بعد قرآنی؛ محوریترین رکن شخصیت رهبر معظم انقلاب
گروه اندیشه: ارتباط، هدایتگیری و بهرهمندی از قرآن در کلیه مراحل زندگی رهبر معظم انقلاب قابل مشاهده است؛ به گونهای که میتوان محوریترین بُعد از ابعاد شخصیتی معظم له را «بعد قرآنی» ایشان دانست.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)، رهبر معظم انقلاب که همواره در رهنمودهای خود به تدبر در قرآن توصیه کردهاند، شاید بتوان گفت که بزرگترین بعد زندگی ایشان، بعد قرآنی است. از دیدگاه ایشان باید نگاه به قرآن دست یابی به جامعه و تمدن قرآنی باشد. در این خصوص با محمود زارعی، پژوهشگر و نویسنده کتابهای «کار باید تشکیلاتی باشد» و «حکومت قرآن» به گفتوگو نشستیم.
ایکنا: نگاه مقام معظم رهبری به قرآن چگونه است و ایشان در زندگی شخصی خود چه جایگاهی برای قرآن قائل هستند؟با مطالعه زندگی رهبر معظم انقلاب و مرور فرمایشات ایشان بهآسانی میتوان فهمید که تربیت قرآنی و آشنایی معظمله از دوران کودکی با معارف نورانی قرآن، باعث انس و ارتباط قوی ایشان با کلام وحی شده است. این ارتباط، هدایتگیری و بهرهمندی در کلیه مراحل زندگی ایشان قابل مشاهده است؛ به گونهای که میتوان محوریترین بُعد از ابعاد شخصیتی معظم له را «بعد قرآنی» ایشان دانست.
اهتمام ایشان به انس و تدبر در قرآن و ترغیب دیگران به این کار مثال زدنی است. به عنوان نمونه ایشان می فرمایند: «بحمدالله امروز جامعه ما با قرآن مأنوس شدهاند. البته ما به اين قانع نيستيم؛ ما معتقديم همه آحاد جامعه بايد با قرآن ارتباط برقرار كنند، بتوانند قرآن را بخوانند، بتوانند قرآن را بفهمند، بتوانند در قرآن تدبر کنند. آنچه که ما را به حقايق نورانى، تدبر در قرآن است؛ و اين حفظ قرآن كه بحمدالله امروز در بين شما جوانها، در بين جوانهاى كشور، در سرتاسر كشور رواج پيدا كرده است، يك مقدمه خوبى است براى تدبر. يعنى حفظ و تكرار و انس با آيات كريمهى قرآن و پىدرپى آيات الهى را مورد توجه قرار دادن، موجب مىشود كه انسان بتواند در قرآن تدبر كند».
ایکنا: در منظومه فکری ایشان ویژگیهای قرآن چیست، چه کارکردهایی برای حیات فردی و اجتماعی انسان دارد و چگونه باید به آن نگریست؟
ایشان به قرآن به عنوان رکن اصلی هدایت انسان از لحاظ مادی و معنوی نگاه می کنند و در نگاه ایشان قرآن جایگاه بی بدیلی در زندگی فردی و اجتماعی انسانها دارد. به طور کلی رهبر معظم انقلاب برای قرآن دو ویژگی کلی بیان می کنند؛ ویژگی نخست این است که قرآن موجب خروج انسان از ظلمات شیطانی و هدایت به نور الهی میشود.
ایشان در این باره میفرمایند: قرآن نور است و حقيقتاً دل و روح را روشن مىكند. اگر با قرآن انس پيدا كنيد، مىبينيد كه دل و جان شما نورانى مىشود. به بركت قرآن بسيارى از ظلمات و ابهامها از قلب و روح انسان زدوده مىشود. آيا اين بهتر نيست؟ «یخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ». بهوسيلهى قرآن است كه خداى متعال مىفرمايد: «اللَّهُ وَلِی الَّذِینَ آمَنُوا یخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ». به بركت قرآن است كه انسان از ظلمات اوهام، اشتباهات، خطاها و غلطها، به نور هدايت راه پيدا مىكند. قرآن، كتاب معرفت است. ما در زمينهى زندگى، در زمينهى آينده، در زمينه تكليف كنونى، در زمينهى هدف از بودن و در بسيارى از زمينههاى ديگر، خيلى از مسائل را نمىدانيم؛ بشر مشحون به جهالتهاست و قرآن براى انسان معرفت مىآورد.
ویژگی دوم قرآن از دیدگاه رهبر معظم انقلاب این است که قرآن حل کننده همه مشکلات فردی و اجتماعی انسان است. وقتی نگاه انسان به قرآن اینگونه باشد، تمام تلاش خود را به کار می بندد تا بیشتر از این منبع بی بدیل استفاده کند. حضرت آیت الله خامنهای در باره این ویژگی میفرمایند: مشكلات هر جامعهاى با قرآن حل خواهد شد. با معارف قرآنى، مشكلات حل مىشود. قرآن راهحل معضلات زندگى بشر را به فرزندان آدم هديه مىكند؛ اين وعده قرآنى است و تجربه دوران اسلام هم اين را نشان داده. هرچه ما به قرآن نزدیکتر شویم، هرچه عمل قرآنى در ميان ما- چه در روح ما، چه در اعمال جسمانى ما، چه در فرد ما، چه در اجتماع ما- بيشتر شود، به سعادت، به حل مشكلات و معضلات نزديكتر مىشويم.
همچنین ایشان برای قرآن دو کارکرد اساسی در نظر گرفتهاند. کارکرد اول: آگاهیبخشی و جهتدهی به زندگی فردی انسان است و کارکرد دوم: سازماندهی زندگی اجتماعی و رفع نیازهای انسان است.
ایکنا: قرآن چه نقشی در منظومه فکری ایشان داشته است؟
گفتیم که رهبر معظم انقلاب از ابتدای کودکی با قرآن مانوس شدند و در دامن قرآن رشد یافتند. بهره گیری از قرآن و انس و تدبر در آن باعث شد که ایشان نگاهی فراتر از هم عصران خود نسبت به مسائل دینی و اجتماعی داشته باشد. افق دید ایشان ایجاد حکومت قرآنی و رسیدن به جامعه قرآنی است. با رجوع به بیانات و نظرات ایشان مشخص می شود که این نگاه برگرفته از قرآن است و مبانی قرآنی باعث شده که منظومه فکری ایشان، به این اندازه راقی و کم نظیر باشد.
مقام معظم رهبری هفت هدف برای تشکیل حکومت قرآنی بر می شمارند. 1. ورود قرآن به عرصه زندگی 2. اتخاذ قوانین و ارزشها از قرآن 3. ارائه الگوی قرآنی حاکمیت و آشکار ساختن ناصحیح بودن دیگر الگوهای حکومتی به ظاهر اسلامی 4. عمومی سازی انس و تدبر در قرآن 5. تربیت انسانهای صالح 6. تحقق شعار عمل به قرآن و 7. دفاع از هویت قرآنی اسلام و حکومت اسلامی
از دیدگاه ایشان باید نگاه به قرآن دست یابی به جامعه و تمدن قرآنی باشد و برای رسیدن به این مهم شش گام باید برداشته شود. اول: ایجاد انس عمومی با قرآن دوم: گسترش فهم قرآن بین عموم مردم سوم: تبیین فرهنگ قرآن بین مردم با برجسته کردن و جایگزین کردن ملاکهای قرآنی در جامعه با ابزارهای هنری و جذاب چهارم: تجلی بخشیدن قرآن در جان خود و گسترش سبک زندگی اسلامی پنجم: ایجاد و حفظ حکومت اسلامی ششم: ایجاد تمدن اسلامی (که رسیدن به جامعه مهدوی در جهان است.)
ایکنا: یک مسئله در پرداختهای عینی به مسائل اجتماعی مطرح میشود نسبت قرآن و عقل در اندیشه ایشان چگونه است، قرآن و عقل چه جایگاهی در نظر ایشان دارد؟
از نظر رهبر معظم انقلاب هر کدام از عقل و قرآن داری جایگاه خاص و والای خود هستند. و به این معنا که در معارف اسلامی ما از عقل به عنوان رسول باطنی و از پیامبر ـ که وظیفه ابلاغ معارف قرآنی و هدایت مردم از طریق وحی و اندیشه قرآن را داردـ به عنوان رسول ظاهری یاد می شود. قرآن انسان را به تعقل و اندیشه در تمامی امور دستور می دهد و عقل نیز به بهرهگیری از دستورات خداوند در قالب قرآن دستور می دهد.
ایشان به دستور قرآن به تبعیت از عقل اشاره می کنند و می فرمایند: يكى از چيزهائى كه قرآن و هدايت الهى به ما تعليم داده است، تبعيت از داورى خرد و عقل انسانی است؛ اين هم قرآنی است. يعنى پيروى از آنچه که عقل سلیم به آن حكم كند و قضاوت عقل پشت سر آن باشد، اين هم يك امر قرآنى است، اين هم امر دينى است.
