تشکیل کارگروهی از متخصصان برای فهم کلنگر از قرآن در پژوهشهای میانرشتهای
گروه اندیشه: دکتر آدم بمبا تصریح کرد: برای پژوهشهای میانرشتهای قرآن کریم باید کمیتهای تشکیل شود که در آن متخصصان گوناگون حضور داشته باشند و تمام علوم در این حوزه مورد مطالعه قرار گیرد تا بتوانیم یک فهم کلنگر از قرآن کریم را به صورت یک درک اولیه بیان کنیم.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)، کارگاه «رویکرد کلیگرایانه و سیستمی در مطالعات میانرشتهای قرآن کریم» از سری برنامههای همایش بینالمللی مطالعات میان رشتهای قرآن کریم امروز، سهشنبه 17 اسفندماه با حضور آدم بمبا، عضو هیئت علمی دانشگاه اسلامی مالزی و همچنین علی شریفی از اساتید دانشگاه علامه طباطبایی در محل دانشکده ادبیات این دانشگاه برگزار شد.
آدم بمبا در ابتدای این نشست با اشاره به موضوع بحث خود در خصوص قرآن و شیوه کلنگر اظهار کرد: هنگام سخن گفتن از سطح کلنگر درباره قرآنی صحبت میکنیم که دربردارنده کل امور است؛ در برابر سطح کلنگر، سطح جزءنگر قرار دارد.
وی افزود: سبک کل نگر تلاش دارد تا برای فهم متن قرآن از تمامی شیوهها و روشها استفاده کند، اما سبک جزءنگر بدون اینکه به دیگر موضوعات بپردازد تلاش میکند موضوعات قرآن و متون آن را بفهمد. سبک کل نگر در فهم قرآن بسیار دقیق است و این سبک از اصالت بسیاری در فهم و متن قرآن برخوردار است؛ اولین سبکی که در فهم کلنگر میتوانیم استفاده کنیم سبک دوگانه است.
عضو هیئت علمی دانشگاه اسلامی مالزی ادامه داد: یک نگاه کلنگر در گردآوری این سبک وجود دارد که در این نگاه تخصصی مسئله تکبعدی قابل پذیرش نیست؛ به عنوان مثال در قرآنپژوهی سبک سنتی متنمحور را داریم که میتوانیم آن را به شیوههای نوین باستانشناسی و زیباشناسی مورد بررسی قرار دهیم.
وی در ادامه با تاکید بر اینکه متخصصان علوم قرآنی باید با علوم باستان شناسی و زبان شناسی نیز آشنا باشند گفت: این موضوعات را میتوانیم در ضمن پژوهشهای قرآنی آموزش دهیم و از آنها استفاده کنیم. ما نمیتوانیم پژوهشهای سنتگرا را رها کنیم، همچنین پژوهشهای قرآنی در حال حاضر به سمت تکمیل متون متمایل شدهاند؛ بنابراین پژوهشهای قرآنی باید از علم نوین و سایر پژوهشها بهره ببرند.
بمبا با بیان اینکه نمیتوان در پژوهشهای علوم قرآنی از علم نوین و موضوعات جدید فاصله گرفت بیان کرد: به عنوان مثال بلاغت قرآن و اعجاز قرآنی و همچنین تناسب در اعجاز قرآن را مشاهده میکنیم. تمامی این علوم با ستارهشناسی و دیگر علوم مرتبط هستند که میتوان این شیوه پژوهشهای مرتبط با قرآن کریم نامگذاری کرد.
وی در ادامه با اشاره به نمونههای از سبک کلنگر در فهم قرآن کریم افزود: شش محور در موضوع پژوهشهای کل نگر با قرآن مرتبط هستند همچنین برای فهم قرآن باید ابتدا معنای تصویری قرآن را درک کنیم. قرآن به عنوان یک متن و ما به عنوان دریافت کننده آن متن هستیم. قرآن پیام و گیرنده و خواننده متن است. در این صورت باید به این کتاب الهی به عنوان ارسالکننده پیام ایمان بیاوریم.
وی افزود: پیامبر اسلام(ص) به عنوان ارسالکننده است اما مشکل این کار این است که ما نمیتوانیم حضرت(ص) را رو در رو ملاقات کنیم. ولی شکرگزار این هستم که اصحاب و اهل بیت(ع) خود را بین ما واسطه قرار داده است و همچنین خدا را شکرگزار هستیم که عقل را بین ما و پیامبرش واسطه قرار داده است.
بمبا با طرح این سوال که زمانی که قرآن میخوانیم چه تصویری از آن برداشت میکنیم؟ افزود: معنای تصوری در فهم قرآن اولین
گام در جهت فهم کلنگر است. دومین گام معنای دقیق واژه و یا کلمه است؛ در این محور
تلاش میکنیم تمام بافتهای کلمه را گردآوری کنیم که بافت زبانی، اجتماعی و مکانی
در آن مطرح است.
عضو هیئت علمی دانشگاه اسلامی مالزی تصریح کرد: کلمه با بافتهای دیگری نیز مرتبط است و نمیتوان متن را بدون فهم این بافتها درک کرد؛ بنابراین در سبک کلنگر از پژوهشهای قرآن کریم باید شامل پژوهشهای اجتماعی و پژوهش مکانی باشد.
بمبا در ادامه گفت: محور سوم در این مسئله بافت تاریخی واژه است که میتوان گفت سبب نزول آیه است البته همان طور که میدانید نوع نزول آیات قرآن کریم مورد اتفاق علما نیست؛ بنابراین در این زمینه به شرایط نزول آیات توجه داریم. محور چهارم پیوند افقی واژهها است. در این محور این موضوع مطرح است که یک کلمه رابطههای افقی و عمودی دارد که با کلمههای پیشرو و قبل خود مرتبط است. این موضوع نیز در آیات قرآن صدق میکند و علمای گذشته آن را علم مناسبات نامگذاری کردهاند. در این بین رابطه کلمه با کلمات پیشین و پسین مقایسه میشود و البته کلمه ماقبل بافت واژهای کلمه است.
عضو هیئت علمی دانشگاه اسلامی مالزی ادامه داد: همین طور یک آیه از قرآن کریم با آیات دیگر قبل و بعد خودش مرتبط هست؛ این شیوه تلاش میکند قرآن را به عنوان یک متن جدا درک نکنیم و این گامهایی است که باید در فهم کلنگر قرآن طی کنیم و آنها را بفهمیم.
بمبا با بیان اینکه در شیوه کلنگر میخواهیم یک مفهوم میانرشتهای از قرآن ارائه کنیم گفت: قرآن متنی محتوی معارف است؛ بعضیها سعی کردند برای تفسیر قرآن از علوم دیگر استفاده کنند. سبک میان رشتهای یک تخصص چند بعدی است که بهتر از تفسیرهای دیگر است و این سبکی نیست که بتوان بهتنهایی آن را انجام داد و درک کرد.
وی در پایان گفت: برای پژوهشهای میان رشتهای قرآن کریم باید کمیتهای تشکیل شود که در آن متخصصان گوناگون حضور داشته باشند و تمام علوم در این حوزه مورد مطالعه قرار گیرد تا بتوانیم یک فهم کلنگر از قرآن کریم را به صورت یک درک اولیه بیان کنیم.
در ادامه بعد از سخنان آدم بمبا سوالاتی توسط دانشجویان و اساتید حاضر در جلسه پرسیده شد که وی به آنها پاسخ داد.
برای مشاهده گزارش تصویری نشست اینجا کلیک کنید.
