به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، كتاب «انديشههای حكمی و اجتهادی شهيد صدر(ره)» به كوشش ابوالفضل عنابستانی، تحت نظارت حجتالاسلام و المسلمين خسروپناه و توسط مؤسسه پژوهشی حكمت و فلسفه ايران در هفت فصل منتشر شد.
بنابراين گزارش، اين كتاب گزارش كوتاهی از ابعاد انديشه حكمی و اجتهادی شهيد صدر(ره) در فلسفه علوم انسانی است كه توسط برخی از استادان و محققان، تدوين شده است. هدف از اين تحقيق نشان دادن مبانی فلسفی ـ اسلامی علوم انسانی و چگونگی تأثيرگذاری آنها بر توليد علوم انسانی اسلامی در عرصه نظريهپردازی و تحقيقات كاربردی در آثار و انديشههای شهيد صدر(ره) و دربردارنده نوآوریهای متعدد شهيد صدر در اين عرصه و سنجش آن است.
اين گزارش میافزايد: اين پژوهش در هفت فصل تنظيم شده است و اين فصول دربردارنده مقالات متعددی است. فصل اول آن به «كليات» اختصاص دارد كه شامل دو مقاله با عناوين «زيستنامه و معرفی آثار ايشان» و «شهيد صدر و كاستیهای متون آموزشی حوزه» میباشد. فصل دوم به «فلسفه علم» اختصاص دارد كه شامل سه مقاله با عناوين «منطق استقراء از ديدگاه شهيد صدر»، «ديدگاه شهيد صدر درباره احتمال» و «عليت و سلطنت انسان از ديدگاه شهيد صدر» میباشد.
فصل سوم به «فلسفه دين و اجتهاد» شامل پنج مقاله با عناوين «روش دينشناسی شهيد صدر»، «اثبات توحيد از طريق منطق ذاتی»، «انسجام تفكر اصولی در مكتب شهيد صدر»، «تطور اصول فقه در انديشه شهيد صدر» و «كلام شيعه و ادوار حيات فكری ائمه عليهم السلام»، اختصاص دارد. فصل چهارم، «حكمت قرآن» و مقالههايی با عناوين «رسالت قرآن»، «روششناسی تفسيری شهيد صدر»، «جايگاه آيات الاحكام درمنظومه فكری شهيد صدر» و «تفسير موضوعی از ديدگاه شهيد صدر و استاد مصباح» را شامل میشود.
فصل پنجم به «فلسفه علم الاجتماع» شامل سه مقاله با عناوين «خاستگاه كشف قانونهای تاريخی؛ بررسی ديدگاه شهيد صدر»، «فرهنگ و تمدن از نگاه شهيد صدر» و «وجودشناسی جامعه از منظر شهيد صدر»، فصل ششم به «فلسفه سياسی» شامل سه مقاله با عناوين «حكومت از منظر شهيد صدر»، «مردمسالاری دينی در انديشه سياسی شهيد صدر» و «نظريه آزادی در انديشه سياسی شهيد صدر» اختصاص دارد.
فصل هفتم و آخرين فصل اين كتاب به «فلسفه اقتصاد» شامل سه مقاله با عناوين «نقش مجامع فقهی در مقابله با چالشهای روند بانكداری اسلامی»، «بانك بدون ربا از ديدگاه اسلام با نگاه شهيد صدر» و «شهيد صدر و برداشتهای نوين از آيات اقتصادی قرآن» اختصاص دارد.
بر طبق اين گزارش، در بخشی از اين كتاب آمده است: يكی از متفكران و نظريهپردازان معاصر كه متأثر از مبانی دينی، نظريه خاصی را درباره علم دينی ارائه نموده است و رهيافت او در نظريهپردازی دينی و تحقيقات علوم انسانی اسلامی به مثابه يك الگوی روشی میتواند مورد بررسی، تحقيق و تكميل قرار گيرد، «شهيد آيتالله سيدمحمدباقر صدر(ره)» است. علم دينی در مكتب علامه صدر، يكی از نخستين نظريههای علوم انسانی اسلامی است.
همچنين در اين كتاب میخوانيم: شهيد صدر هيچ نگاشته مستقلی كه به تبيين نظريه علم دينی خودش بپردازد، ندارد ولی به صورت كاربردی در حوزههايی چون «روششناسی»، «اقتصاد»، «علمالاجتماع» و «سياست» به تحقيق و تدوين نظريه پرداخته است و به ويژه در اقتصاد آثار متعددی نگاشته كه «اقتصادنا» و «البنك لاربوی فی الاسلام» از ديگر آثار شهرت بيشتری دارد.
امتياز الگوی شهيد صدر در باب علم دينی علاوه بر اينكه از پيشكسوتان اين بحث است، اين است كه تنها به مبانی و ارائه مدل عقلانيت و كليات الگوی توليد علم دينی اكتفا نكردهاست، بلكه عقلانيت اسلامی را لااقل در عرصه اقتصاد پياده كردهاست و میتوان از اين امر جزئيات اين الگو را نيز تنسيق، تدوين و تكميل نمود
آيتالله شهيد صدر از جمله متفكرانی است كه همواره نسبت به انديشه ناب اسلام حساسيت داشته و در مقابل دو جريان مهم نظری و عملی در شرق و غرب اعلام موضع نموده است. وی با تأليف كتاب «فلسفتنا»، چهارچوبهای معرفتی ليبراليسم و سوسياليسم را به چالش كشيد و در همان راستا مبانی معرفتی اسلام را طرح نمود. پس از آن با تكيه بر همان مبانی، كتاب «اقتصادنا» را نوشت و پس از نقد مبانی نظری اقتصاد سوسياليستی و سرمايهداری، مكتب اقتصاد اسلامی را طرح نمود و نگاهی اصلاحی به علوم انسانی انداخته است.
رگههای انديشههای ناب اين متفكر برجسته و اسلامشناس مصلح، در تمام آثار و تأليفاتش وجود دارد. زاويه ديد شهيد صدر كه در اين مجموعه به تصوير كشيده میشود، در زمان خود، از بيشترين انسجام و شفافترين رهيافتها برخوردار بوده است و تا زمان كنونی نيز كارآمدی خود را از دست نداده است.
يادآور میشود، كتاب «انديشههای حكمی و اجتهادی شهيد صدر» به كوشش ابوالفضل عنابستانی و تحت نظارت حجتالاسلام والمسلمين خسروپناه و به همت مؤسسه پژوهشی حكمت و فلسفه ايران به بهای 19000 تومان در 1000 نسخه منتشر شده است.