خُلقی که حقیقت دین است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، حضرت محمد(ص) در قرآن کریم سرمشق نیکوی همه مسلمانان معرفی شده است؛ یکی از ویژگی‌های زیبای این سرمشق نیکو که در برخی از آیات قرآن به آن اشاره شده است، نرم‌خویی و حُسن خلق ایشان است.

پذیرش مؤمنان و نرم‌خویی برابر آن‌ها در قرآن کریم چنان اهمیت یافته که خداوند به پیامبرش دستور می‌دهد «وَاخْفِضْ جَنَاحَکَ لِلْمُؤْمِنِین: و بال خویش براى مؤمنان فرو گستر» (حجر، ۸۸). در آیه ای دیگر خداوند این خلق نیکو در پیامبرش را رحمتی از جانب خود معرفی می‌کند: «فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللّهِ لِنتَ لَهُمْ؛ پس به [برکت] رحمت الهى با آنان نرمخو [و پرمهر] شدى »(آل‌عمران، 159).

پیامبری که خود سرمشق زیباترین اخلاق است، تمام دین را در اخلاق خلاصه می‌کنند و در پاسخ به سؤالی درباره حقیقت دین: «ما الدین؟» فرمودند: «الخلق الحسن» (اخلاق نیکو). ایشان در سخنی دیگر فرمودند: بیشتر آنچه که سبب ورود مردم به بهشت می‌شود، تقوی الهی و خلق نیکو است. به تعبیر برخی علما اکثر بهشتی‌ها با این دو صفت، بهشتی شده‌اند.

آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی در معنای حُسن خلق چنین نوشته‌اند: حُسن خلق به معنای گشاده رویی و خنده رو بودن و... نیست، گرچه آن‌ها نیز به موقع خود سودمند است. حسن خلق، گاهی دندان بر جگر گذاشتن و مشکل را تحمل کردن است. اگر باطلی به انسان پیشنهاد شود، باید دندان بر جگر نهاده حق را رها نکند و باطل را ترک کند؛ در سخنان حضرت علی(ع) آمده است: «نِعْمَ الخُلقُ التّصَبُّرُ فی الحقِّ؛ بهترین خُلق صابر و بردبار بودن بر پایگاه حق است».

در سخن دیگری از پیامبر اکرم(ص) حُسن خلق چنان اهمیت پیدا می‌کند که در سایه آن بدی‌های انسان پاک می‌شود: «إن الخُلُق الحَسن یذیب الخطیئه کما یُذیب الشمس الجلید؛ آن چنان که خورشید یخ را آب می‌کند، حسن خلق نیز گناهان را آب می‌کند» در ادامه فرمودند «و إن الخلق السیّئ یفسد العمل کما یفسد الخلُّ العسلَ؛ و خلق بد، آن چنان که سرکه عسل را تباه می‌کند، عمل را فاسد می‌کند».