قانون ویزا؛ چالش اصلی توسعه دیپلماسی علمی/ آسیب‌های سیاسی شدن علم و فناوری

وی افزود: اولین نشست گفتگوهای سیاسی سطوح بالا در تهران نکته امیدوار کننده برای توسعه علم و فناوری است. از سوی دیگر معضلات قانون ویزا از نکات نگران‌کننده در بحث توسعه علم و فناوری است. طبق این قانون، شهروندان 38 کشور که قبلا با آمریکا روادید داشتند، اگر به ایران بیایند تا 5 سال نمی‌توانند بدون ویزا وارد آمریکا شوند.

وی با بیان اینکه نظام آموزش عالی ما بسته است و این برای ما یک چالش است، گفت: نظام آموزش عالی ما از نظام اقتصادی و تجاری ما بسته‌تر است، به همین خاطر تحقیق برایمان گران تمام می‌شود و سرریز دانش خود را نیز نمی‌توانیم به کشورهای همسایه بریزیم.

سالار آملی ادامه داد: هنوز در بدنه دانشگاهی خودمان بحث خرده فرهنگ‌ها را نپذیرفته‌ایم، اما ظرفیت مورد نظر دانشگاهی در قبول خرده فرهنگ‌ها باید افزایش پیدا کند. چالش دیگر اینکه علم و فناوری ما سیاسی است، آن هم در نازلترین سطوح خود که سیاست جناحی است.

قائم مقام وزیر علوم در امور بین‌الملل اظهار کرد: در حال حاضر وزارت علوم سه پایه اساسی برای دیپلماسی علم و فناوری در نظر گرفته است. اول تعریف کرسی‌های زبان فارسی، ایران شناسی و اسلامی‌شناسی، دوم ایرانیان نخبه خارج از کشور برای ما گنج هستند و باید به فکر بهره‌برداری از آنها باشیم و آخرین مورد بحث بین‌المللی شدن دانشگاه‌ها است.

وی گفت: در 9 ماه اول امسال 7 وزیر و 93 نفر از روئسای دانشگاه‌های مختلف دنیا به ایران آمدند و در حال حاضر در 29 کشور خارجی کرسی داریم. 95 پروژه مشترک با خارج از کشور داریم و 1132 نفر از اساتید خارجی در 9 ماه اول امسال به ایران آمدند.

سالار آملی با اشاره به ارزیابی دانشگاه‌ها در سال 93 و 94 گفت: 32 دانشگاه بزرگ و 10 پژوهشگاه بزرگ، در پارک‌های علم و فناوری در این ارزیابی شرکت داشتند. با توجه به شاخص‌هایی مانند نهضت دانشجویان خارجی، مقالات و دوره‌های مشترک با دانشگاه‌های خارج از کشور و تعداد دانشجویان پسا دکتری و غیره ارزیابی شدند. در 32 دانشگاه یک میلیون و پانصد دانشجو و 17 هزار و 500 عضو هیئت علمی مشغول به تحصیل و تدریس هستند.

وی عنوان کرد: میانگین جذب دانشجوی خارجی 0/74 درصد است دانشگاه امام خمینی(ره) با 1577 دانشجوی خارجی از همه بیشتر دانشجو دارد. دانشگاه تهران بیشترین تعداد پروژه مشترک را با خارج از کشور داشته است. دانشگاه زنجان نیز با 25 دوره مشترک با خارج از کشور دارای بیشترین دوره‌ها بوده است. در کل 3759 مقاله علمی مشترک بین محققان داخلی و خارجی انتشار یافته است.

قائم مقام وزیر در امور بین الملل اظهار کرد: 18 پارک علم و فناوری در ارزیابی شرکت کردند و فقط یک مورد استقرار شرکت خارجی در پارک‌ها داشتیم که آن هم مربوط به پارک لرستان بود. رتبه ما براساس رتبه بندی تایمز میان 800 دانشگاه رتبه 23 است.

بنابراین گزارش، در ادامه محمد علی طهرانچی، رئیس دانشگاه شهید بهشتی با خیر مقدم به حاضران گفت: کشور پس از برجام وارد مرحله جدیدی از تعاملات بین المللی شده که باید برای آن سیاست جدید و برنامه جدید داشته باشیم.

وی گفت: صاحب تمدن علمی هستیم که پس از گسترش اسلام در قرن اول هجری از مرز چین تا مرز اروپا یک روابط بین المللی را شکل داد که هسته تمدن اسلامی شد همچنین در شرایط کنونی انتخاب درست و انتخاب غلط می‌تواند آینده علمی کشور را رقم بزند.

عراقچی معاون وزیر خارجه در ادامه عنوان کرد: آنچه که انقلاب اسلامی به ما اعطا کرد این بود که بتوانیم به سمت تبدیل شدن به یک قدرت بین المللی با استفاده از گفتمان انقلاب اسلامی حرکت کنیم.

وی بیان کرد: جمهوری اسلامی ایران بعد از چهار دهه که از حیات آن می‌گذرد به یکی از کشورهای پرقدرت منطقه تبدیل شده است. علیرغم همه تحریم‌ها توانسته به رشد علمی دست پیدا کند. دانشگاه‌های ما از بنیان علمی قوی برخوردار هستند ولی ارتباطات بین المللی‌شان در حد صفر و یک است.

معاون وزیر امور خارجه با بیان اینکه قدرت بدون دیپلماسی کور است گفت: کشوری که حرفی برای گفتن در عرصه بین المللی نداشته باشد، نمی‌تواند ادعای قدرت در سطح کلان و بین‌المللی کند.

وی افزود: به اعتقاد من مذاکرات هسته‌ای دو مولفه قدرت از جمهوری اسلامی ایران را به صورت خیلی بارز شکوفا کرد، یکی مولفه علمی و یکی توانایی‌های دیپلماتیک. وقتی توانستیم شش قدرت را پای میز مذاکره بنشانیم، به واسطه قدرت علمی در راه اندازی نیروگاه‌های اتمی بود.

عراقچی بیان کرد: مذاکرات هسته‌ای ما در پیشرفت علمی مهار نمی‌کند. برنامه هسته‌ای صلح آمیز ما به رسمیت شناخته شد، بدون اینکه حتی یک روز کار ما تعطیل شود.