانند يا مسئله حجاب برای آنها موضوعيت زيادی ندارد ولی فقهای شيعه اين همه در زمينه موسيقی و حجاب و... اصرار به حكم فقهی دقيق دارند؛ در اين زمينه بايد گفت كه مبنای صدور حكم در فقه شيعه و اهل سنت متفاوت است و يكی از مهمترين اين تفاوتها، قائل بودن فقهای اهل سنت به قياس و... است كه باعث میشود به جای رجوع به روايات اهل بيت(ع) به سراغ مسايل ديگر بروند كه در اين شرايط مشخص نيست چه بر سر احكام و نتايج آنها خواهد آمد.
