الگوبودن امام کاظم(ع) در کظم غیظ/ خشم مسئولان با فرد عادی متفاوت باشد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، در سالروز میلاد حضرت امام موسی کاظم(ع) مصادف با هفتم ماه صفر، به سراغ سیره این امام همام می‌رویم تا با پند و اندرز گرفتن از کسی که خشمش را فرو می‌خورد، به سبک زندگی الهی دست یابیم. کسی که کوهی  از حلم، بردباری بود و سرشار از گذشت و عفو و بخشش. از مهم‌ترین القابش کاظم عنوان شده که در تخلص به آن و الگوبودن برای دیگران سرمشق است.

خشم و غضب، احساسی است که زبان انسان در بیشتر موارد جلوتر از عقل او حرکت می‌کند و یکی از خطرناک‌ترین حالات انسان است که در صورت رهاشدن خشم و غضب و کنترل نشدن ممکن است به فاجعه‌ای بینجامد که سر انسان را یا بالای دار می‌برد و یا عمری باعث سر افکندگی و شرمندگی خواهد شد.

خشم، کلمه‌ای است نام آشنا که این روزها بسیاری از مردم با این واژه آشنا هستند و در اطراف خودشان و یا در لحظات ناراحتی و غضب آن را حس کرده‌اند. غیظ به معنی شدت غضب و حالت برافروختگی و هیجان فوق العاده روحی است که بعد از مشاهده ناملایمات به انسان دست می‌دهد.

افراد در زندگی روزمره امروزی به دلیل شدت فشار عصبی بسیار نیازمند الگو گرفتن از آن حضرت هستند زیرا خودمان را شیعه و دوستدار او می‌دانیم؛ از همین رو شیعیان آن حضرت، مؤمنان و مسلمانان باید از آن حضرت الگوگیری کنند و یاد بگیرند با شنیدن اولین کلمه منفجر نشوند و خشم خود را بر سر دیگران خالی نکنند.

تائید خشم مقدس

قرآن کریم هرگز اصل خشم را تخطئه نمی‌کند، بلکه خشم‌های مقدس را می‌ستاید. اساساً خشم مقدس یکی از صفات الهی است که در نام‌های خدا با نام قهار و جبار به آن اشاره شده است. حضرت امام محمد باقر(ع) در مورد ویژگی‌های شیعیان حضرت علی(ع) می‌فرمایند: «إذا غَضُِبوا لم یَظلِمُوا، هرگاه خشمگین شوند، ستم نکنند.(تحف العقول، 534)».

در سیره پیامبر اسلام حضرت محمد مصطفی(ص)، به نقل از امیرمؤمنان(ع) آمده است، آن حضرت برای امور دنیا هرگز عصبانی نمی‌شد، اما هرگاه برای حق غضبناک می‌شد، احدی را نمی‌شناخت و خشم پیامبر(ص) آرام نمی‌شد تا اینکه حق را یاری کند.(معراج السعاده، 226)

این روزها بسیاری از زائران اربعین به کربلا می‌روند و یکی از مکان‌هایی که زیارت می‌کنند، بارگاه منور امام موسی کاظم(ع) در کاظمین است. کافی است همین یک مورد از زندگی آن حضرت که فرو بردن خشم و کظم غیظ است را از آن امام الگو بگیریند و در بازگشت سرلوحه و سرمشق خودشان قرار داده و به آن عمل کنند.

کظم غیظ امام کاظم(ع)

مردى از اولاد خلیفه دوم در مدینه مى‌زیست که امام کاظم(ع) را آزار مى‌داد و گاهى به ایشان با دشنام، توهین مى‌کرد؛ برخى از یاران امام کاظم(ع)، پیشنهاد مى‌کردند که او را تأدیب کنند؛ اما امام شدیداً ایشان را از این کار باز مى‌داشت.

روزی امام کاظم(ع) بر مرکب سوار شده و به مزرعه آن مرد رفتند و او را در مزرعه یافتند و چون کنار او رسیدند، از مرکب پیاده شدند و با گشاده‌رویى و بزرگوارى از او پرسیدند: چقدر براى این مزرعه خرج کرده‌اى؟ گفت: صد دینار. فرمود: چقدر امید سود دارى؟ گفت: غیب نمى‌دانم. فرمود: گفتم چقدر امیدوار هستى؟ گفت: امید 200 دینار سود دارم. حضرت 300 دینار به او مرحمت فرمودند و فرمودند زراعت هم از آن خودت، خدا به تو آنچه به آن امید دارى خواهد رسانید.

آن شخص برخاست و سر آن گرامى را بوسید و از او خواست که از گناهان و جسارت‌هاى وى در گذرد. امام تبسمى فرمودند و بازگشتند ... . روز بعد، آن مرد در مسجد نشسته بود که امام کاظم(ع) وارد شدند. آن مرد تا نگاهش به امام افتاد، گفت: «الله اعلم حیث یجعل رسالته»؛ خدا بهتر مى‌داند که رسالت خویش را به چه کسانى بدهد. دوستانش با شگفتى پرسیدند، داستان چیست، قبلا از او بد مى‌گفتى؟ او دوباره امام را دعا کرد و دوستانش با او به ستیزه برخاستند ... امام با یارانى از خود که قصد قتل او را داشتند فرمود: کدام بهتر است، نیت شما یا اینکه من با رفتار خویش او را به راه آوردم؟ (تاریخ بغداد، ج 13، ص 28/ ارشاد مفید، ص 278)

تفاوت خشم فرد عادی با خشم مسئولان

از طرفی همانگونه که همه انسان‌ها در معرض ناراحتی و خشمگین شدن هستند، افرادی که در مسئولیت‌ها و جایگاه‌های بزرگ نیز قرار دارند از ابتلا به این معضل اخلاقی مصون نیستند و حتی به جهت برخورد داشتن با مردم، ارباب رجوع و در معرض دید بودن باید بیشتر از دیگران عصبانیت و خشم خویش را کنترل کرده و بر نفس سرکش که می‌خواهد با افسار گسیختگی ایمان را بر باد دهد، مقابله کنند.

اهمیت کنترل خشم توسط مسئولان تا حدی است که رهبر معظم انقلاب 16 مرداد 1390 در دیدار با مسئولان درباره خشم، غضب و کظم غیظ فرموده‌اند: ««و کظم الغیظ»؛ فرو خوردن خشم. یک وقت هست که شما یک فرد معمولى متعارفى هستید، خشم شما نسبت به یک برادر دینى است، نسبت به یکى از اهل خانواده است، نسبت به یکى از کارکنانتان است ـ کظم غیظ خیلى فضیلت دارد؛ «و الکاظمین الغیظ و العافین عن النّاس» ـ یک وقت هم هست که شما یک مسئول اجتماعى هستید، جایگاهى دارید؛ حرکت شما، اثبات و نفى شما، قول و فعل شما در جامعه اثر می‌گذارد؛ در یک چنین شرایطى، خشم شما دیگر با خشم یک آدم معمولى برابر نیست.

علیه کسانى، علیه جریانى خشمگین می‌شویم و حرفى می‌زنیم؛ آثار اینچنین خشمى با آثار یک خشم معمولى که حالا انسان بر فرض خشمگین می‌شود و یک نفر را کتک می‌زند، خیلى متفاوت است. کظم غیظ؛ خشم را فرو بخورید؛ کار از روى خشم انجام نگیرد. ممکن است شما با یک کسى، با یک جریانى، با یک مجموعه‌اى موافق نباشید؛ اینجا استدلال و منطق حاکم باشد؛ اگر این استدلال و منطق آمیخته شد با خشم، کار را خراب می‌کند؛ تجاوز از حد انجام می‌گیرد، اسراف به وقوع می‌پیوندد؛ «ربّنا اغفرلنا ذنوبنا و اسرافنا فى امرنا» اسراف یعنى زیاده‌روى».

کنترل خشم با ایمان

همچنین آیت‌الله خامنه‌ای در 24 مهر 1391 درباره کنترل خشم در دیدار با بسیجیان خراسان شمالی گفتند:‌ «در انسان مؤمن هم احساسات وجود دارد؛ ما که بدون احساسات حرکت نمی‌کنیم؛ احساس داریم، احساس عاطفى داریم، احساس خشم داریم؛ لیکن این احساس با ایمان ما کنترل می‌شود».

علی‌اکبر ملکی