نقش ویژه نقاشیخط در توسعه خوشنویسی در عرصه جهانی
گروه فرهنگی: یکی از اساتید نقاشیخط با اشاره به نقش و جایگاه این هنر در توسعه خوشنویسی اسلامی در عرصه جهانی، گفت: خدمتی که نقاشیخط به خوشنویسی کرد شاید خود خوشنویسی و اساتید قدیم و جدید به خود خوشنویسی نکردند نقاشیخط توانست خط فارسی را به جهان بشناساند.
محسن توسلی، یکی از اساتید نقاشی خط در گفتو گو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، با اشاره به پیشینه نقاشی خط، ابراز کرد: سابقه نقاشی خط به دوران قاجار برمیگردد، ملک محمد غزنوی، شیخ علی خیالچی، اسماعیل جلایر، انسانهایی بودند که جرقههای اولیه را در نقاشی خط ایجاد کردند.
وی ادامه داد: این افراد با افزودن یا تزئین و تلفیقی از هنر گل و مرغ و هنرهای سنتی که وابسته به خوشنویسی بودند، این هنر را در متن خط وارد کردند، قبل از آن بیشتر گل و مرغ در کنار خوشنویسی قرار داشت اما این افراد دیگر هنرها را نیز با خط تلفیق کردند.
توسلی اضافه کرد: در دوره معاصر یعنی از دهه 40 شمسی یک عده دیگر از هنرمندانی که دورههای خود را در اروپا گذرانده و بعضی از هنرمندان با تجربه توانستند نقاشی، رنگ و فرم را وارد خط کنند و اولین جرقههای نقاشی خط را بزنند، بعضی نیز در حوزه نقاشی سقاخانه وارد نقاشی خط شدند. عدهای که هم دستی در نقاشی و دستی در خط داشتند، توانستند روح خوشنویسی را گرفته و در نقاشی وارد کنند.
خوشنوسی؛ یکی از عناصر اصلی نقاشی خط
این استاد نقاشی خط با اشاره به عناصر اصلی نقاشی خط، اظهار کرد: خوشنوسی یکی از عناصر اصلی نقاشی خط محسوب میشود، عناصر دیگری که ما از نقاشی میگیریم رنگ و فرم است، عنصر بعدی کمپوزیسیون که در نقاشی به نام ترکیببندی و در خوشنوبسی به نام کمپوزیسیون معروف است.
وی تصریح کرد: یک تفاوت در کمپوزیسیون خوشنویسی و نقاشی وجود دارد، زمانی که در حوزه خوشنویسی از آن صحبت میکنیم بر اساس معیارهای سنتی است که سینه به سینه از قرنها پیش آمده تا به ما رسیده است. اما در نقاشی بر اساس یک سری نکات علمی است که از نقاشی غربی گرفته شده و کاملا جدای از آن، روح سنتی در خوشنویسی است.
وی عنوان کرد: در اینجا کار سخت میشود و هنرمندی که میخواهد نقاشی خط کار کند باید این دو جنس ناهمگون معلول را با هم مخطوط کند و یک اثر واحد بسازد.
توسلی افزود: یکی دیگر از عناصر اصلی نقاشی خط تکنیک است، اینکه از چه مواد و ابزار و متریالی استفاده میکنیم، عنصر بعدی خلاقیت بوده به این معنا که حیطهای این عناصر را کنار هم چیدمان کنیم تا به یک اثر واحد دست پیدا کنیم که هم فردی که کنار کار قرار میگیرد و هم کسی که کار را میبیند، بتواند با آن ارتباط برقرار کند.
محتوا؛ مهمترین عنصر در نقاشی خط
وی ادامه داد: عنصر بعدی محتوا در نقاشی خط بوده که مهمترین عنصر محسوب میشود، یعنی یک اثری که ارائه میدهیم با تمام عناصر گفته شده، پیامی را میخواهد به مخاطب القا کند.
این استاد نقاشی خط تصریح کرد: به طور مثال اثر ما باید به گونهای باشد که اگر در یک نمایشگاه خارجی به نمایش درآمد، مخاطبان غیر فارسی زبان نیز بتوانند با آن اثر ارتباط بگیرند.
قبل از اسلام روح هنرمند ایرانی در جایگاه بالایی قرار داشت
وی با اشاره به تأثیر ورود اسلام به هنر نقاشی خط، عنوان کرد: قبل از اینکه اسلام وارد ایران شود روح هنرمند ایرانی در جایگاه بالایی قرار داشت، به گونهای که اشیاء زیادی را خلق کرد که هماکنون در موزههای ایران باستان قرار دارد، آثاری که قرنها پیش خلق شده اما همچنان میتوان مهر معاصر را به آن زد و گفت یک اثر معاصر است.
توسلی ابراز کرد: با ورود اسلام وظیفهای که روی دوش هنرمند بود مضاعف شد، هنرمند در پیش از اسلام یک دریای وسیعی میدید که میتوانست غیر از هنر گذشتهاش به این دریا متصل شود، درهای آسمان به روی آن باز و به ردههای بالاتری صعود کند، و درهای معنویت را به روی خود باز کند.
این استاد نقاشی خط ادامه داد: با ورود اسلام، هنرمند دارای معنویت و تعالی روح شد، در این دوره بسیاری از هنرمندان به سمت قرآن و در کنار آن مکانهای مذهبی رفتند، البته هنرمند ایرانی همان ذوقه و هنر گذشته خود را به خدمت اسلام آورد و اسلام نیز به رشد و بالندگی آن کمک کرد.
مسجد الحمراء اسپانیا؛ یکی از مراکز ثقل نقاشیخط
وی با اشاره به مراکز ثقل نقاشی خط، عنوان کرد: مسجد الحمراء در کشور اسپانیا یکی از آن مراکز است که به صدر اسلام بسیار نزدیک است، تمام خطوط نوشته شده در آن مسجد نقاشی خط است.
وی ادامه داد: حرم مطهر رضوی و مکانهای مذهبی مختلف مرکز نقاشی خط هستند، کتابها و قرآنهای اولیه که به شکل کوفی نوشته شده و هماکنون در موزهها نگهداری میشود این پتانسیل را دارد که تبدیل به یک اثر نقاشی خط شوند.
توسلی با اشاره به تفاوت نقاشی خط امروز نسبت به گذشته، اظهار کرد: در گذشته بیشتر از گل و مرغ استفاده میشد اما در عصر کنونی حوزههای دیگر مانند گرافیک و نقاشی نیز ورود پیدا کرده، در واقع یک مجموعه از چند هنر مختلف را تشکیل داده است.
این استاد نقاشی خط به مشکلاتی که هنرمندان نقاشی خط با آن درگیر هستند اشاره کرد و گفت: هنرمندان بسیار قابلی در شهرستانها وجود دارند اما امکاناتی که در پایتخت وجود دارد را اصلا در شهرستانها مشاهده نمیکنیم.
وی تصریح کرد: به طور مثال نمایشگاهها و حراجیهای زیادی در تهران گذاشته میشود اما هنرمندان شهرستانی اصلا مطلع نمیشوند، البته کارها نیز به خوبی کارشناسی نشده و کار اصل و غیر اصل را نمیتوان تشخیص داد.
توسلی ادامه داد: یک هنرمند شهرستانی طرحی را میزند، خیلی سریع افراد زیادی کار را کپی میکنند و پخش میشود، در نتیجه کسی نمیداند ایده از ذهن چه کسی خارج شده، متأسفانه دزدیهایی که از آثار میشود یکی از مشکلات عمده هنرمندان شهرستانی است.
خط فارسی با هنر نقاشیخط به جهان شناسانده شد
این استاد نقاشی خط با اشاره به نقش و جایگاه این هنر در توسعه خوشنویسی اسلامی در عرصه جهانی، اظهار کرد: خدمتی که نقاشی خط به خوشنویسی کرد شاید خود خوشنویسی و اساتید قدیم و جدید به خود خوشنویسی نکردند. نقاشی خط بود توانست خط فارسی را به جهان بشناساند.
وی تصریح کرد: یکی از دلایلی که باعث شده خوشنویسی رشد پیدا کند، بر زبانها جاری شود و اقبالی در جامعه داشته باشد به دلیل نقاشی خط بود، ظرفیتهایی که نقاشی خط در خوشنویسی در جهان نشان داد باعث شد خوشنویسی هم مطرح شود.
