معرفی راه‌های هموار و آزموده شده هدایتگری انسان توسط قرآن

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری، صاحب تفسیر مشکاة، شامگاه گذشته 28 بهمن‌ماه، در نشستی با موضوع «تفسیر سوره احقاف» که به‌صورت مجازی برگزار شد، اظهار کرد:  خداوند در آیه 29 این سوره مبارکه می‌فرماید: «وَإِذْ صَرَفْنَا إِلَيْكَ نَفَرًا مِنَ الْجِنِّ يَسْتَمِعُونَ الْقُرْآنَ فَلَمَّا حَضَرُوهُ قَالُوا أَنْصِتُوا فَلَمَّا قُضِيَ وَلَّوْا إِلَىٰ قَوْمِهِمْ مُنْذِرِينَ»، در این آیه مبحث جدیدی را بیان می‌کند که در دل آن نکات بسیار عمیقی نهفته است و آگاهی‌های جدیدی به مخاطب قرآن داده می‌شود.

وی ادامه داد: خداوند در اینجا خطاب به پیامبر(ص) می‌فرماید که ای پیامبر یاد کن جمعی از جن را که متوجه تو گرداندیم. در اینجا صحبت از ماجرایی است که بین پیامبر گرامی اسلام(ص) و گروهی به نام جن رخ داده است و  پیامدهایی دارد.

این مفسر قرآن کریم بیان کرد: واژه «جن» در قرآن موجودی در تقابل با انس است، بنابراین معنای لغوی «جن» در اینجا به معنای «پنهان» است و کاربرد آن نیز همین معنا را می‌رساند، زیرا در تقابل با انس می‌آید و کلمه «انس» نیز به معنای «موجودی دیدنی» است و به ما فرزندان آدم نیز انس گفته می‌شد، چرا که موجودات قابل مشاهده و دیدنی هستیم و سهم بسزایی در وجود داریم.

انصاری عنوان کرد: در اینجا با گروهی از جنیان مواجه هستیم که آیات قرآن در دل و جانشان نشست و با آن عجین شدند. اما در اینجا می‌توان به چند سوال اشاره کرد و گفت که آیا امروزه این آیات قرآن در فرهنگ مسلمانان تا چه اندازه جاری است؟ امروزه تا چه اندازه قرآن در فرهنگ اجتماعی و اخلاقی مسلمانان حاضر است؟ تا چه اندازه ادبیات قرآن در بین مسلمانان جاری است؟ تا چه اندازه قرآن در زندگی‌های مسلمانان حضور دارد؟ و تا چه اندازه تعالیم قرآن در سیاست‌ها، جناح‌بندی‌ها و.... حضور دارد و مورد توجه قرار می‌گیرد؟

وی خاطرنشان کرد: در سوره «واقعه» نیز پروردگار، انسان‌ها را به سه گروه تقسیم می‌کند، گروه اول، گروهی که از دیرباز در مکتب الهی از پیشتازان سابقون هستند. گروهی که به خداوند نزدیک شده‌اند و به بالاترین مراتب دست یافته‌اند و بدیهی است که مصداق این حرکت حضرت علی(ع) است که سبقت ایشان در این حرکت بدون ایراد و تردید است.

این مفسر قرآن ادامه داد: به دنبال آن نیز قرآن گروه دومی را معرفی می‌کند که به این گروه اصحاب «میمنه» گفته می‌شود. افرادی هستند که وجود آن‌ها را برکت گرفته است و در گام اول بدون درنگ ایمان نیاوردند، اما با بررسی‌هایی که انجام دادند به این نتیجه رسیدند که این ایمان درست است و سپس به پیامبران الهی پیوستند و در نهایت هم ایمان آوردند.

صاحب تفسیر مشکاة به گروه سوم از گروه انس اشاره و بیان کرد: گروه سوم نیز شامل اصحاب «مشئمه» می‌شود. این گروه انسان‌های شوربختی هستند و به هیچ وجه در طول عمر خود پاسخ مناسبی به پیامبران الهی و دعوت آن‌ها ندادند. کج‌روی را به گونه‌ای طی کردند که پاسخ به شقاوت درونی خودشان بود و گفتند که در دنیا شقاوت ما بر ما غالب شد و ما نتوانستیم از داشته‌های مثبت خودمان در دنیا استفاده کنیم و تمام عمر را به رذالت گذراندیم.

انصاری خاطرنشان کرد: زمانی‌که پیامبر(ص) آیاتی از قرآن را که تمام قرآن هم نبود، خواندند، این گروه بیدار و به قرآن متصل شدند و حقایق قرآن در جانشان شکوفا شد و گفتند که ای قوم ما، ما شنیدیم کتابی را که بعد از موسی نازل شده که منطبق است با آنچه که پیش از این کتاب آمده است. این افراد در محضر قرآن حاضر و با حقایق عجین شدند و اینگونه نبود که تنها قرآن را بشنوند و سپس آن را ترتیل کنند، بلکه آن‌ها در زیبایی‌های قرآن تدبر و سعی در فهم حقایق این کتاب الهی کردند.

وی عنوان کرد: همچنین در ادامه نیز گفتند: «قَالُوا يَا قَوْمَنَا إِنَّا سَمِعْنَا كِتَابًا أُنْزِلَ مِنْ بَعْدِ مُوسَى مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ وَإِلَى طَرِيقٍ مُسْتَقِيم؛ این کتابی که ما شنیدیم، از جنس بشر نیست، بلکه از جنس وحی و کتاب‌های آسمانی پیشین مانند کتاب موسی و تورات است و دقیقاً ادامه‌دهنده همان خط است و در حقیقت کارکرد اصلی این کتاب این است که انسان‌ها را از ظلمت‌ها تیرگی‌ها به سوی سعادت ابدی هدایت کند.

صاحب تفسیر مشکاة خاطرنشان کرد: این گروه به این حقیقت رسیدند و سپس فرمودند که این کتاب به حق هدایت می‌کند. واژه «حق» در این جا به معنای هر اندیشه‌ای است که منتسب به حضرت حق باشد و به‌عبارتی هر گفتاری که منشأ آن آموزه‌های الهی و حقانی است و همچنین هر شیوه رفتاری که رنگ‌وبوی حضرت حق دارد، رفتار حق می‌شود.

انصاری بیان کرد: همچنین در ادامه نیز مطرح کردند که این کتابی که ما شنیدیم به بهترین راه‌ها، انسان را هدایت می‌کند و انسان را به راه‌هایی در زندگی هدایت می‌کند که هموار و مستقیم و بدون هیچ خطا و انحراف است و تنها قرآن این ویژگی را دارد که ناصح و تماماً به هدایت انسان‌ها پرداخته است.

وی اظهار کرد: راه‌هایی که قرآن به وسیله آن، انسان را هدایت می‌کند، نیازی به آزمون و خطا ندارد، بلکه خداوند این راه‌ها را به صورت آزموده شده در همه زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و... هموار کرده و پیش روی انسان قرار داده است.

انصاری گفت: امیرمؤمنان(ع) نیز در نهج‌البلاغه فرموده است که قرآن تنها کتابی است که هیچ نادرستی در آن وجود ندارد و هدایتگری است که جز هدایت در آن نیست و ذلالت ندارد و سخنگویی است که هیچ دروغی در آن نیست و هر کسی که پای آن بنشیند به هدایت او افزوده می‌شود و از کور دلی او نیز کاسته می‌شود و اگر کسی با قرآن آشنا شد، در این صورت هیچگونه نیاز و فقری نخواهد داشت.

این مفسر قرآن کریم خاطرنشان کرد: در ادامه نیز ایشان می‌فرمایند که کسی که با قرآن آشنا نباشد، هیچگاه غنا به معنای واقعی نخواهد داشت. از قرآن برای دردهای خود شفا و در دردها و سختی‌های خود از قرآن کمک بگیرید. به وسیله قرآن از خداوند چیزی بخواهید و با محبت به قرآن به خداوند نزدیک شوید و مبادا به وسیله قرآن از خلق چیزی بخواهید و قرآن دکان شما باشد، هیچ چیزی مانند قرآن پیدا نمی‌شود که انسان‌ها به وسیله آن بتوانند به خداوند توجه کنند و نزدیک شوند.