پایان‌نامه «بررسی و نقد مبانی نظری حقوق بشر غرب از منظر قرآن» دفاع شد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) به نقل از روابط عمومی جامعه المصطفی(ص) در چکیده این پایان‌نامه که توسط دانش‌پژوه، عبدالغفار حسین اف از کشور تاجیکستان و به راهنمایی حجّت‌الإسلام والمسلمین محمد مدیبو جونی و مشاوره صدیق حسین اف انجام گرفت، آمده است: در اندیشه غرب، براساس نظام انسان­ مرکزی، محور همه امور انسان و امیال او است. نگاهی که انسان و خرد وی را جانشین خدا دانسته و او را موجودی مستقل و یگانه که به هیچ قدرتی خارج از خود متکی نی­ست، می­‌داند چرا که در تعیین سرنوشت و سعادت او اعتقادی به عالم غیب وجود ندارد. تمامی بایدها و نبایدها، خیر و شر را انسان تعیین می­‌کند و هستی و طبیعت باید براساس خواسته­ های او تنظیم شود. انسان غربی، تنها یک موجود مادّی تلقّی شده است که نه یک زندگی حقیقی دارد و نه یک فرجامی هدفمند که به آن باوری باشد. براساس همین نگاه است که حقوق بشر غربی پایه‌­ریزی گردیده است.

در بخش دیگری از آن آمده است: بررسی سیر تاریخی اندیشه غرب و مهم­ترین تغییر و تحوّلات در آن، نشان می­‌دهد که حقوق بشر غربی، براساس نگاه مذکور نسبت به انسان، برگرفته از یک­سری مبانی و اصولی است که می­‌باید مورد پژوهش در این جستار گردد که آن مبانی عبارتند از خرد باوری علمی، فردگرایی، حقوق طبیعی و قراردادگرایی. پرسشی که مطرح می­‌شود این است که آیا مبانی حقوق بشر که برخواسته از نگاه غربی به انسان است، با اندیشه قرآنی نسبت به حقیقت انسان و حقوق وی سازگاری دارد یا نه؟.

در بخش دیگری از این پایان‌نامه آمده است: نگاه اوّلیه­ قرآن نسبت به مبانی مذکور، نگاه تأییدی بوده و در اصل این مبانی را پذیرفته است امّا تأیید قرآن به این منظور نیست که تفسیر غربی از این مبانی را قبول داشته باشد، بلکه بررسی مبانی حقوق بشر و استخراج دیدگاه قرآن کریم، ما را به آن رهنمون می­‌سازد که با وجود تمامی جایگاهی که انسان قرآنی دارد، محور همه امور خداست و اعتقاد به خدامحوری، هیچ تقابلی با ارزش و مقام انسان و آزدای و اختیار و حقوق او ندارد. در این نظام، اساس همه­ی امور و مبدأ و مقصد خداست و هدف جهان و انسان نیز خدا می­باشد؛ هستی از خدا نشأت گرفته و به سوی خدا در تکاپو و حرکت است. مبنای همه بایدها و نبایدها با توجّه به خالق، فیّاض، حاکم، مالک و روببیت خداوند متعال ذات لا یتناهی الله است.

در این پایان‌نامه می‌خوانیم که قرآن کریم حقوق بشر را تا آنجا که به نفی ارزش‌های انسانی و الهی نینجامد و در عرض خدا قرار نگیرد می‌پذیرد و بر کسب ارزش­‌های انسانی و شکوفایی استعدادهای زمینی و آسمانی او تأکید می کند امّا هیچ گاه انسان را یگانه خالق ارزش‌­ها، حقوق و جایگزین خدا نمی­‌داند. بنابراین، قرآن کریم پس از تأیید اصل این مبانی، اوّلاً، آنها را مورد اصلاح قرارداده و ثانیاً، راه­‌کارهایی نیز برای دست­یابی به آن را ارائه کرده است.