فرهنگنامه پیامبر(ص) در قرآن کریم
انتشارات سرایی مجموعه دو جلدی «فرهنگنامه پیامبر در قران کریم» گردآوری شده توسط ایاذی و محمدجعفر سعیدیانفر را در سال1397 به جامعه قرانپژوهی عرضه کرده است که یکی از آخرین فرهنگنامههای قرانی سده اخیر خورشیدی است.
موضوع پیامبر(ص) و جهان در عصر بعثت ایشان، یکی از بحثهای پرجاذبه مطالعات تاریخ اسلام میباشد. بیشک پردازش و تحلیل تاریخ اسلام و حتی تاریخ تمدن اسلامی محتاجِ منبعی قطعیالسند میباشد بنابراین بررسی جایگاه پیامبر در قران کریم را باید جامعترین و اصیلترین کتاب، برای یافتن سرنخهای تاریخ پژوهی دانست. در جنبش نرمافزاری و نهضت توسعه علومانسانی، جهشهای بروزرسانی آنها اگرچه به سرعت دیگر علوم نیست ولی سرعت مطلوبی پیدا نموده است. دستهبندی علوم قرانی نیز یکی از شاخههای به نسبت موفق این حوزه در یک دهه اخیر بوده است. برخی محققان حوزه علوم قرانی، تفسیر شریفالمیزان را یک فرهنگنامه غنی قرانی دانستهاند البته اهتمام به تحلیل، تحریر و جمعآوری واژگان، موضوعات و تنوع در دستهبندی آیات از حدود دو سده پیش، جایگاه خود را در محافل علمی و قرانی جهان اسلام باز نمود. شاید تا پیش از این زمان، تنها اهتمام به مفردات قرانی راغب اصفهانی تنها منبع مطالعاتی قرانی مفسران بوده باشد.
به اعتقاد دانشمند فرزانه آیتالله سید محمد علی ایاذی مؤلف کتاب ارزشمند فرهنگ نامه پیامبر در قران کریم؛ طبقهبندی موضوعی قران یا معجمهای موضوعی قران از رشتههای جوانِ دانشِ اطلاعرسانی و طبقهبندی در یکصد سال اخیر، همانند دیگر مباحث علوم قران در سده اخیر، رو به تکامل و گسترش دانسته و به نامهای گوناگون: تفصیلالایات، طبقاتالایات، تبویتالایات، کشفالمطالب، فهرستالمطالب، راهنمای مطالب و موضوعات نامگذاری شدهاند. البته وی، تفاوتهایی میان جایگاه معجم موضوعی با معجم الفاظ و با تفسیر موضوعی قائل است.
وی در مقدمه 10 صفحهای خود، هدف از تهیه این مجموعه دو جلدی در خصوص شناخت پیامبر مبتنی بر مفاهیم و یا کشف ساختار شبکهای از موضوعات مرتبط با آن دانسته. البته وی، گزینش 638 بحث طرح شده را تنها متکی به عبارات قران ننموده و مستفاد به قران قرار داده است. آقای ایاذی تلاش خود و محمدجعفر سعیدیانفر را در تنظیم فرهنگنامه پیامبر در قران کریم، بر اساس رعایت نکات فنیِ قواعد کلی فرهنگنامه نویسی با محوریت شخصیت قرانی و اهداف و آرمانهای پیامبر به سبک جدید، اطلاعرسانی و ارجاع به موضوعات اصلی قرار داده و از لحاظ استاندادهای سرعنوان نویسی آن را منطبق بر سرعنوانهای موضوعی کتابخانه ملی تعریف نموده و در فحوای محتوایی، پاسخهای درخور نسبت به پرسشها، اهانتها، سوء تعبیرها، تخریب مغرضانه برخی اسلامپژوهان نسبت به شخصیت پیامبر میتوان دریافت. البته ایشان، نقدی دویست صفحهای به نام کتاب تولدی دیگر اثر شجاعالدین شفا نیز پیش از این نوشتند که با توجه به دیگر دغدغههایی نسبت به ساحت پیامبر، این فرهنگنامه قرانی را پیامبرمحور مبتنی بر همان کتابی که وی مبعوث از آن است، قرار داده و برخی مدخلهای طرح نشده در دیگر فرهنگنامههای قرانی نسبت به پیامبر را در خود جا داده است.
انتشارات سرایی این مجموعه دو جلدی(فرهنگنامه پیامبر در قران کریم)گردآوری شده توسط ایاذی و محمدجعفر سعیدیانفر را در سال1397 به جامعه قرانپژوهی عرضه نموده است که یکی از آخرین فرهنگنامههای قرانی سده اخیر خورشیدی است.
حسن روحانی صدر
کارشناس ارشد تاریخ ایران دوره اسلامی
کارشناس گروه ایران شناسی و اسلام شناسی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
انتهای پیام
