هویت ملی یک جامعه باید شناسایی و شناسانده شود

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، سیدعلیرضا واسعی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، امروز، ششم شهریورماه در نشست مجازی با عنوان «هویت» که به همت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شد، اظهار کرد: در سال‌های اخیر یکی از مقوله‌هایی که ذهن روانشناسان، جامعه‌شناسان و تمدن‌پژوهان را به خود مشغول کرده مقوله هویت بوده که البته وظیفه آموزش است هرچه بیشتر به این مقوله بپردازد.

وی گفت: در واقع همان‌گونه که انسان‌ها دارای شناسنامه‌ای هستند که هویت شخصی آن‌ها را مشخص می‌کند و به‌نوعی نشانگر تبار یک فرد است، افراد به شناسنامه شخصیتی هم نیاز دارند و این مقوله‌ای است که در سده‌های اخیر به شدت مورد توجه متفکران و فیلسوفان قرار گرفته است. از این‌رو آدمی نیاز دارد که خود را بشناسد، شخصیت انسانی و هویت وجودی خود را که می‌تواند هویت قومی، دینی، ملی و... باشد را درک کند و در ذیل چنین هویتی نیز به زندگی بپردازد.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: با وجود اهمیت چنین مقوله‌ای باید گفت که آموزش‌های مختص این حوزه در دهه‌های اخیر به شدت با رویکرد ایدئولوژیک صورت گرفته است که البته در جای خود می‌تواند مفید و کاربردی باشد، اما در مقابل نیز این نوع نگرش و آموزش، فاجعه‌هایی را هم به دنبال دارد، چراکه ما هنوز به این فهم نرسیده‌ایم که همه افرادی که در جامعه ما و یا در جهان کنونی زندگی می‌کنند به لحاظ ایدئولوژی و مبانی فکری دینی با یکدیگر هم‌سو نیستند و همین تفاوت‌ها و تمایزهایی که بین آدمیان وجود دارد می‌طلبد که در آموزش این افراد، راهکارهای درست، معقول و کارآمدی به کار گرفته شود.

واسعی اظهار کرد: با وجود اینکه به هر حال بسیاری از ما ایرانیان، مسلمان هستیم و باورهای دینی خود را داریم و به نوعی این باورها در وجود ما نهادینه شده است و هرگز هم حاضر به این نیستیم که بخواهیم این باورها را کنار بگذاریم، اما در اینجا دو نکته را باید مورد توجه قرار دهیم و در نهاد آموزشی نیز به آن پرداخته شود. نکته اول این است که باید توجه داشت با وجود اینکه همه ایرانیان مسلمان هستند، اما با یکدیگر هم‌اندیش نیستند، چرا که امروزه ما در جامعه با فرقه‌ها و مکاتب مختلفی مواجه هستیم که همین امر نیز باعث شده افراد با یکدیگر هم‌سو، هم‌فکر و هم‌باور نباشند و به همین دلیل باید این مهم مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: نکته دومی که از اهمیت بسزایی هم برخوردار است و همواره باید به آن توجه شود این است که هویت تنها دیانت ما را نمی‌سازد، بلکه فرهنگ ما بخشی از هویت ماست و در حقیقت ابعاد زیادی در زندگی ما وجود دارد که در شکل‌دهی هویت ما نقش دارد و آن هویتی که می‌تواند همه ما را در کنار یکدیگر متحد کند و به نوعی انسجام و همبستگی اجتماعی بیافریند هویت ملی ماست.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: بی‌تردید هویت ملی ما، امری فراقومی، فرانژادی، فرا ایدئولوژیکی و فرادینی است و این هویت اگر به‌درستی شناخته و شناسایی نشود می‌تواند خطرات بسیار زیادی را برای افراد به همراه داشته باشد. چنانچه برخی از جامعه‌شناسان، فیلسوفان و تمدن‌اندیشان به این نتیجه رسیده‌اند که جامعه امروز ما به نوعی بحران هویت را تجربه می‌کند و به هر حال این تجربه را نمی‌توان تجربه خوبی دانست.

واسعی اظهار کرد: در حقیقت هویت ما را تاریخ، سرزمین و حکومت ما می‌سازد که البته تاریخ ما با مباحث مختلفی پیوند خورده است که یکی از این مباحث، اسلام است. ما از شخصیت‌های تاریخی، فرهنگ تاریخی، داشته‌های سرزمینی و نوع حکومت‌گری خودمان نباید غافل شویم و اگر هم در این راستا غفلتی صورت گیرد در نهایت هویت ما را دچار بحران خواهد کرد و به واقع اگر جامعه‌ای دچار بحران شود بی‌تردید پوچی، خودکم‌بینی و مشکلات دیگری دامن‌گیر آن جامعه خواهد شد و این جامعه دیگر نمی‌تواند در داد و ستدهای درونی و تعاملات جهانی آن‌گونه که باید ورود و نقش مؤثری را ایفا کند.