کتابخانه دیجیتال آستان قدس؛ کتابخانه‌ای مجازی در دسترس همه

 علی ضرابی، مدیر کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی در رابطه با ضرورت ایجاد این کتابخانه عنوان کرد: حساسیت برخی از منابع این سازمان همچون نسخه‌های خطی، اسناد، مطبوعات و اشیای موزه‌ای باعث شده تا کاربران نتوانند به سادگی به آنها دسترسی داشته باشند لذا به منظور حفاظت از آثار یاد شده و نیز تأمین امکانات جستجو و دسترس‌پذیری منابع مذکور، کتابخانه دیجیتال راه‌اندازی شد.
فلسفه وجودی؛ ارتقای آموزشی و حفاظت از منابع
وی با بیان اینکه کتابخانه دیجیتال با فراهم‌آوری، سازماندهی و اشاعه اطلاعات به صورت دیجیتالی تلاش می‌کند تا این اهداف را برآورده سازد، به اهم اهداف تأسیس کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی اشاره کرد و گفت: ارائه خدمات اطلاع‌رسانی در زمینه‌های مختلف مانند اشاعه گزینشی اطلاعات، ارتباط و تعامل کتابداران و پژوهشگران با یکدیگر و نیز کمک به رفع موانع پژوهشی و آموزشی به صورت تمام وقت برخی از این اهداف به شمار می‌روند.
مدیر کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی افزود: ایجاد امکانات دسترسی و بازیابی مؤثر منابع موجود در سازمان(به ویژه منابع اطلاعاتی نایاب و کمیاب) برای افراد مختلف به منظور ارتقای سطح پژوهشی و نیز آموزشی کاربران، حفاظت از منابع ارزشمند موجود در سازمان مانند نسخ خطی، اسناد و مطبوعات و نیز نشر دیجیتال آثار تولید شده در سازمان شماری از دیگر اهداف تعیین شده برای این مجموعه کتابخانه‌ای محسوب می‌شود.
 هر خانه یک کتابخانه رضوی
وی با بیان اینکه کتابخانه دیجیتال با شعار «هر خانه، یک کتابخانه رضوی» راه‎اندازی شده است، گفت: در این کتابخانه 400 میلیون شیء دیجیتال شامل کتاب، سند، روزنامه و ... در اختیار کاربران قرار داده شده است که در مجموع 803 میلیون فریم اطلاعات با حجم 450 ترابایت به اعضای کتابخانه دیجیتال ارائه می‌کنیم.
ضرابی، همچنین سامانه تحویل منبع، دستنامه پژوهشی، پرسش از کتابدار، کتابخانه دیجیتال همراه و مجموعه‌های موضوعی ویژه اهل بیت(ع)، امام رضا(ع)، اسلام و آستان قدس رضوی را به عنوان ویژگی‌های برجسته این کتابخانه عنوان کرد.
وی در خصوص امکانات کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی ابراز کرد: این مجموعه از طریق فضای وب و اینترنت در دسترس است و برخی از مهم‌ترین قابلیت‌هایی که از طریق نرم‌افزار کتابخانه دیجیتال ارائه شده است، مشتمل بر دسترسی به اطلاعات کتاب‌شناختی بیش از یک‌ و نیم‌ میلیون رکورد منبع اطلاعاتی هستند.
تنوع شکل دسترسی به منابع و پایگاه‌های ارائه اطلاعات
مدیر کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی، در ادامه با بیان این نکته که آمار مزبور به مرور زمان افزایش می‌یابد، اظهار کرد: ایجاد پایگاه‌های مختلف برای دسترسی به انواع منابع از قبیل پایگاه‌های کتاب‌های خطی با بیش از 59 هزارنسخه، پایگاه کتاب‌های چاپی قدیمی با شش هزار و 419 نسخه، پایگاه مقالات لاتین با بیش از 270 هزار نسخه، پایگاه کتاب‌های چاپ‌سنگی با بیش از 24 هزار نسخه، پایگاه کتاب‌های چاپی عربی و فارسی با 450 هزار نسخه و پایگاه اسناد با بیش از 112 هزار منبع از مهم‌ترین قابلیت‌های نرم‌افزار کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی است.
وی، دیگر امکانات قابل ارائه به اعضا را ایجاد گالری ویژه فیلم، صوت عکس، متن و چند رسانه‌ای برای دسترسی کاربران به انواع منابع، امکان جستجوی ساده و پیشرفته، امکان جستجوی منابع اطلاعاتی اعضای کنسرسیوم محتوای ملی، امکان مرور منابع دیجیتال به صورت الفبایی، موضوعی، اصطلاح‌نامه‌ای و براساس نوع و نیز ایجاد کتابخانه شخصی در نرم‌افزار کتابخانه دیجیتال و امکان مدیریت منابع دیجیتال اضافه شده به کتابخانه شخصی برشمرد.
ضرابی با تشریح مراحل آماده‌سازی منابع دیجیتال نیز گفت: مرحله اول، انتخاب منابع برای دیجیتال‌سازی بر اساس سیاست‌های کلی سازمان، مرحله دوم، اسکن منابع توسط بوک اسکنرها(پویش‌گر کتاب) و دوربین‌های دیجیتال و ذخیره تصویر منابع بر روی فضای ذخیره‌سازی کتابخانه دیجیتال، مرحله سوم، منابع دیجیتال شده از لحاظ اندازه تصویر، روشنایی، حجم تصویر و دیگر مشخصات برای ورود به کتابخانه آماده‌سازی می‌شود.
وی با برشمردن سایر مراحل دیجیتال‌سازی منابع موجود افزود: در مرحله چهارم، بررسی محتوایی منابع برای ورود اطلاعات در نرم‌افزار کتابخانه دیجیتال صورت می‌گیرد، در مرحله پنجم، اطلاعات کتاب‌شناختی و فایل منابع ذخیره شده در سامانه کتابخانه دیجیتال وارد می‌شود و در مرحله ششم، صحت اطلاعات کتاب‌شناختی و فایل منابع وارد شده، بررسی و برای نمایش مورد تأیید قرار می‌گیرد.
مدیر کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی یادآور شد: دانشجویان، اساتید و محققان به منظور دسترسی به مجموعه منابع این کتابخانه می‌توانند از طریق سامانه الکترونیکی آن به آدرس http://digital.aqr.ir اقدام کنند.