فرهنگ شهرنشینی و آئینهای نوروز
گروه شهرستانها: آداب و آئینهای نوروزی از گذشته تا به امروز دارای ویژگیهای خاصی بوده که در گذر ایام برخی از آنها دستخوش تغییر شده است و امروزه با رشد شهرنشینی خبری از بسیاری از آئینهای گذشته نیست.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، آئینهای نوروزی از گذشته تا به امروز همیشه در بین مردم از رونق خاصی برخوردار بوده و در گذر زمان، در بسیاری از نقاط ایران قسمتهایی از این آئینها تغییر کرده است.
دید و بازدید از اقوام
از آئینهای مشترکی که در همه قسمتهای ایران وجود دارد، رسم زیبای برقراری صله رحم و دید و بازدید است؛ دید و بازدید از بستگانی که گاهی اوقات فقط در همین نوروز برقرار شده و تا سال بعد از همدیگر بی خبر میشوند.
نوروز با تمام زیباییهایی که دارد برای برخی از بزرگسالان هزینههایش کمرشکن و برای کودکان همیشه شادیآور و مسرتبخش بوده و همراه با شادی و خوشحالی است.
شهر سلطانآباد که در گذر ایام تغییر کرده و امروزه به عنوان مرکز شهرستان خوشاب شناخته میشود، دارای سنتهای زیبایی از گذشته در نوروز بوده که برخی از آنها به علت ورود فرهنگ شهرنشینی در گذر ایام دستخوش تغییر شده است.
تولیدکنندگانی که مصرفکننده شدند
این روستای زیبا که روزگاری جاده عبوری از وسط آن شاهراه اتصال شرق و غرب ایران به هم بود و کشاورزان تولیدکننده محصولات نوروز بودند، این روزها بسیاری از اجناس مصرفی را از بازار خرید میکنند و از تولیدکنندگی به مصرفکننده تبدیل شدهاند.
خیرالنساء حسینی، از پیران و بزرگان شهر سلطانآباد که گرد پیری بر روی موهایش نشسته است، با بیان اینکه در گذشته لباسهای عید را از دسترنج تلاش خودمان میکردیم و با پارچههای به دستآمده لباس میدوختیم، در گفتوگو با خبرنگار ایکنا اظهار کرد: برای رنگ کردن لباسها از بازار و یا توسط رنگهای موجود در طبیعت مقداری رنگ تهیه کرده و هر کدام را به رنگ دلخواه رنگی میکردیم.
وی با اشاره به اینکه در قدیم بازارهای امروزی برای خرید لباس خیلی بهندرت در شهرهای بزرگ وجود داشت و مردم حتی با وجود بازارهای اندک توان مالی خرید نداشتند، تصریح کرد: یک جفت کفش که معمولا از نوع گیوه بود، برایمان میخریدند تا سال بعد باید همان کفش را به خوبی نگهداری میکردیم.
این بانوی سلطانآبادی اضافه کرد: مردان در این ایام برای نو کردن خانه به سراغ خاکی سفید در نزدیکی روستا میرفتند و با جارو آن را بر روی دیوار میزدند، تا سیاهی دود اجاق و تیرگی دیوار از بین برود.
از نکات جالب رسوم دیرین در این روستا دادن گردو و تخممرغ به عنوان عیدی به کودکان بود و جوانانی که تازه عروسی کرده بودند، با آویزان کردن شال از پشت بام حضورشان را به اهل خانه اعلام کرده و از طریق همان شال هدیه خود را دریافت میکردند.
از ویژگیهای دیگر نوروز در این منطقه میتوان به تهیه هفت سین و اجناس سفره نوروز اشاره کرد که همگی آنها از تولیدات کشاورزان بود و از شیرینیها و شکلاتهای امروزی که همگی باعث فساد دندان میشوند، خبری نبود.
حسینی با اشاره به خوراکیهای قرار داده شده در سفره هفت سین که معمولا عبارت بودند از سنجد، تخم هندوانه، کشمش، دانه زردآلو، نخود و نان، گفت: کسانی که از وضع مالی خوبی برخوردار بودند، از دانه کدو استفاده میکردند و هاونی کنار این سفره نوروزی برای شکستن دانه میوهجات قرار میدادند.
تلاوت قرآن بر سر سفره هفت سین
از مهمترین نکات مشترک سفره هفتسین گذشتگان و فرهنگ شهرنشینی امروز باید به استفاده از کلامالله مجید، آب و نان در این سفرهها اشاره کرد که در همه سفرههای فقیر و غنی وجود دارد؛ قرار دادن قرآن و تلاوت آن از ویژگیهای مهمی است که تاکنون تغییر نکرده است. این امر نشان میدهد که فرهنگ دینی مردم در کنار فرهنگ ایرانی همچنان حفظ شده و دستخوش تغییر نشده است.
این بانوی سلطانآبادی با بیان اینکه در ایام محرم و عزا از پوشیدن لباس نو در نوروز خودداری میکردند و سفره هفت سین در چند قلم خوراکی مختصر بدون شیرینیجات خلاصه میشد.
وی همچنین به عزاداری برای سیدمصطفی خمینی، فرزند ارشد امام خمینی(ره) که قبل از انقلاب شهید شدند، افزود: در عید آن سال، به دلیل شهادت فرزند امام، عید نگرفتم؛ یادم هست از سبزوار، مهمان داشتیم، پرسیدند چرا عید نگرفتهاید و شادی نمیکنید که پاسخ دادم «یک مسلمان باید مسلمانیاش را در عمل اثبات کند».
علیاکبر ملکی
از آئینهای مشترکی که در همه قسمتهای ایران وجود دارد، رسم زیبای برقراری صله رحم و دید و بازدید است؛ دید و بازدید از بستگانی که گاهی اوقات فقط در همین نوروز برقرار شده و تا سال بعد از همدیگر بی خبر میشوند.
نوروز با تمام زیباییهایی که دارد برای برخی از بزرگسالان هزینههایش کمرشکن و برای کودکان همیشه شادیآور و مسرتبخش بوده و همراه با شادی و خوشحالی است.
شهر سلطانآباد که در گذر ایام تغییر کرده و امروزه به عنوان مرکز شهرستان خوشاب شناخته میشود، دارای سنتهای زیبایی از گذشته در نوروز بوده که برخی از آنها به علت ورود فرهنگ شهرنشینی در گذر ایام دستخوش تغییر شده است.
تولیدکنندگانی که مصرفکننده شدند
این روستای زیبا که روزگاری جاده عبوری از وسط آن شاهراه اتصال شرق و غرب ایران به هم بود و کشاورزان تولیدکننده محصولات نوروز بودند، این روزها بسیاری از اجناس مصرفی را از بازار خرید میکنند و از تولیدکنندگی به مصرفکننده تبدیل شدهاند.
خیرالنساء حسینی، از پیران و بزرگان شهر سلطانآباد که گرد پیری بر روی موهایش نشسته است، با بیان اینکه در گذشته لباسهای عید را از دسترنج تلاش خودمان میکردیم و با پارچههای به دستآمده لباس میدوختیم، در گفتوگو با خبرنگار ایکنا اظهار کرد: برای رنگ کردن لباسها از بازار و یا توسط رنگهای موجود در طبیعت مقداری رنگ تهیه کرده و هر کدام را به رنگ دلخواه رنگی میکردیم.
وی با اشاره به اینکه در قدیم بازارهای امروزی برای خرید لباس خیلی بهندرت در شهرهای بزرگ وجود داشت و مردم حتی با وجود بازارهای اندک توان مالی خرید نداشتند، تصریح کرد: یک جفت کفش که معمولا از نوع گیوه بود، برایمان میخریدند تا سال بعد باید همان کفش را به خوبی نگهداری میکردیم.
این بانوی سلطانآبادی اضافه کرد: مردان در این ایام برای نو کردن خانه به سراغ خاکی سفید در نزدیکی روستا میرفتند و با جارو آن را بر روی دیوار میزدند، تا سیاهی دود اجاق و تیرگی دیوار از بین برود.
از نکات جالب رسوم دیرین در این روستا دادن گردو و تخممرغ به عنوان عیدی به کودکان بود و جوانانی که تازه عروسی کرده بودند، با آویزان کردن شال از پشت بام حضورشان را به اهل خانه اعلام کرده و از طریق همان شال هدیه خود را دریافت میکردند.
از ویژگیهای دیگر نوروز در این منطقه میتوان به تهیه هفت سین و اجناس سفره نوروز اشاره کرد که همگی آنها از تولیدات کشاورزان بود و از شیرینیها و شکلاتهای امروزی که همگی باعث فساد دندان میشوند، خبری نبود.
حسینی با اشاره به خوراکیهای قرار داده شده در سفره هفت سین که معمولا عبارت بودند از سنجد، تخم هندوانه، کشمش، دانه زردآلو، نخود و نان، گفت: کسانی که از وضع مالی خوبی برخوردار بودند، از دانه کدو استفاده میکردند و هاونی کنار این سفره نوروزی برای شکستن دانه میوهجات قرار میدادند.
تلاوت قرآن بر سر سفره هفت سین
از مهمترین نکات مشترک سفره هفتسین گذشتگان و فرهنگ شهرنشینی امروز باید به استفاده از کلامالله مجید، آب و نان در این سفرهها اشاره کرد که در همه سفرههای فقیر و غنی وجود دارد؛ قرار دادن قرآن و تلاوت آن از ویژگیهای مهمی است که تاکنون تغییر نکرده است. این امر نشان میدهد که فرهنگ دینی مردم در کنار فرهنگ ایرانی همچنان حفظ شده و دستخوش تغییر نشده است.
این بانوی سلطانآبادی با بیان اینکه در ایام محرم و عزا از پوشیدن لباس نو در نوروز خودداری میکردند و سفره هفت سین در چند قلم خوراکی مختصر بدون شیرینیجات خلاصه میشد.
وی همچنین به عزاداری برای سیدمصطفی خمینی، فرزند ارشد امام خمینی(ره) که قبل از انقلاب شهید شدند، افزود: در عید آن سال، به دلیل شهادت فرزند امام، عید نگرفتم؛ یادم هست از سبزوار، مهمان داشتیم، پرسیدند چرا عید نگرفتهاید و شادی نمیکنید که پاسخ دادم «یک مسلمان باید مسلمانیاش را در عمل اثبات کند».
علیاکبر ملکی
