ترک گناه؛ گام اول و آخر برای دستیابی به معرفت امام رضا(ع)

حجت‌الاسلام محمدعلی فیض‌آبادی، استاد حوزه و دانشگاه در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، با بیان اینکه در بحث زیارت سه حوزه، انسانی که زیارت می‌کند، کسی که زیارت می‌شود و در نهایت هم خود مقوله زیارت مطرح است، اظهار کرد: زیارت ارتباط قلبی انسان با امام معصوم(ع) است زیرا کسی که به حرم امام رضا(ع) مشرف می‌شود، وجود خود امام را نمی‌بیند.

وی با بیان اینکه در موضوع زیارت چند نکته قابل تأمل است، گفت: نکته اول این است که خداوند در آیه آخر سوره تکاثر می‌فرماید: «ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ یَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِیمِ، سپس در همان روز است که از نعمت [روى زمین] پرسیده خواهید شد»، یعنی استفاده درست از نعمت فوق‌العاده مهم است، من وقتی به حرم امام رضا(ع) می‌آیم، حداقل باید بدانم که زیارت چیست و از این حرکت چه می‌خواهم به دست آورم.

فیض‌آبادی ابراز کرد: برخی فقط برای تماشای ظاهر حرم، آب و غذا خوردن به حرم مطهر رضوی می‌آیند، در حالی که بهره‌مندی از وجود امام معصوم(ع) مانند یک دکتر متخصص است، وقتی انسان به سراغ یک پزشک متخصص می‌رود تنها به ظاهر مطب او نگاه نمی‌کند، بلکه از دکتر دارو و درمان می‌خواهد.

وی اضافه کرد: امام رضا(ع) هم مانند دکتر است، باید از ایشان دارو بگیریم و به دستورات این دارو هم عمل کنیم تا اثر کند، زیرا اگر شما دارو بگیرید ولی به آن طبق توصیه عمل نکنید به هیچ وجه در وجودتان اثر نخواهد کرد.

زیارت؛ بهره مندی از نعمت وجودی امام رضا(ع) در ابعاد روحی، معنوی و روانی برای زندگی
این استاد حوزه و دانشگاه اظهار کرد: نکته مهم این است که وقتی به زیارت می‌رویم، در واقع می‌خواهیم از نعمت امام رضا(ع) هم روحی، معنوی و هم روانی برای زندگی خودمان استفاده کنیم.

وی با بیان اینکه خیلی اوقات ملاقات افرادی می‌رویم که تأثیری در ما نمی‌گذارند و برمی‌گردیم، اما در بحث زیارت امام معصوم(ع) می خواهیم ملاقاتی برویم که تأثیرگذار باشد، گفت: اگر می‌خواهید از معنویت آستان امام رضا(ع) خوب استفاده کنید باید هر چه می‌توانید به ایشان نزدیک‌تر شوید که نزدیکی به امام رضا(ع) این است که اعمال ما شبیه اعمال ایشان شود.

فیض‌آبادی ابراز کرد: یعنی انسان به گونه‌ای تغییر کند که مجسمه امام رضا(ع) شود و هر کس او را دید به یاد امام(ع) بیفتد، اینجاست که انسان می‌تواند از وجود حضرت رضا(ع) خوب بهره‌برداری و استفاده کند.

فراگیری و تبلیغ علوم امام رضا(ع)؛ راه احیاء امر ایشان ‌میان مردم
وی با بیان اینکه امام رضا(ع) در روایتی فرمودند: «خدا رحمت کند کسی که امر ما را احیا کند»، سؤال کردند چه کسانی امر شما را احیا می‌کنند، فرمودند: «کسانی که علوم ما را یاد بگیرند و به دیگران هم یاد بدهند»، افزود: بر اساس این روایت ما دو رسالت علمی داریم و باید به دنبال علم امام رضا(ع) باشیم.

این استاد حوزه و دانشگاه با طرح این سؤال که علم امام(ع) کجاست، ادامه داد: علم امام رضا(ع) در کتب مختلف و معتبر آمده است که بر اساس روایات باید علم امام(ع) را یاد بگیریم، عمل کرده و به دیگران هم بیاموزیم، یعنی هر فرد یک مبلغ شده و در همه مکان‌ها این علم را منتشر کند.

لزوم توجه به گستردگی علم امام رضا(ع) در عرصه‌های مختلف
وی افزود: امروز مشاهده می‌کنیم علم امام رضا(ع) در عرصه‌ای مختلف روانشناسی، جامعه‌شناسی، اقتصاد و سبک زندگی مورد تأکید رهبر معظم انقلاب نیز قرار دارد که آثار علمی بسیاری در این زمینه داریم اما بلا استفاده مانده است، خودمان این علوم را یاد نگرفته و به دیگران هم یاد نداده‌ایم.

فیض‌آبادی با اشاره به نکات مغفول مانده از زندگی امام رضا(ع) ابراز کرد: ما حتی چند روایت کوتاه هم از امام رضا(ع) در مورد تربیت فرزند، تعامل اجتماعی، وجدان کاری، چگونگی گذراندن اوقات فراغت و ... نمی‌دانیم در صورتی که ایشان در ضمن روایتی می‌فرمایند: «اگر مردم محاسن کلام ما را بدانند پیرو ما می‌شوند» لذا دقت در این روایت ما را به این نکته می‌رساند که چقدر در زندگی، توجه خود و حتی مردم را به امام رضا(ع) جلب و جذب نکرده‌ایم.

وی با بیان اینکه زیارت امام رضا(ع) تنها دیدن ظاهر حرم نیست، ابراز کرد: در آیه 68 سوره آل عمران عنوان شده است: «إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْرَاهِیمَ لَلَّذِینَ اتَّبَعُوهُ وَهَذَا النَّبِیُّ وَالَّذِینَ آمَنُواْ وَاللّهُ وَلِیُّ الْمُؤْمِنِینَ، در حقیقت نزدیک‌ترین مردم به ابراهیم همان کسانى هستند که او را پیروى کرده‌اند و [نیز] این پیامبر و کسانى که [به آیین او] ایمان آورده‌اند و خدا سرور مؤمنان است»؛‌نزدیک‌ترین مردم به ابراهیم کسانی هستند که پیرو او هستند، لذا باید پیروی از اهل بیت(ع) به فرهنگ تبدیل شود.

باید به معنای واقعی مرید امام رضا(ع) شویم
این استاد حوزه و دانشگاه اضافه کرد: در موضوعاتی مثل مراد و مریدی، همیشه مرید دنبال مراد است، بنابراین اگر امام رضا(ع) به عنوان مراد همیشه به دنبال ماست، ما هم باید به دنبالش باشیم و از او پیروی کنیم.

وی افزود: البته در این روند موانعی وجود دارد که باید برداشته شود، از جمله این موانع هوای نفس انسان است که دائما می‌گوید، من می دانم و می‌فهمم و مانع پیروی انسان از امامان معصوم(ع) می‌شود.

هوای نفس مانعی بر سر راه پیروی از امام رضا(ع)
فیض‌آبادی با اشاره به اینکه در قرآن یک معیار مناسب برای تشخیص ویژگی‌های آدم دیندار واقعی بیان شده است، ادامه داد: دیندار واقعی آن مسلمانی نیست که تا هر جا دین مطابق با هوای نفس او بود، پیروی از دین باشد و هر گاه دین برخلاف هوای نفسش بود آن را رها کند.

وی گفت: برخی انسان‌ها با نماز خواندن که به گمان خودشان راحت است، مشکل ندارند و آن را انجام می‌دهند، اما به خمس دادن که می‌رسد، تمایلی ندارند، از اینجا مشخص می‌شود که مسلمان واقعی نبوده و دین ندارد.

این استاد حوزه و دانشگاه ابراز کرد: گاهی هوای نفس ما با حرف امام رضا(ع) تعارض دارد، اما باید اینجا به خواسته امام(ع) راضی باشیم، زیرا بسیاری از اوقات گفته‌ها و مفاهیم بیان شده از سوی اهل بیت(ع) با خواسته‌ها و عقل ما تعارض دارد.

وی اظهار کرد: کسی که راحت دزدی می‌کند، مال حرام می‌خورد، بی حجاب به حرم می‌آید، حق دیگران را ضایع می‌کند و ... ممکن است حرم هم بیاید اما هیچ ارزش و اعتباری پیش امام رضا(ع) ندارد، لذا باید اینگونه عادت‌ها و رفتارهای سوء اصلاح شود تا ظرفیت انسان برای رشد بالا رود، در حقیقت باید این پوسته‌های خرافاتی را در زیارت‌ها بشکنیم و به اسلام عزیز و اهل بیت(ع) واقعی نگاه کنیم.

ظرفیت وجودی بالا، راه بهره‌مندی از امام رضا(ع)
فیض آبادی افزود: هر چه ظرفیت وجودی انسان بالاتر رود، بهتر می‌تواند از وجود امام رضا(ع) استفاده کند، لذا من به زیارت امام رضا(ع) می‌روم تا چیزی از ایشان بگیرم، که در این مسیر چه چیز و چه گونه گرفتن خیلی مهم است.

وی بیان کرد: از آنجا که زیارت ارتباط قلبی با امام معصوم(ع) است، باید قلبمان را پاک کرده و به امام نزدیک کنیم، قلب پاک هم قلبی است که در آن گناه نباشد، اهل بیت(ع) هم بسیار توصیه به دوری از زشتی و گناه دارند زیرا آدم اگر گناه نکند، اهل بیت(ع) دنبالش می‌آیند.

این استاد حوزه و دانشگاه بیان کرد: از محضر آیت الله محمدتقی بهجت(ره) سوال شد، چه بکنیم که به سیر و سلوک برسیم؟ ایشان فرمود: «نگویید چه بکنیم، بگویید چه نکنیم، شما گناه نکنید همه مشکلات حل می‌شود» بنابراین گام اول و آخر ترک گناه است.

آداب زیارت امام رضا(ع)
فیض‌آبادی در مورد آداب زیارت اظهار کرد: از جمله آداب زیارت امام رضا(ع) این است که انسان قبل از رفتن به حرم مطهر غسل کند، لباس تمیز بپوشد، گام‌ها را با ادب بردارد و مؤدبانه در محضر امام رضا(ع) بایستد و با ایشان ارتباط برقرار کند.

وی افزود: این همه که از معرفت به امام رضا(ع) می‌گویند، لازم نیست که انسان برود یک دوره فوق لیسانس و دکترا بگذراند، همین قدر که بداند این امام از ما ترک گناه می‌خواهد، کافی است و چیزهای دیگر را دور بریزد، یعنی همین قدر که انسان بداند امام رضا(ع) زائر بی‌گناه می‌خواهد، خود این می‌شود، معرفت نسبت به ائمه(ع).

این استاد حوزه و دانشگاه اظهار کرد: فردی که دکتر متخصص است اما زیرمیزی می‌گیرد، معرفت به امام رضا(ع) ندارد، در واقع وقتی بحث معرفت می‌شود، بحث تخصص خاص نیست، مانند همین روستائیان، ساده‌دل باشید و قلبتان را پاک کنید تا امام رضا(ع) خودشان بیایند.

زیارت امام رضا(ع) تنها از سوی شیعیان واقعی، علت توصیه بسیار ائمه(ع) به اهتمام زیارت ایشان
فیض آبادی در مورد علت توصیه‌های بسیار رسول اکرم(ص) و دیگر ائمه(ع) به زیارت امام رضا(ع)، ابراز کرد: غربت حضرت رضا(ع) به جهت فاصله مکانی ایشان از سرزمین اجدادی خود در عراق و حجاز نیست.

وی ادامه داد: علت این امر آن است که همه مذاهب اسلامی نخستین امام معصوم تا امام حسین(ع) را زیارت می‌کنند و برخی از شیعیان هم مانند زیدّیه چهار امامی‌اند و تا امام سجاد(ع) را قبول دارند، برخی شش امامی و برخی هم هفت امامی هستند، اما تنها شیعیان 12 امامی به زیارت ثامن‌الحجج(ع) می‌آیند.

این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: لذا از آن جهت که شیعیان اندکی اطراف امام رضا(ع) بودند، تأکید و سفارش بسیار به زیارت ایشان از طرف نبی مکرم(ص) و دیگر ائمه(ع) شده است.