تقابل گفتمان امام موسی صدر با ضدگفتمان تکفیری تا امروز

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، دکتر روح‌الله اسلامی، عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد در نخستین نشست عقلانیت و اخلاق با موضوع «امام موسی صدر و تجربه گفت‌وگو در جهان دینی» که شامگاه 30 اردیبهشت‌ماه در محل جهاد دانشگاهی مشهد برگزار شد، در خصوص تکنیک‌های گفت‌وگو در اندیشه و کنش امام موسی صدر از منظر علم سیاست، وارد بحث شد و اظهار کرد: امام موسی صدر فقط اندیشه ندارد بلکه بسیاری از اقدامات او حالت کنش و عمل سیاسی دارد.

وی با بیان اینکه امروزه جای گفت‌وگوی امام موسی صدر را در شرایط کنونی جهان، خالی می‌بینیم، ابراز کرد: آنچه در تحولات منطقه از جمله جنگ‌ها و درگیری‌های مذهبی می‌بینیم، به دلیل نقصان همین گفت‌وگو در جهان معاصر است.

قرائت امروز جهان از اسلام، قرائتی تکفیری است

به گفته اسلامی، قرائت امروز جهان از اسلام، قرائتی تکفیری است که بنیادگرا و سنتی بوده و در آن گفت‌وگویی وجود ندارد، زیرا قرائت تکفیری، بسیار نقدگرا، تقدس‌گرا و سنت‌گرا است، به همین دلیل امکان گفت‌وگو را فراهم نمی‌کند لذا باید گفت اندیشه امام صدر در مقابل اندیشه تکفیری قرار می‌گیرد.

وی در رابطه با تکنیک‌های امام موسی صدر برای فراهم‌سازی شرایط گفت‌وگو نیز ابراز کرد: اول آنکه امام موسی صدر به دین صورت اجتماعی می‌دهد اما ما به دین حالت سیاسی می‌دهیم، مثلا برای تشکیل دادن حکومت از دین بهره‌برداری می‌کنیم اما او آن را از حالت متافیزیکی و شعاری خارج کرده و بر بستری که می‌تواند دین در بین مردم رواج پیدا کند، تبدیل می‌کند.

عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه دین ابزار سیاست نبوده و تنها منحصر به روابط فردی نمی‌شود بلکه به مثابه امری اجتماعی است، ابراز کرد: در کنش امام موسی صدر بسیار می‌بینیم که از این خصیصه برای ‌راه‌اندازی جنبش‌ها و حرکت‌ها استفاده کرده است.

امام موسی صدر؛ چهره‌ای کاریزماتیک بین مردم

وی اضافه کرد: تکنیک دوم امام صدر که باعث شده از او انسانی کاریزماتیک ساخته و مردم با او وارد گفت‌وگو شوند، این است که او به محرومان و به حاشیه رفته‌ها توجه داشته است مثل زنان یا محرومان دور از سیاست که با اندیشه و کنش خود بدانها توجه می‌کند زیرا معتقد است در صورت عدم توجه به این سطح و اقشار، آن‌ها وارد گروه‌های تندرو شده و گفت‌وگو را نیز قبول نمی‌کنند چون برای کسب نیازهای اولیه خود در حال مبارزه هستند.

استاد دانشگاه فردوسی مشهد، عقل معاش را سومین مهارت امام موسی صدر می‌داند و ادامه داد: او مردم را به اخلاق متافیزیک اسلام و بحث بهشت و جهنم فرا می‌خواند.

عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، امام موسی صدر را انسانی بسیار نهادگرا و جنبش‌گرا معرفی کرد و گفت: این ویژگی، قدرتی را در او ایجاد می‌کند که بسیاری از گروه‌های اجتماعی بدین وسیله به دورش جمع ‌شوند.

وی با بیان اینکه گفت‌وگوی او در حالتی از عقلانیت ارتباطی است، اظهار کرد: زندگی امام موسی صدر در چند جای مختلف در ایران و خارج از آن و شناخت فضاهای متفاوت، به شکل‌گیری گونه‌ای از عقلانیت ارتباطی گفت‌وگو کمک می‌کند تا چندگانگی و تکثر را در کشورها به رسمیت بشناسد.

برخورد محترمانه امام موسی صدر در مواجهه با انتقادات

اسلامی بحث ششم را در اندیشه انتقادی امام صدر جستجو کرد و ادامه داد: امام موسی صدر به دنبال حقیقت می‌رفت، برای رسیدن به وحدت رویه به دنبال نسبی‌گرایی نبود و با جنبه‌های انتقادی که از آن برخوردار بود، با همه انتقادات محترمانه مناظره و صحبت می‌کرد؛ دیگر مهارت او، غیریت‌سازی و یا دشمن‌شناسی اوست یعنی به این اصل قائل بود که در هر گفتمانی دشمنانی نیز وجود دارند که باید آن‌ها را خوب ترسیم کرد.

وی عنوان کرد: برخلاف امروز که مسلمانان یکدیگر را دشمن قلمداد می‌کنند و در حال مناقشه و جنگ با یکدیگرند، امام موسی صدر، فخر و استبداد را دشمن تعریف می‌کرد، به عنوان مثال اسرائیل را دشمن شناخته و بدین‌گونه موانع دشمن را در گفتمان خود شکل می‌داد.

به گفته عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد ما در جهان مسلمانان و سایر ادیان به مجموعه تکنیک‌های اما مموسی صدر برای مقابله با تکفیری‌ها با سلاح گفت‌وگو نیازمندیم.