جزئیات طرح بازخوانی ساختار فرهنگ و رسانه

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، یاسر جلالی، مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، نیز در  نشست تخصصی بازخوانی ساختار فرهنگ و رسانه که ۲۲ آذرماه در  جامعه‌المصطفی العالمیه خراسان رضوی برگزار شد، اظهار کرد: برنامه‌ای تحت عنوان طراحی و معماری ساختار فرهنگ و رسانه و با سرفصل‌های مختلف تعریف شد تا در قالب ساختار اجرایی مشترک پیگیری شود. طبق‌ برنامه‌ریزی‌ها تلاش شده است، تا حد امکان کار مشارکتی انجام شود و عناصر مختلف فعال در کشور مانند خبرگان و فعالان در این طراحی مشارکت داشته باشند تا این کار صرفا در قالب دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی یا یک مرکز پژوهشی انجام نشود.

وی ادامه داد: در این راستا ساختار اجرایی پیشنهاد شد که در گام نخست مورد وفاق دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی و کمیسیون فرهنگی مجلس قرار گرفت. این ساختار همچنین مورد تأیید شورا، ریاست جمهوری و مقام معظم رهبری قرار گرفته تا با رویکرد مشارکت حداکثری انجام شود. بر این اساس در ابتدا در جهت آماده شدن اذهان، سرفصل‌هایی آماده شد.

جلالی انگیزه نداشتن خبرگان و فعالان برای مشارکت در این طرح، یکی از مشکلاتی که در این خصوص وجود داشته و ممکن است به سبب تجربه‌های تلخ گذشته ایجاد شده باشد، از این رو در جهت ایجاد انگیزه برای این افراد تلاش کردیم. بنابراین فراخوانی منتشر شد تا نظرات و ایده‌ها ارائه شود و تاکنون ۳۷۷ ایده و نظر دریافت کرده‌ایم که ۱۵۱ ایده آن ساختارمند است.

دبیر شورای آسیب‌شناسی مسائل فرهنگی خاطرنشان کرد: همچنین تلاش کرد‌ه‌ایم محتواهای ساختاری مانند کارهای پژوهشی که در قالب کتاب و مقاله پیش از این در کشور تولید شده است را مورد تحلیل قرار دهیم و این موارد شامل ۱۰۸ پژوهش و محتوا می‌شود. به‌علاوه نشست‌های مشورتی در تهران برگزار شد، تا در خصوص چیستی و عناصر معماری و بازسازی این ساختار و همچنین روش دستیابی به آن مورد بحث قرار گیرد.

جلالی عنوان کرد: علاوه بر این، از تمام ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی درخواست کردیم که نظرات خود را به ما منتقل کنند و کارهای پژوهشی استان‌ها در این حوزه را در اختیار ما قرار دهند و همچنین صاحب‌نظران، نخبگان و فعالان این حوزه را به ما معرفی کنند.

وی افزود: ارزیابی محتوای رسانه‌ها نیز مورد توجه قرار گرفته است. به گونه‌ای که گاهی محتوای منسجمی وجود ندارد اما برخی نظرات و سخنان عناصر فعال مانند اعضای شورا، مسئولان و کارشناسان که در رسانه‌ها منتشر شده مورد تحلیل قرار گرفته است. در حال حاضر حتی یک گزاره از ساختار فعلی دفاع نمی‌کند و به نوعی تمام افراد معتقدند ساختار فعلی پاسخگوی نیازها و شرایط جامعه نیست.

مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تصریح کرد: به طور کلی ۳۵ درصد راهکارهای ارائه‌شده، بدون تحول، قابل دستیابی و تحقق است. عمده گزاره‌ها نیز معتقدند کارها و برنامه‌ریزی‌ها باید در قالب یک مرجع و راهبری واحد صورت بگیرند.

جلالی اظهار کرد: با استقرار فرشاد مهدی‌پور به عنوان معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد، موضوع بازآرایی رسانه‌ای در کشور عنوان شد و در این زمینه نیز اقداماتی صورت گرفته و نشست‌هایی برگزار شد.

وی گفت: در دبیرخانه شورای انقلاب فرهنگی، سامانه‌ای برای جمع‌سپاری تحت عنوان هم‌اندیشی آماده شده است تا بتوانیم پس از دریافت نظرات اولیه، نظراتی ارائه دهیم و به نوعی ارتباطی دو طرفه ایجاد شود.

دبیر شورای آسیب‌شناسی مسائل فرهنگی بیان کرد: علاوه بر اقدامات بیان‌شده، شوراهای فرهنگ عمومی استان‌ها، شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه فعالیت خود را آغاز کرده‌اند و نشست‌های استانی نیز آغاز شد. همچنین مدلی در راستای حمایت از کارهای پژوهشی و پژوهش‌های دانشگاهی آماده کرده‌ایم و همزمان تحقیقاتی را با برخی از مراکز پژوهشی پیش برده‌ایم.

جلالی ادامه داد: همچنین از طریق ادارات کل تبلیغات اسلامی و وزارت فرهنگ و ارشاد نیز نظرات صاحب‌نظران مورد استفاده قرار گرفته است و ظرفیت‌های بسیج و انجمن اسلامی دانش‌آموزان نیز فعالیت دارد. به علاوه نشست‌های مشورتی با گروه‌های گوناگون در استان‌های مختلف و تهران برگزار می‌شود.

وی عنوان کرد: بنابراین نظرات حدود ۸۰۰ نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم دریافت شده است و تلاش کرده‌ایم تا سخنان و نظرات تمام افراد شنیده شود. بار اصلی بازسازی بر دوش فعالان و عناصر مؤثر در حوزه فرهنگ و رسانه است و لذا مشارکت آن‌ها در جهت دستیابی با ساختار لازم است. بخش‌های دولتی ممکن است بتوانند به طرح‌ها، ساختار و سند منسجم دست پیدا کنند اما اجرای آن بدون همراهی این شبکه امکان‌پذیر نیست. از این رو در شرایطی که فعالان و خبرگان از ابتدا در تدوین و آماده‌سازی حضور و شرکت داشته باشند، مشارکت آن‌ها در ادامه برنامه‌ها نیز ایجاد خواهد شد.

مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: همزمان تلاش داریم تصویری از وضعیت فرهنگی داشته باشیم که در این راستا چهار تحلیل بودجه آماده کرده‌ایم که سه تحلیل در قالب‌های نهادی، موضوعی و استانی در ازائه و منتشر شده است.

جلالی اضافه کرد: در بودجه عمومی، سرفصل فرهنگ وجود دارد، اما سرفصل‌ها و ردیف‌های فرهنگی در سرفصل‌های غیرفرهنگی مانند دفاعی، صنعت و آموزش نیز وجود دارد. لذا تحلیل آن‌ها تصویر دقیق‌تری از بودجه عمومی را نمایان می‌سازد. در بخش موضوعی نیز سازگاری تخصیص بودجه با اولویت‌های در نظرگرفته‌شده، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

وی افزود: در بخش چهارم نیز کن در حال انجام است، در جهت دستیابی به حوزه‌های درآمدی اقدام می‌شود. به گونه‌ای که منابع خارج از بودجه عمومی، دستگاه‌های رسمی، شرکت‌ها، مؤسسات عمومی و ... که در بودجه عمومی قرار نگرفته اما هزینه‌هایی را در بخش فرهنگ صرف می‌کنند، مورد توجه قرار می‌گیرند. سعی داریم دسترسی عمومی به هر آنچه در این مسیر دست یافته‌ایم را فراهم سازیم تا از این طریق دسترسی به منابع وجود داشته باشد.

ساختارها مانند جاده عمل می‌کنند و ساختارهای نامناسب و نادرست، همانند جاده‌ای خاکی است که از سرعت حرکت می‌کاهد و حتی ماشین را دچار نقص و تصادف می‌کند. به نظر من مشکل حوزه فرهنگی نیز در ارتباط با ساختارها است و لذا این ساختار باید در راستای بالابردن سرعت کار و هماهنگی، هم‌افزایی و مکمل بودن میان دستگاه‌های مختلف ایجاد شود.

وی ادامه داد: با توجه به گستره فعالیت‌های فرهنگی در سراسر کشور و جریان‌های مردمی و حاکمیتی، کارها و برنامه‌های خوب زیادی انجام شده است، اما به سبب اینکه ارتباط میان ساختارها با یکدیگر قطع است، هم‌افزایی شکل نگرفته و به تعبیری زمینه رشد را فراهم نمی‌کند. فرهنگ بسیار منعطف، سیال و همواره در حال تغییر است، در حالی که ساختارهای موجود نمی‌تواند متناسب با نیازهای روز حرکت کرده و با آن‌ها هماهنگ شود.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی بیان کرد: من فکر می‌کنم بار اصلی فرهنگ باید بر عهده مردم قرار گیرد. با این وجود در سال‌های گذشته و به ویژه پس از گذشت چند سال از پیروزی انقلاب، در جهت ساختارسازی حاکمیتی گام برداشته‌ایم و کمک به تقویت کمی و کیفی نهادها و ساختارهای مردمی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. بنابراین اگر خروجی طرح‌ها و برنامه‌ریزی در راستای رشد کیفی و کمی و جریان‌سازی ساختارهای مردمی در بخش‌های فرهنگ، هنر و ادبیات انجام شود، نتیجه‌بخش خواهد بود. اما اگر با رویکرد سنگین‌تر و فربه‌تر شدن ساختار حاکمیتی عمل کنیم، این ساختار توانایی حرکت نخواهد داشت و به نظر من مسیری‌ بی‌راهه در پیش گرفته‌ایم.

حسین‌زاده خاطرنشان کرد: ساختار مردمی دارای انگیزه است و بسیار منعطف و به‌روز عمل می‌کند و امکان کار تخصصی و عمیق در این ساختار مهیا است. از این رو حاکمیت باید شبکه ارتباطی ساختارهای مردمی را تقویت و تسهیل کند.

وی عنوان کرد: در خراسان رضوی و شهر مشهد تشکل‌های مردمی بسیاری فعالیت می‌کنند که گاهی فعالیت‌های بیشتری در مقایسه با اداره کل انجام داده‌اند و اثرگذاری بیشتری نیز داشته‌ است، زیرا در اداره کل به صورت کارمندی و اداری برخورد می‌شود، در حالی که این تشکل‌ها تمام روز را جهادی و انقلابی عمل می‌کنند.

مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی اضافه کرد: اگر این امر محقق شود و تشکل‌های مردمی مورد توجه قرار گیرند، بنابراین سیاست‌گذاری جایگزین بخش‌های اجرایی ساختارهای حاکمیت می‌شود و این بخش‌ها به عنوان تقویت‌کننده و حامی عمل خواهند کرد. ساختارهای حاکمیتی برای اقدامات و فعالیت‌های خود محدودیت‌هایی دارد و به نوعی عمل آن‌ها وابسته به ابلاغ‌ها و تأمین بودجه است، ولی تشکل‌های مردمی بسیار چابک عمل می‌کند.

حسین‌زاده گفت: همانطور که امام خمینی (ره) با تکیه بر توان هسته‌های کوچک مردمی توانست با رژیم طاغوت مقابله کند و ساختار عظیم اداره را از میان بردارد. به نظر من نقطه قوت و جهش جمهوری اسلامی در بخش فرهنگی نیز همانند بخش‌های اقتصادی و اجتماعی توجه به ساختارهای مردمی است.