تحول علوم انسانی به منزله کامیابی در انقلاب است

وی افزود: نام این همایش تناسبی هم با شخصیت علامه طباطبائی دارد. علامه در میدان وسیعی صاحب فکر و اثر است، اما جلوه اول او در مباحث قرآنی است. اگر آثار او را به دو دسته تقسیم کنیم، باید تفسیر المیزان را یک سمت و بقیه آثار را سمت دیگر بگذاریم.

حداد عادل بیان کرد: قرآن شناسنامه امت اسلامی و سند هویت ماست. تعریف ما به عنوان امت به قرآن برمی‌گردد. قرآن جهان‌بینی و نقشه راه ما در عمل و نظر است. براین اساس، همه علوم ما باید قرآنی باشد، به ویژه علوم انسانی. علوم انسانی رئیس العلوم است. در علوم انسانی تعریف انسان مهم است، بسته به اینکه چه تعریفی از انسان داشته باشیم، انواع علوم انسانی مختلف خواهیم داشت. شناخت انسان از هر چیزی در تعیین تکلیف آن چیز مشخص است. شناخت و تعریف انسان اگر متفاوت باشد علوم انسانی متفاوتی به وجود می‌آید.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی خطاب به دانشجویان بیان کرد: سوالی که توصیه می‌کنم دانشجویان همیشه در نظر داشته باشند، این است که انسان قرآنی چگونه انسانی است؟ در ذهن خود یک سلسله سوالات را آماده کنیم و قرآن را با تدبر بخوانیم و سعی کنیم پاسخ آنها را از قرآن کشف کنیم. تصویر انسان در قرآن تصویر یک مسافر است که از قبل از دنیا سفر خود را آغاز کرده، وارد مرحله دنیا شده و مرحله بعدی هم سفر نامتناهی و ابدی بعد از دنیا است. اگر قرآن را مطالعه کنید، می‌توانید پاسخ اینکه انسان قرآنی کیست را در این سه مرحله به دست بیاورید. مرحله انسان قبل از دنیا مربوط به سرشت انسان می‌شود. انسان در دنیا سرگذشت انسان است و انسان بعد از دنیا نیز سرنوشت انسان است. در همه علوم انسانی باید این سه مرحله را با هم در نظر بگیریم. در علوم انسانی غربی راجع به مرحله اول و سوم تاکید و عنایتی نیست. از نظر آنها آغاز وجود انسان تولد و پایان او مرگ است. چگونه می‌شود علومی ایجاد کرد که انسان را در طیف گسترده هستی‌شناسی خود در نظر بگیرد؟ این وظیفه ما است.

حداد عادل ادامه داد: هر فکر مدعی اسلامی بودن که به اندازه قرآن به معاد توجه نکند، تفکر ناقص، التقاطی و انحرافی است. نکته مهم در همه علوم انسانی اسلامی مسئله تعالی است که قرآن انسان را به تعالی دعوت می‌کند. این مسافر یک گردشگر هوس‌باز نیست. آزادی که در غرب تعریف شده، جایگاه خدا را در فکر و ذهن غربی‌ها گرفته است. با اعتقاد به روح است که می‌توانیم تعالی را تعریف کنیم و به تعالی بیندیشیم. از ابتدا تا انتهای مثنوی مولوی همین است.

بنا بر این گزارش، حجت الاسلام و المسلمین حمید‌رضا بصیری، دبیر علمی این همایش نیز در سخنانی گفت: تحول علوم انسانی سالهاست به عنوان یک دغدغه در همه سطوح مطرح است. اما تا مبنای علوم انسانی معلوم نشود، تحول در علوم انسانی بی‌معنا است. بنابراین با توجه به اینکه همایش‌های شبیه این همایش را دیده‌ایم، ولی حق این بود که دانشگاه علامه قدمی بیشتر بردارد و این کار را بر عهده گرفتیم. فرمایش هم فرمایش رهبر است که مبنای علوم انسانی را برای ما مشخص کرده است.

وی افزود: این همایش با همکاری بیش از 20 دانشگاه و پژوهشگاه معتبر کشور شکل گرفت. استقبال در ارسال چکیده و مقالات بسیار خوب بود. این همایش کاملا تولیدی است و منبع کم دارد، اما استقبال خیلی خوب بود. از اکثر دانشگا‌ها مقاله داشته‌ایم و از غالب گروها مقاله به دست ما رسید. دو پیش‌همایش برگزار کردیم. یک ماخذشناسی چاپ کردیم و در آینده در کنار مجموعه مقالات مجموعه مصاحبه‌های علمی را چاپ خواهیم کرد. پیشنهادمان نیز این است که همایش را دو سالانه و تخصصی‌تر برگزار کنیم.