نفوذ حاکمیت خداوند در هستی

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، خداوند در آیه شریفه 28 از سوره روم، طی بیان مثالی نکته روشنگری را چنین فرموده است:«ضَرَبَ لَکُمْ مَثَلًا مِنْ أَنْفُسِکُمْ هَلْ لَکُمْ مِنْ ما مَلَکَتْ أَیْمانُکُمْ مِنْ شُرَکاءَ فِی ما رَزَقْناکُمْ فَأَنْتُمْ فِیهِ سَواءٌ تَخافُونَهُمْ کَخِیفَتِکُمْ أَنْفُسَکُم»: خداوند براى شما از خودتان مَثَلى زده است: آیا در آنچه به شما روزى داده‏‌ایم شریکانى از بردگانتان دارید که در آن مال با هم‏ مساوى باشید و همان طور که شما از یکدیگر بیم دارید از آنها بیم داشته باشید؟

به اعتقاد مفسران خاصیت مثَل این است که معارف بلند را به سطح مطالب محسوس تنزل می‏​دهد تا در سطح فهمِ همگان قرار گیرد. علامه طباطبایی درباره آیه چنین بیان می​کند: این مثلى براى بطلان پندار مشرکین است، که براى خدا شریکانی از مخلوقات او گرفته‏‌اند. آیه می‌پرسد: آیا هیچ در بین غلام و کنیزهاى شما کسی یافت مى‏‌شود که در اموال شما که خدا روزیتان کرده شریکتان باشند؟ آیا هیچ تصور دارد که مملوک شما آن چنان شریک شما شود که بترسید بدون اجازه شما در اموال شما تصرف کند؟ چنین چیزی ممکن نیست. وقتى چنین چیزى جایز نیست، پس چطور جایز است که بعضى از مخلوقات خدا با اینکه مملوک اویند شریک او در مُلک او باشند؟.

آیه پندار مشرکان را نفی می​کند که مخلوقات خداوند نمی‌توانند در مالکیت نظام هستی شریک او باشند و از راه بیان مثالی ذهن آنها را به نفوذ حاکمیت خداوند هدایت می‌کند و به آنها می‌گوید اختیارت و توان مملوک هرگز در ردیف صاحب خود قرار نمی​گیرد. 

گرچه آیه درباره پندار بت​پرستان است و آن را از طریق این مثال رد می‌کند؛ اما شامل این معنا هم می‌شود که هر چه غیرخدا(از دارایی​ها و قدرت​ و هر آنچه که برای تأمین حیات به آن تکیه می​کنیم) را به جای او قرار دهیم، مخلوق اوست و بدون اذن خداوند نمی​تواند داری تاثیر باشد؛ یعنی ماسوای خداوند نمی‌تواند شریک او در تأمین حیات ما باشند.

خداوند با این آیه ما را متوجه صاحب اصلی می​کند. این مالکیت گرچه در زندگی کنونی برای ما به روشنی آشکار نیست؛ اما روزی می​رسد که این موضوع برای همه نمایان می​شود؛ به گفته آیت​الله جوادی آملی امروز ما نمی‏​دانیم کار به دست کیست، ولی در قیامت که روز ظهور حق است(ذلک الیوم الحق)، معلوم خواهد شد که کار به دست دیگری بود. در این روز می‏​فهمیم که کار تنها به دست خدا بوده و هست و علل و اسباب ظاهری همه از شئون فاعلیت خدای سبحان است. ما تنها اواسط سلسله را می‏​بینیم و از آغاز آن غافلیم.