خطابات عاطفی، منطقی و عقلانی قرآن برای جوانان غربی قابل فهم است

حجت‎الاسلام والمسلمین مرتضی میرکتولی، دبیر مجمع عالی تفسیر حوزه در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) از قم، با اشاره به نامه رهبر انقلاب به جوانان غربی برای مراجعه به قرآن کریم و منابع اصلی دین به جای تحریفات گروه‎های انحرافی و افراطی گفت: قرآن کتاب جان آدمیان است و از درون جان و فطرت آدمی سخن می‌گوید و ندای فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها سر می‎دهد که حساب بنده را با خالق مشخص می‎کند.

وی افزود: خداوند بیان می‎کند که ما هرچه می‎گوییم در نفس شما وجود دارد و خوبی‎ها و بدی‏ها در جان شما قرارداده شده است و منکر و معروف نیز در جان آدمی مشخص است و شرایع آسمانی و حتی سنن غالب اجتماعی و تمدنی نیز آن را به عنوان منکر و معروف عام می‎شناسند.

وی خاطرنشان کرد: قرآن، تبیان کل شی است و مصباحی است که همه فتنه‎ها را راه‌گشا و چراغ هدایت است و انسان ها را با نور خود روشن می‎سازد.

دبیر مجمع عالی تفسیر حوزه بیان کرد: به قول فرمایش گرانسنگ امام صادق(ع) در موضوع مفهوم شناسی قرآن، قران دارای سه طایفه آیه است که بخش اعظم آن ایاتی است که که اکثر انسان‎ها آن را می‎فهمند و کاملا قابل بازشناسی و عمل است.

میرکتولی افزود: دسته‎ای از آیات، آیاتی است که ذهن لطیف و روح شریف و شرح صدر لازم دارد؛ یعنی هرچه بخواهد این آیات را متوجه شود و به عمق نهایی آن پی ببرد باید به چنین لوازمی مسلح باشد.

وی خاطرنشان کرد: دسته سوم آیات متشابه است که نیازمند تخصص بسیار بیشتری در فهم آیات دارد؛ البته باید متوجه بود که همان گونه که کتب درسی و تعلیمی نیاز به استاد دارد قرآن هم نیازمند یک معلم همراه است که معلم و رهبران الهی و مترجمان آیات الهی و ائمه معصومین و راسخون فی العلم که میراث داران پیامبر هستند موجه‎ترین و موثق‎ترین منابع دریافت این فهم هستند.

این استاد حوزه بیان کرد: در نامه رهبری به جوانان غربی که ایشان بر لزوم خوانش منابع اصلی از جمله قرآن تاکید شده است نکاتی در باب قرآن وجود دارد که باید به آن توجه کرد؛ از جمله اینکه اکثر آیات الهی به راحتی قابل فهم هستند و هر کسی که به نور قرآن منور شود، قطعا چیزی جز رحمت و خطابات منطقی و عقلی و محبت آمیز نمی‎شنود.

وی گفت: در این بین برخی این اشکال را وارد می‎کنند که اگر یک غربی با نگاه غربی قرآن را مطالعه کند و به آیاتی بربخورد که در آن علی الظاهر، خطاب به جنگ با کافران شده است که در این زمینه باید به نکاتی توجه داشت.

استاد تفسیر حوزه خاطرنشان کرد: کسی که قرآن را از ابتدا مطالعه کند متوجه می‎شود که این کتاب یک کتاب راهنمای زندگی است و برای همه ابعاد زندگی و روابط بین مسلمانان برنامه دارد؛ قطعا هر کسی که قرآن را مطالعه کند در برخی از آیات متوجه می‎شود که باید مطالعات بیشتری در این خصوص داشته باشد و نمی‎توان به شکل تحت اللفظی متوجه کلام شود.

وی گفت: از این رو است که خود را نیازمند مطالعه تاریخ اسلام و تفسیر قرآن می‏ کند که با یک جستجوی ساده در اینترنت متوجه غنای تفاسیری چون المیزان می شود و یا با مشاوره با کارشناسان مذهبی و دینی به این آیات دسترسی پیدا می‎کند.

میرکتولی بیان کرد: مثلا در جایی که قرآن از قاتلوا ائمه الکفر سخن به میان آورده است از فهم درست و دقیق آیه مشخص می‎‌شود که قرآن امر به جنگ مستقیم نمی‎کند و همچنین در توبه بیان می‏ کند که به دشمنان وقت بدهید که آیات خدا را بشنود و کلام خدا را بشنود و بعد خود قضاوت کند و در این آیات نیز مشخص است که منظور خداوند از کشتن کافران در چه صورت و چه وقتی است.

وی گفت: در جنگیدن نیز لوازم و شرایطی بیان شده است که باید به آن توجه داشت؛ مثلا اینکه در روایات نیز آمده است که در زمان ظهورامام زمان(عج) جنگ مستقیم انجام نمی‎شود و منطق و حرکت جهانی حضرت است که باعث تکمیل عقول شده و با حرکت ایشان هم گام می‎شوند و این حرکت و منطق مردم را به سوی خود می‏ کشند ولی ممکن است که در یک کشور 100 میلیونی، چند نفر نخواهند با این موج حرکت کرده و در مقابل آنها بجنگند و به خاطر منافع دنیوی خود اجازه ندهند که مسیر رستگاری به درستی طی شود که قطعا عقل انسان نیز در اینجا حکم به جنگ می‏‌کند.

میرکتولی خاطرنشان کرد: این افراد هم حقیقت را می‎شناسند و می‎دانند که با این شرایط اگر قرار باشد که یک مسیر همواری طی شود، هیچ کس اجازه نمی‎دهد که خس و خاشاک مزاحم مسیر او شوند و با آنها برخورد می‏ کند ولی مشی حرکت قرآنی مشی عقل و فهم و محبت و حسن خلق است و بنایی بر جنگ نیست.

این استاد تفسیر قرآن گفت: قرآن در خصوص جنگ و قتال با کفار نیز شرایطی تعیین کرده است که نباید در این کار اسراف شود و این کشتن نباید بر اساس منافع شخصی باشد و صرفا باید تا حدی که طرف مقابل اسلحه برنداشته است با او مدارا کرد.

وی تصریح کرد: در حقیقت این جنگ وقتی لازم می‎شود که باید موانع حرکت و مسیر هدایت بشری برداشته شود؛ قطعا روی این آیات باید توضیح لازم داده شود ولی آیات مرتبط با رحمت الهی در قرآن بسیار بیشتر از این گونه آیات است و شکل آیات به ترتیبی است که اکثرا مردم متوجه این قانون می‏‌شوند.

وی خاطرنشان کرد: بخش اعظم آیات بدون تفسیر قابل دریافت است ولی پاره‎ای از آیات نیازمند به مفسران راستین دارد اگر کسی اجتهاد به تفسیر ندارد باید تقلید کند و یا به حد کارشناسی برسد؛ تفسیر مجمع‎البیان و المیزان و وتفاسیری که روایات اهل بیت(ع) را مطرح کرده‎اند بهترین منابع برای استفاده هستند.