حضرت معصومه(س) و تبلیغ دین اسلام

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، امام صادق(ع)، در مورد حضرت معصومه(س) می‌فرمایند: «ای مردم! شهر قم حرم من است، بانویی از فرزندان من در این شهر در می‌گذرد که نامش فاطمه دختر موسی است و شیعیان در روز قیامت با شفاعت او به بهشت می‌روند.»

یکی از پرسش‌های مهم تاریخی به علت سفر حضرت معصومه(س) به ایران اختصاص دارد. همانطور که در تاریخ به ثبت رسیده است، امام رضا(ع) در سال 200 هجری به اجبار از طرف مامون راهی مرو یا همان خراسان امروز شدند. پس از شهادت امام کاظم(ع)، فرزندشان حضرت رضا(ع) عهده‌دار سرپرستی خاندان ایشان شدند و حضرت معصومه(س) در آن زمان 10ساله بودند. امام هشتم(ع) خواهران دیگری هم داشتند، اما از میان آنها انس بیشتری با حضرت معصومه(س) داشتند و در مدت یک‌سالی که از اقامت غمبار ایشان در ایران می‌گذشت، بارها خواهر مکرمه امام هشتم در نامه‌های خود از دوری و فراق برادر شکوه و شکایت کردند تا اینکه ثامن‌الحجج(ع) که بیشتر از آن نمی‌توانستند دوری خواهر را تحمل کنند، نامه‌ای نوشتند و خواهرشان را به خراسان دعوت کردند. با دعوتنامه امام هشتم(ع)، حضرت معصومه(س) به شوق دیدار برادر، مدینه را به قصد مرو ترک کردند که در این سفر پنج تن از برادران حضرت معصومه(س) به نام‌های فضل، جعفر، هادی، قاسم و زید و تعدادی از برادرزادگان و تنی چند از غلامان و کنیزان، آن بانوی کریمه را همراهی می‌کردند.

برخی تصور می‌کنند قرار بوده محل اقامت حضرت معصومه(س) قم باشد و این در حالی است که این بانوی مکرمه در مسیر سفر به خراسان بودند و زمانی که ایشان و همراهانشان به ساوه رسیدند، اهالی ساوه که در آن زمان از دشمنان سرسخت اهل‌بیت(ع) بودند، به آنها حمله‌ور شدند و جنگ سختی درگرفت و همه برادران و برادرزادگان حضرت معصومه(س) به شهادت رسیدند.

به عقیده برخی مورخان، امام‌زادگانی مانند سیداسحاق، سید ابوالرضا و سیدعلی اصغر در ساوه و هارون بن موسی الکاظم(ع) در اطراف ساوه، جزء همراهان حضرت معصومه(س) بودند که به دستور مامون به شهادت رسیدند. حضرت در شهر ساوه بیمار شدند و از آن‌جایی که قم از دیرباز مرکز شیعیان و دوستداران اهل بیت(ع) بود، ایشان را به قم آوردند و (موسی بن خزرج) که از شیعیان به شمار می‌رفت، حضرت معصومه(س) را در سرای خویش در محله(میدان میر) وسط شهر قم در یکی از محله‌های قدیمی شهر، منزل داد و در نهایت اینکه کریمه اهل‌بیت(ع) پس از اقامت 17 روزه در قم به دیدار حق شتافتند و در همین شهر نیز به خاک سپرده شدند و امروز بارگاه مطهرشان زیارتگاه همه عاشقان اهل بیت عصمت و طهارت(ع) است.

تبلیغ و نشر دین

یکی از مهمترین ویژگی‌های سفر حضرت معصومه(س) به ایران تبلیغ و نشر دین است. سفر حضرت فاطمه معصومه(س) به ایران مبتنی بر دیدار صرف برادرشان حضرت رضا(ع) نبود، بلکه آن بانوی بی‌مثال می‌خواستند در این مسیر به نشر و تبیین معارف اسلامی بپردازند. ایشان می‌دانستند موقعیت عالی امام رضا(ع) در دستگاه خلافت مامون، فرصت خوبی برای تبیین ارزش‌های دینی است، بنابراین در مسیر سفر به ایران از هیچ فرصتی برای تبلیغ امامت و مذهب تشیع فروگذار نکردند و بر این اساس می‌توان سفر حضرت معصومه(س) به ایران را سفری زینب‌گونه تلقی کرد که ضمن برملا کردن ظلم و ستم عباسیان، نقاب از چهره نفاق مامون برداشت.

در زمانی‌که تبلیغات حکومتی مامون می‌خواست از طریق ولایتعهدی، چهره پلید خلافت را تطهیر کند، سفر شخصیت‌های درجه اول خاندان عصمت و طهارت به ایران همچون حضرت معصومه(س) و احمد بن موسی و دیگر فرزندان امام موسی کاظم(ع)، این تبلیغات را خنثی کرد و شاید به همین دلیل بود که سفر حضرت معصومه(س) برای دیدار برادر ناتمام ماند و در نهایت با رحلت شهادت‌گونه خویش، مسیر احیای دین را در جاده‌ای دیگر طراحی کردند و قم به‌عنوان مهمترین پایگاه نشر دین تثبیت شد.

مردم قم در استقبال از کریمه اهل بیت(ع)

بزرگان شهر قم وقتی از ورود حضرت معصومه(س) مطلع شدند، به استقبال ایشان شتافتند و در حالی که موسی بن خزرج، بزرگ خاندان اشعری، زمام ناقه ان بانوی مکرمه را به دوش می‌کشید، عده فراوانی از مردم پیاده و سواره گرداگرد کجاوه حضرت در حرکت بودند. روز ٢٣ ربیع‌الاول سال ٢٠١ هجری قمری حضرت وارد شهر مقدس قم شدند. سپس در محلی که امروز(میدان میر) نامیده می‌شود، شتر آن حضرت در جلوی در منزل (موسی بن خزرج) زانو زد و افتخار میزبانی حضرت نصیب او شد. آن بزرگوار به مدت ١٧ روز در این شهر زندگی کردند و در این مدت مشغول عبادت و راز و نیاز با پروردگار متعال بودند که محل عبادت آن حضرت در مدرسه ستیه به نام(بیت النور)، هم‌اکنون محل زیارت ارادتمندان آن حضرت است.

در وصف مقام و منزلت حضرت معصومه(س) گفته‌اند که زیارت ایشان فضیلت بسیار دارد. در وصف مقام این بانوی ارجمند همین بس که امام جواد(ع) درباره منزلت عمه گرامی‌شان حضرت فاطمه معصومه(س) می‌فرمایند: «هر کس عمه مرا در شهر قم زیارت کند، بهشت برای اوست.»

حضرت معصومه(س) بانویی آگاه از حوادث روز و محدثه‌ای سخنور و معلمی توانا بوده‌اند که شاگردان بسیاری در مکتب علمی ایشان پرورش یافتند. امام صادق(ع) هم در این‌باره می‌فرمایند: «ای مردم! شهر قم حرم من است، بانویی از فرزندان من در این شهر در می‌گذرد که نامش فاطمه دختر موسی است و شیعیان در روز قیامت با شفاعت او به بهشت می‌روند.» و باز برادر بزرگوارشان حضرت رضا(ع) در روایتی دیگر با اشاره به مقام بلند حضرت معصومه(س) می‌فرمایند: «کسی که قبر فاطمه دختر موسی بن جعفر را آن‌گونه که شایسته اوست، زیارت کند، بهشت از آن اوست.»

چرا زیارت آن حضرت برابر با زیارت حضرت فاطمه زهرا(س) است؟

این مسئله نشان از اوج عظمت معنوی حضرت معصومه(س) دارد و زیارت این بانو برابر با زیارت حضرت زهرا(س) است، چنانکه مرحوم آیت‌الله سیدمحمود مرعشی نجفی، پدر آیت‌الله العظمی سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی(ره) بسیار علاقه‌مند بود که محل قبر شریف حضرت فاطمه زهرا (س) را به دست آورد. ختم مجربی انتخاب کرد و چهل شب به آن پرداخت. شب چهلم پس از به پایان رساندن ختم و توسل بسیار، استراحت کرد. در عالم رویا به محضر مقدس حضرت امام صادق (ع) مشرف شد. امام به ایشان فرمودند: یعنی به دامان کریمه اهل‌بیت چنگ بزن. ایشان به گمان اینکه منظور امام، حضرت فاطمه زهرا(س) است، عرض کرد: قربانت گردم، من این ختم قرآن را برای دانستن محل دقیق قبر شریف آن حضرت گرفتم تا بهتر به زیارتش مشرف شوم. امام فرمود: منظور من، قبر شریف حضرت معصومه(س) در قم است. سپس افزود: به دلیل مصالحی خداوند می‌خواهد محل قبر شریف حضرت فاطمه زهرا(س) پنهان بماند و از این‌رو قبر حضرت معصومه را تجلی‌گاه قبر شریف حضرت فاطمه زهرا(س) قرار داده است. اگر قرار بود قبر آن حضرت ظاهر باشد و جلال و جبروتی برای آن مقدر بود، خداوند همان جلال و جبروت را به قبر مطهر حضرت معصومه(س)داده است.

مرحوم آیت‌الله مرعشی نجفی هنگامی که از خواب برخاست، تصمیم گرفت، به قصد زیارت حضرت معصومه(س) رهسپار ایران شود و بی‌درنگ همراه خانواده‌اش نجف اشرف را به قصد زیارت کریمه اهل بیت (س) ترک کرد.

منابع: کتب کامل الزیارات و وسیلة المعصومیه و ensani.ir