ظرفیت وحدت آفرین حدیث «ثقلین» در اندیشه پیامبر اکرم(ص)
گروه اندیشه: حجتالاسلام میرباقری با انتقاد از غفلت جهان اسلام نسبت به ظرفیت وحدت آفرین حدیث ثقلین به توضیح درباره جایگاه قرآن و عترت در این حدیث پرداخت.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)؛ حجتالاسلام سیدحمید میرباقری در حسینیه فاطمیون تهران به تبیین ابعاد معرفتی حدیث ثقلین و جایگاه عظیم آن در منظومه عقیدتی مسلمانان پرداخت و در این باره اظهار کرد؛ حدیث ثقلین از ناحیه پیامبر اکرم(ص) صادر شده است و در آن نقش کلیدی قرآن کریم و عترت پیامبر(ص) به عنوان دو عنصر هدایت امت اسلام تا روز قیامت مورد اشاره قرار گرفته است. از ویژگیهای مهم این حدیث، تواتر لفظی آن در میان محدثان و کتب روایی شیعی و سنی است که آن را به عنوان ظرفیتی بالقوه در جهت ایجاد وحدت در میان مسلمانان بدل ساخته است.
میرباقری در این زمینه عنوان کرد: این حدیث مورد اتفاق شیعه و سنی است. اگر این روایت محور قرار میگرفت مسلمانان اینگونه پراکنده نبودند. این حدیث درباره دو شی گرانبهاست که اگر در خانه، خانواده و جامعهای ورود پیدا کند، آن خانه، خانواده و جامعه را به کمال میرساند.
وی در ادامه به اهمیت قرآن کریم اشاره کرد و گفت: در ابتدای حدیث، حضرت به کتاب خدا سفارش میکنند. امروز همانگونه که اهل بیت(ع) مهجورند، در کنار اهل بیت(ع) قرآن هم مهجور است و نسبت به آن بیاعتنایی میشود در حالی که خداوند آن را نسخه شفابخش قرار داده است. امیرالمومنین(ع) در خطبه 158 نهجالبلاغه میفرمایند: «أَلَا إِنَّ فِيهِ عِلْمَ مَا يَأْتِي وَ الْحَدِيثَ عَنِ الْمَاضِي وَ دَوَاءَ دَائِكُمْ وَ نَظْمَ مَا بَيْنَكُمْ؛ بدانيد كه در قرآن علم آينده، و حديث روزگاران گذشته است، شفادهنده دردهاى شما، و سامان دهنده امور فردى و اجتماعى شما است.».
وی در ادامه اظهار کرد: در خطبه 176 نهجالبلاغه امیرالمومنین(ع) چند ویژگی مهم برای قرآن بیان میفرمایند: «وَ اعْلَمُوا أَنَّ هَذَا الْقُرْآنَ هُوَ النَّاصِحُ الَّذِي لَا يَغُشُّ وَ الْهَادِي الَّذِي لَا يُضِلُّ؛ بدانيد كه اين قرآن اندرز دهندهاى است كه در اندرزش رنگ فريب نيست و راهنمايندهاى است كه گمراه نمىكند». خیلیها نصیحت میکنند اما انسان را فریب میدهند. خیلیها در قالب دوستی به انسان خیانت میکنند اما قرآن نصیحتکنندهای است که فریب نمیدهد.
وی افزود: بسیاری از این فیلمها و سریالها چند مطلب به درد بخور هم دارند اما در کنار آن چند مطلب، یک بدآموزی وجود دارد که آن مطالب به درد بخور جبران آن بدآموزی را نمیکند. قرآن نه تنها بدآموزی ندارد بلکه جامعه را نجات میدهد. بعضیها در ظاهر میخواهند انسان را هدایت کنند اما بلد نیستند. چقدر پدرها و مادرهایی هستند که دلشان برای فرزندشان میسوزد اما او را به نابودی میکشند. مثلا به خاطر کنکور، بچه را از حضور در مسجد منع میکنند؛ اما قرآن هدایتگری است که گمراه نمیکند.
میرباقری در توضیح سومین ویژگی قرآن از منظر امیرالمومنین(ع) گفت: «وَ الْمُحَدِّثُ الَّذِي لَا يَكْذِبُ؛ سخنگويى است كه دروغ نمىگويد». سومین ویژگی قرآن این است که سخنگویی است که هرگز دروغ نمیگوید. «ان الکذب هو خراب الایمان؛ همانا دروغ، نابودى و خرابى ایمان است»، کذب با ایمان سازگاری ندارد. باید توجه داشت که انسان چه زمانی دروغ میگوید. دروغگویی ریشههای متعددی دارد که یکی از آنها «عجز» است. انسان ضعیفالنفس دروغ میگوید.
وی اضافه کرد: یکی دیگر از علل دروغگویی نفع و ضرر است. اگر انسان احساس کند ضرری متوجه اوست نمیتواند از دروغ بگذرد. همچنین اگر یکجا ببیند اگر دروغ بگوید سود خوبی نصیبش میشود دروغ میگوید. امیرالمومنین(ع) میفرمایند که قرآن سخنرانی است که هرگز به شما دروغ نمیگوید چراکه نفع و ضرری متوجهش نیست. چون ذینفع نیست دروغ نمیگوید.
وی ادامه داد: چهارمین ویژگی این است که حضرت میفرمایند: «وَ مَا جَالَسَ هَذَا الْقُرْآنَ أَحَدٌ إِلَّا قَامَ عَنْهُ بِزِيَادَةٍ أَوْ نُقْصَانٍ، زِيَادَةٍ فِي هُدًى أَوْ نُقْصَانٍ مِنْ عَمًى»؛ نمیشود تو با قرآن بنشینی الا اینکه وقتی بلند میشوی یک چیزی از تو میگیرد و یک چیزی به تو میدهد. چه چیزی میگیرد و چه چیزی میدهد؟ در مسیر هدایت انسان را یک پله بالا میبرد و از در مسیر کوری و نابینایی یک قدم انسان را عقب میبرد.
میرباقری در خصوص اهمیت عترت پیامبر(ص) نیز اشاره کرد: از حدیث ثقلین استفاده میشود همانگونه که قرآن هزار و چهار صد سال بین مردم است و تا قیامت هم خواهد بود، تا زمانی که قرآن هست اهل بیت(ع) هم هستند. از این حدیث استفاده میشود که کره زمین هرگز خالی از قرآن و اهل بیت(ع) نخواهد شد. امام سجاد(ع) در دعای 47 صحیفه سجادیه میفرمایند: «اللهم انک ایدک دینک فی کال اوان بامام اقمته علما لعبادک، و منارا فی بلادک؛ خداوندا براستی در هر فصلی از روزگاران، دین خویش را به وسیله امام و پیشوایی که خود را برای مردمان نصب کردهای، یاری کرده و ان امام را در جغرافیای زمین مایه روشنی و روشنگری قرار دادهای».
کارشناس علوم دینی در تبیین این فراز از صحیفه سجادیه گفت: «عَلَم» همان پرچمی است که وقتی آن را میبینی راه را پیدا میکنی. در گذشته برای اینکه راه را پیدا کنند و مسیر را درست بپیمایند یا از ستارگان کمک میگرفتند یا از «منار» یعنی «محل نور». در روایات از اهل بیت(ع) به ستارگان یاد شده است. همچنین امام سجاد(ع) میفرمایند خداوند اهل بیت(ع) را قرار داد تا روز قیامت منار باشند.
