از تحریف پیشنهاد مطهری درباره مارکسیست‌ها تا تلاش‌ ناکام برای ایجاد کرسی آزاداندیشی

حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سیدمحمدرضا امام، رئیس سابق دانشکده الهیات دانشگاه تهران در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا)، درباره مهمترین مسائل و دغدغه‌هایی که طی مدت 9 سال در دانشکده الهیات با آن روبرو بوده است، گفت: فکر می‌کنم از مهمترین موضوعاتی که در دانشگاه باید به عنوان دغدغه خاطر مسئولان مطرح باشد، در مسیر پژوهش و آموزش قرار گرفتن دانشجویان و اساتید با حفظ تعهد و ارزش‌ها است.
وی افزود: پژوهش و آموزش در صورتی ارزش‌مند خواهند بود که از ارزش‌ها غافل نشود بخصوص در رشته‌های الهیات، فلسفه، علوم قرآنی و فقه که باید جوانب کار درنظر گرفته شود. این دغدغه خاطر مسئولی است که اداره مرکز آموزشی را به عهده دارد تا سرعت حرکت برای دانشجو را بالا برده و باعث رسیدن به اهداف متعالی آنان ‌شود و من از روز اول تا به آخر بر همین اساس حرکت کردم.
وی در ادامه سخنان خود به موانعی که در طول سالها در انجام کار با آنها درارتباط بود اشاره کرد و گفت: فضای کل آموزشی در وزارت علوم و یا سایر اماکن علمی با تمام شعارهایی که می‌دهند آن‌طور که باید و شاید نیست. منظور من آموزش و پرورش فرهنگ محور است که بر اساس فرهنگ اصیل و ارزش‌ها شکل گرفته باشد.
امام اضافه کرد: آموزش و پژوهش ما به ارزش‌هایی که باید بر اساس آن حرکت کند، توجه و عنایت ویژه‌ای ندارد. فکر می‌کنم استانداردهای فرهنگی که باید وجود داشته باشد یا نیست و یا در صورت وجود، بر آن اساس حرکت نمی‌شود.

سعی بر وجود آرامش در فضای دانشکده داشتم
وی با اشاره به گوشه‌ای از فعالیت‌های انجام گرفته در دوران ریاست 9 ساله در این دانشکده اظهار کرد: من در دانشکده الهیات سعی کردم آنچه که هر استاد و دانشجو لازم دارد تا بر اساس آن درس بخواند، کتاب و مقاله بنویسد و یا پژوهش کند را بر اساس ارزش‌هایی که خود به آن اعتقاد دارم، فراهم کنم و اولین قدم در این راه وجود آرامش در فضای دانشکده است.
رئیس سابق دانشکده الهیات دانشگاه تهران افزود: در جائی‌که آرامش نباشد، امکان تعالی و ارتقا به راحتی میسر نمی‌شود و لذا در اولین قدم ایجاد آرامش را به لحاظ کیفی و معنوی ایجاد کردم. ایجاد ارتباط میان مراکز علمی داخل و خارج کشور و تاسیس کتابخانه برای دانشجویان و استادان که امری ضروری محسوب می‌شد، بخشی از کارهای انجام گرفته در دوران حضورم در دانشکده الهیات بود.
وی به همکاری‌های بین‌المللی میان دانشکده الهیات با دیگر مراکز علمی کشورهای مختلف اشاره کرد و گفت: ما تفاهم‌نامه‌های مختلفی را منعقد و اجرا کردیم از جمله برگزاری همایش بین‌المللی «دین و جهانی شدن» میان این دانشکده و دانشکده الهیات کشور الجزایر در این کشور، همایش «زنان مسلمان و پیشرفت علوم و تکنولوژی» در تهران، برگزاری همایش با دانشکده «تربیه اساسیه» در کشور عراق و دانشگاه الزهرا با موضوع پیشرفت علوم و حضور در کشورهای چین و ژاپن برای ایراد سخنرانی.
حجت‌الاسلام امام به لزوم ارتباط میان دانشکده‌های کشورهای مختلف تاکید ویژه‌ای کرد و گفت: اساتید مختلفی از کشورهای یونان، آلمان، ترکیه، مالزی و اندونزی و... به کشور ما آمدند و ما هم تعدادی از استادان خود را به دیگر کشورها فرستادیم چراکه می‌خواستیم ام‌القرایی ایران را به جهان معرفی کنیم و در این کار هم موفق بودیم.
امام ادامه داد: همکاران در موقعیت‌های مختلف به لحاظ مادی و معنوی از ما حمایت می‌کردند و جلوی نابسامانی‌ها را می‌گرفتند و حالا امروز دیگران باید درباره کار ما قضاوت کنند.

اساتید در دانشکده الهیات در حد انتظار با یکدیگر ارتباط و همکاری نداشتند
وی درباره ارتباط گروه‌های مختلف در دانشکده الهیات گفت: اساتید در دانشکده الهیات در حد انتظار و توقع ما با یکدیگر ارتباط و همکاری نداشتند ضمن اینکه نمی‌توان آنها را از یکدیگر تفکیک کرد. دانشکده الهیات یک مجموعه است. زمانی به تخصصی بودن علوم بها می‌دادند و امروز بین رشته‌ای بودن علوم مطرح شده است.
امام درباره دیدگاهی مبنی بر اینکه رشته‌های علوم قرآنی جزو رشته‌های خنثی محسوب می‌شوند، گفت: ما باید قرآن را در همه رشته‌ها وارد کنیم و این نباید معطوف به الهیات شود. قرآن می‌تواند در بسیاری از رشته‌های علوم انسانی  محور باشد ولی این طور نیست. ما فقط رشته علوم قرآنی را برای علوم قرآن ایجاد کرده‌ایم و من با این کار مخالفم و از ابتدا هم مخالفت خود را در این رابطه مطرح کردم.

قرآن باید در بطن رشته‌های علوم انسانی ورود کند
وی اضافه کرد: باید نظر قرآن را درباره علوم اجتماعی، حقوق و روانشناسی بدانیم و به آن ارجاع دهیم. قرآن باید در بطن رشته‌های علوم انسانی ورود کند. در این زمینه تا حدودی کار شده اما انتظارها برای آن بیشتر است. معتقدم علوم قرآنی را باید گسترش دهیم تا جوابگوی همه مسائل باشد. البته در این رابطه وزیر علوم یا رئیس دانشگاه مقصر نیستند بلکه هر استاد باید در زمینه پژوهش کند و رشته‌های دیگر هم از علوم قرآن بهره ببرند. استادان و گروه‌ها باید برای گسترش علوم قرآنی با یکدیگر همفکری کنند.
وی درباره این سخن شهید مطهری بعد از پیروزی انقلاب اسلامی مبنی بر امکان حضور رهبران مارکسیست و بیان نظرات آنها در دانشکده الهیات گفت: شهید مطهری درباره مارکسیست‌ها گفته بودند که "ما حاضریم آنقدر فضا را باز کنیم که این افراد بیایند و حرف‌هایشان را بزنند و من هم جواب آنها را بدهم و با یکدیگر مباحثه کنیم." بعضی در گذشته و حتی امروز در کلاس درس برای جوانان هرچه می‌خواهند می‌گویند و ذهن آنها را منحرف می‌کنند.
امام افزود: شهید مطهری به چنین افرادی پیشنهاد حضور در سالن آمفی تئاتر دانشکده و گفت‌و‌گوی آزاد و دیالوگ را در حضور دیگران مطرح کرده بود. بعضی این حرف شهید مطهری را تحریف کردند و این طور وانمود کردند که شهید خواستار دادن کرسی به این افراد در دانشکده الهیات بود.

چرا کرسی‌های آزاد اندیشی در دانشگاه‌ها برگزار نمی‌شود؟
وی درخصوص برگزاری کرسی‌های آزاد اندیشی و مباحثه در دوران ریاست خود در دانشکده الهیات گفت: این افراد هنگامی‌که متوجه می‌شوند شخص خاصی در مباحثه حضور دارند، نمی‌‌آیند زیرا نمی‌خواهند کسی با سخنان آنها مخالفت کند. حتی با وجود تاکید مقام معظم رهبری بر برگزاری کرسی‌های آزاد اندیشی، چنین نشست‌هایی برگزار نمی‌ شود و دلیل آن عدم حضور این افراد است.
امام اظهار داشت: من در این دوران سعی بر برگزاری چنین کرسی‌هایی کردم اما این افراد قبول نکردند زیرا می‌خواستند در کلاس و بدون حضور یک شخص کارشناس که بتواند جواب آنها را بدهد، بیایند. همه گله می‌کنند که چرا کرسی‌های آزاد اندیشی برگزار نمی‌شود اما اگر شخصی حرف منطقی دارد چرا از بازگو کردن آن در حضور عالمان و فضای باز می‌ترسد.
این فارغ‌التحصیل رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی گفت: این افراد خودشان می‌دانند که حرف‌هایشان بر اساس منطق درستی بیان نمی‌شود. کسی جلوی این افراد را نگرفته بلکه ما خواهش می‌کنیم تا بیایند و نظرات خود را بیان کنند. من در این 9 سال نهایت تلاش خود را از طریق گروه‌های مختلف، انجمن اسلامی، بسیج و... کردم تا کرسی‌های آزاد اندیشی برگزار شود.
امام بیان کرد: بسیاری این نقد را وارد می‌کردند که دانشکده الهیات فضای بسته‌ای دارد و امکان برگزاری چنین نشست‌هایی در آن وجود ندارد. البته من راضی نیستم استادی در کلاس درس خارج از سرفصل درس بدهد اما اگر کسانی حرفی برای گفتن دارند، در فضای باز و سالن در حضور دیگران سخنان خود را بیان کنید.
وی در پایان سخنان خود گفت: همیشه تهمت بر مسئولان دانشکده وارد می‌کردند که فضای آنجا بسته است اما چه کسی این کار را کرده است. این افراد می‌خواهند حرف‌‌ها و نظرات خود را در گوشه پنهان بیان کنند و به میدان وارد نمی‌شوند.