روزه؛ تمرین عملی اخلاص
گروه اندیشه: تولیت آستان قدس رضوی با بیان اینکه اخلاص یک شبه و با انجام یک عمل خاص در انسان متجلّی نمیشود، تأکید کرد: نماز، خمس، امر به معروف، نهی از منکر و حج جلوه بیرونی مشخصی دارند اما روزهداری هیچ جلوه مشخص بیرونی ندارد و میتوان گفت، تمرین اخلاص در عمل با روزه ممکن است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، حجتالاسلام والمسلمین سیدابراهیم رئیسی، تولیت آستان قدس رضوی، 12 تیرماه در درس تفسیر قرآن که در ایوان مقصوره مسجد گوهرشاد بارگاه منور رضوی برگزار شد، به تبیین و تفسیر آیات 31 و 32 سوره لقمان پرداخت.
وی با اشاره به عبارت «أَلَمْ تَرَ...» در ابتدای آیه «أَلَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ لِيُرِيَكُمْ مِنْ آيَاتِهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ؛ آيا نديدی كشتیها بر صفحه درياها به فرمان خدا و به بركت نعمت او حركت میكنند؟ او میخواهد گوشهای از آياتش را به شما نشان دهد كه در اينها آيات و نشانههایی است برای كسانی كه شكيبا و شكرگزارند» (لقمان/31)، عنوان کرد: چنین آیاتی با اینکه خطاب به پیامبر اکرم(ص) است، اما تمام بشریّت را مورد خطاب قرار میدهد.
تولیت آستان قدس رضوی در توضیح بیشتر پیرامون این عبارت با بیان اینکه فهم و برداشت از آیات الهی به دو صورت فهم علمی و فهم و رؤیتِ همراه با شهود صورت میگیرد، گفت: در فهم علمی شما «عسل» را تعریف میکنید، اما کامتان شیرین نمیشود ولی در شهود کام شما شیرین میشود؛ «أَلَمْ تَرَ...» یک فرمول و تعریف علمی و یک نگاه معمولی به آیات الهی نیست، این رؤیت و شهود همراه با تفکر، تدبر و تأمل است و شیرینی آن بر جان انسان مینشیند.
حجتالاسلام رئیسی، آیات الهی را به دو دسته کلی «آیات اَنفُسی» و «آیات آفاقی» تقسیم کرد و دستگاه گردش خون، جهاز هاضمه، قوه بینایی و شنوایی، اثر انگشتان و تمام جوارح و جوانح انسانی را آیات انفسی و نشانه وجود ذات حق برشمرد.
وی در ادامه به تشریح عبارت «صَبَّارٍ شَكُورٍ» در انتهای آیه 31 سوره لقمان پرداخت و ابراز کرد: در روایت آمده است که ایمان دو نصف دارد که نیمی از آن صبر و نیمی دیگر، شکر است.
عضو مجلس خبرگان رهبری، صبر در مصائب، معاصی و عبادات را از ویژگیهای اصلی سالک الیالله دانست و افزود: رابطه انسان با نعمتهای الهی از دو حالت خارج نیست؛ انسان یا به نعمتهای الهی رسیده و یا نرسیده است؛ اگر نعمتی از نعمتهای الهی به او رسیده، باید سپاسگزار و شاکر باشد و اگر نرسیده، باید صبر را پیشه کند.
حجتالاسلام رئیسی، همچنین استفاده از نعمتهای الهی در جای خودش، به عنوان تعریفی ساده از شکرگزاری و شکر لفظی، قلبی و عملی را مراتب آن معرفی کرد و گفت: کلام، قلب، عمل و تمام وجود و زندگی انسان شاکر جلوه شکر الهی است و این مسئله در سیما، ظاهر و اعمال او کاملاً تجلی دارد و مردم نیز این مسئله را به خوبی درمییابند.
وی با اشاره به عبارت «في وُجوهِهِم مِن أَثَرِ السُّجودِ» در آیه «مُحَمَّدٌ رَسولُ اللَّهِ وَ الَّذينَ مَعَهُ أَشِدّاءُ عَلَى الكُفّارِ رُحَماءُ بَينَهُم تَراهُم رُكَّعًا سُجَّدًا يَبتَغونَ فَضلًا مِنَ اللَّهِ وَ رِضوانًا سيماهُم في وُجوهِهِم مِن أَثَرِ السُّجودِ...؛ محمّد فرستاده خداست و کسانی که با او هستند در برابر کفّار سرسخت و شدید و در میان خود مهربانند؛ پیوسته آن ها را در حال رکوع و سجود میبینی در حالی که همواره فضل خدا و رضای او را میطلبند؛ نشانه آنها در صورتشان از اثر سجده نمایان است...»(فتح/29)، ظاهر شدن شکرگزاری از خدا در ظاهر(صورت)، انسان شکور را چیزی غیر از ریا دانست و اضافه کرد: این موضوع تنها یکی از جنبههای شکرگزاری است به گونهای که سیره و سبک زندگی و تمام شئونات زندگی شکور، نمایش اهل حق و اهل ذکر بودن اوست.
تولیت آستان قدس رضوی در مورد اینکه حرکت کشتیها در آب، در آیه 31 سوره لقمان به عنوان نشانه الهی معرفی شده است، گفت: قرآن کریم تأکید دارد همه حرکتهایی که در عالم به وقوع میپیوندد، به دست ذات الهی رقم میخورد تا انسان متوجه قدرت لایزال الهی شود.
حجتالاسلام رئیسی همچنین در توضیح آیه «وَ إِذَا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ كَالظُّلَلِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ فَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مَا يَجْحَدُ بِآيَاتِنَا إِلَّا كُلُّ خَتَّارٍ كَفُورٍ؛ و هنگامی كه موجی هم چون ابرها (در سفرهای دريایی) آنها را بپوشاند (و بالای سر آنها قرار گيرد) خدا را با اخلاص میخوانند، اما هنگامی كه آنها را به خشكی نجات داد، بعضي راه اعتدال را پيش میگيرند (و به ايمان خود وفادار میمانند در حالي كه بعضي ديگر فراموش كرده راه كفر پيش میگيرند) و آيات ما را هيچ كس جز پيمانشكنان كفران كننده انكار نمیكنند» (لقمان/32) بیان کرد: متأسفانه عموماً اینطور است که انسانها در گرفتاریها و مشکلات از خداوند کمک میخواهند اما پس از رهایی از آن مشکل و ایجاد آرامش نسبی در زندگی، کفران نعمت کرده و در نهایت فکر میکنند، اندیشه و تدبیر خودشان، آنها را نجات داده است.
وی «خَتَّارٍ كَفُورٍ» در این آیه را در مقابل «صَبَّارٍ شَكُورٍ» در آیه قبلی دانست و در توضیح کلمه «مُقْتَصِدٌ»، اظهار کرد: انسانهای مقتصد، اهل صراط مستقیم و اعتدال بوده، در هر حال، قدر نعمتهای الهی را دانسته و شکرگزار آن هستند.
عضو شورای مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان در بخش دیگری از سخنان خود با بیان اینکه معنای صحیح «لا اله الا الله» این است که الهی جز اله موجود در جان ما وجود ندارد، افزود: ظرف وجود ما خالی خلق نشده است لذا باید مراقب باشیم، حجابها، فسقها و کفر و ظلم، خداخواهی و حقخواهی موجود در فطرت ما را نپوشاند.
وی در توضیح تفاوت معنایی «مخلَص» و «مخلِص» عنوان کرد: تمام وجود فرد مخلَص جلوه خداست و علی رغم وجود اختیار در فکر و اخلاق و عمل، شیطان در او راه ندارد در حالی که اخلاص در تمام ابعاد زندگی فرد مخلِص دیده نمیشود.
حجتالاسلام رئیسی در پایان سخنان خود با بیان اینکه اخلاص یک شبه و با انجام یک عمل خاص در انسان متجلّی نمیشود، تأکید کرد: روزه یک عمل کاملاً مخلصانه است چراکه نماز، خمس، امر به معروف، نهی از منکر و حج جلوه بیرونی مشخصی دارند اما روزهداری هیچ جلوه مشخص بیرونی ندارد و میتوان گفت، تمرین اخلاص در عمل با روزه ممکن است.
وی با اشاره به عبارت «أَلَمْ تَرَ...» در ابتدای آیه «أَلَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ لِيُرِيَكُمْ مِنْ آيَاتِهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ؛ آيا نديدی كشتیها بر صفحه درياها به فرمان خدا و به بركت نعمت او حركت میكنند؟ او میخواهد گوشهای از آياتش را به شما نشان دهد كه در اينها آيات و نشانههایی است برای كسانی كه شكيبا و شكرگزارند» (لقمان/31)، عنوان کرد: چنین آیاتی با اینکه خطاب به پیامبر اکرم(ص) است، اما تمام بشریّت را مورد خطاب قرار میدهد.
تولیت آستان قدس رضوی در توضیح بیشتر پیرامون این عبارت با بیان اینکه فهم و برداشت از آیات الهی به دو صورت فهم علمی و فهم و رؤیتِ همراه با شهود صورت میگیرد، گفت: در فهم علمی شما «عسل» را تعریف میکنید، اما کامتان شیرین نمیشود ولی در شهود کام شما شیرین میشود؛ «أَلَمْ تَرَ...» یک فرمول و تعریف علمی و یک نگاه معمولی به آیات الهی نیست، این رؤیت و شهود همراه با تفکر، تدبر و تأمل است و شیرینی آن بر جان انسان مینشیند.
حجتالاسلام رئیسی، آیات الهی را به دو دسته کلی «آیات اَنفُسی» و «آیات آفاقی» تقسیم کرد و دستگاه گردش خون، جهاز هاضمه، قوه بینایی و شنوایی، اثر انگشتان و تمام جوارح و جوانح انسانی را آیات انفسی و نشانه وجود ذات حق برشمرد.
وی در ادامه به تشریح عبارت «صَبَّارٍ شَكُورٍ» در انتهای آیه 31 سوره لقمان پرداخت و ابراز کرد: در روایت آمده است که ایمان دو نصف دارد که نیمی از آن صبر و نیمی دیگر، شکر است.
عضو مجلس خبرگان رهبری، صبر در مصائب، معاصی و عبادات را از ویژگیهای اصلی سالک الیالله دانست و افزود: رابطه انسان با نعمتهای الهی از دو حالت خارج نیست؛ انسان یا به نعمتهای الهی رسیده و یا نرسیده است؛ اگر نعمتی از نعمتهای الهی به او رسیده، باید سپاسگزار و شاکر باشد و اگر نرسیده، باید صبر را پیشه کند.
حجتالاسلام رئیسی، همچنین استفاده از نعمتهای الهی در جای خودش، به عنوان تعریفی ساده از شکرگزاری و شکر لفظی، قلبی و عملی را مراتب آن معرفی کرد و گفت: کلام، قلب، عمل و تمام وجود و زندگی انسان شاکر جلوه شکر الهی است و این مسئله در سیما، ظاهر و اعمال او کاملاً تجلی دارد و مردم نیز این مسئله را به خوبی درمییابند.
وی با اشاره به عبارت «في وُجوهِهِم مِن أَثَرِ السُّجودِ» در آیه «مُحَمَّدٌ رَسولُ اللَّهِ وَ الَّذينَ مَعَهُ أَشِدّاءُ عَلَى الكُفّارِ رُحَماءُ بَينَهُم تَراهُم رُكَّعًا سُجَّدًا يَبتَغونَ فَضلًا مِنَ اللَّهِ وَ رِضوانًا سيماهُم في وُجوهِهِم مِن أَثَرِ السُّجودِ...؛ محمّد فرستاده خداست و کسانی که با او هستند در برابر کفّار سرسخت و شدید و در میان خود مهربانند؛ پیوسته آن ها را در حال رکوع و سجود میبینی در حالی که همواره فضل خدا و رضای او را میطلبند؛ نشانه آنها در صورتشان از اثر سجده نمایان است...»(فتح/29)، ظاهر شدن شکرگزاری از خدا در ظاهر(صورت)، انسان شکور را چیزی غیر از ریا دانست و اضافه کرد: این موضوع تنها یکی از جنبههای شکرگزاری است به گونهای که سیره و سبک زندگی و تمام شئونات زندگی شکور، نمایش اهل حق و اهل ذکر بودن اوست.
تولیت آستان قدس رضوی در مورد اینکه حرکت کشتیها در آب، در آیه 31 سوره لقمان به عنوان نشانه الهی معرفی شده است، گفت: قرآن کریم تأکید دارد همه حرکتهایی که در عالم به وقوع میپیوندد، به دست ذات الهی رقم میخورد تا انسان متوجه قدرت لایزال الهی شود.
حجتالاسلام رئیسی همچنین در توضیح آیه «وَ إِذَا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ كَالظُّلَلِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ فَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مَا يَجْحَدُ بِآيَاتِنَا إِلَّا كُلُّ خَتَّارٍ كَفُورٍ؛ و هنگامی كه موجی هم چون ابرها (در سفرهای دريایی) آنها را بپوشاند (و بالای سر آنها قرار گيرد) خدا را با اخلاص میخوانند، اما هنگامی كه آنها را به خشكی نجات داد، بعضي راه اعتدال را پيش میگيرند (و به ايمان خود وفادار میمانند در حالي كه بعضي ديگر فراموش كرده راه كفر پيش میگيرند) و آيات ما را هيچ كس جز پيمانشكنان كفران كننده انكار نمیكنند» (لقمان/32) بیان کرد: متأسفانه عموماً اینطور است که انسانها در گرفتاریها و مشکلات از خداوند کمک میخواهند اما پس از رهایی از آن مشکل و ایجاد آرامش نسبی در زندگی، کفران نعمت کرده و در نهایت فکر میکنند، اندیشه و تدبیر خودشان، آنها را نجات داده است.
وی «خَتَّارٍ كَفُورٍ» در این آیه را در مقابل «صَبَّارٍ شَكُورٍ» در آیه قبلی دانست و در توضیح کلمه «مُقْتَصِدٌ»، اظهار کرد: انسانهای مقتصد، اهل صراط مستقیم و اعتدال بوده، در هر حال، قدر نعمتهای الهی را دانسته و شکرگزار آن هستند.
عضو شورای مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان در بخش دیگری از سخنان خود با بیان اینکه معنای صحیح «لا اله الا الله» این است که الهی جز اله موجود در جان ما وجود ندارد، افزود: ظرف وجود ما خالی خلق نشده است لذا باید مراقب باشیم، حجابها، فسقها و کفر و ظلم، خداخواهی و حقخواهی موجود در فطرت ما را نپوشاند.
وی در توضیح تفاوت معنایی «مخلَص» و «مخلِص» عنوان کرد: تمام وجود فرد مخلَص جلوه خداست و علی رغم وجود اختیار در فکر و اخلاق و عمل، شیطان در او راه ندارد در حالی که اخلاص در تمام ابعاد زندگی فرد مخلِص دیده نمیشود.
حجتالاسلام رئیسی در پایان سخنان خود با بیان اینکه اخلاص یک شبه و با انجام یک عمل خاص در انسان متجلّی نمیشود، تأکید کرد: روزه یک عمل کاملاً مخلصانه است چراکه نماز، خمس، امر به معروف، نهی از منکر و حج جلوه بیرونی مشخصی دارند اما روزهداری هیچ جلوه مشخص بیرونی ندارد و میتوان گفت، تمرین اخلاص در عمل با روزه ممکن است.
شاهمرادی
| 
۱۴:۰۷ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۳
پاسخ
ممنون. خوب بود 
