امیرالمؤمنین(ع)؛ الگویی تمام عیار در مدیریت بحرانها
مدیر عالی مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام با بیان اینکه حضرت علی(ع) در بحرانها و مصائب زندگی در اوج مقام عبودیت بودند، گفت: ایشان عالیترین تراز سبک زندگی الهی و کنترل بحران و مدیریت هیجانات را در تاریخ دارند.
حجتالاسلام والمسلمین سید محمدمحسن دعایی، مدیر عالی مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام، در گفتوگو با ایکنا از خراسانرضوی، با تأکید بر اینکه حضرت علی(ع) عبد صالح الهی بودند و در اوج پیراستگی و آراستگی نفس و در تراز بالایی از عصمت قرار داشتند، اظهار کرد: سؤال این است چه اتفاقی در وجود انسان رخ میدهد که با بروز حادثهای ناگوار و یا تحت تأثیر جاذبههای زیبای نفسانی، احساسی میشود و زمام امر را رها کرده و خود را مغلوب جاذبههای درونی و بیرونی میکند؟وی افزود: بندگان صالح خدا و در رأس آنها ذوات مقدس معصومین، بهخاطر تهذیب نفس و طی کردن مراحل تکامل نفس به سمت مقام عبودیت و توحید، زمام امر خود و کنترل هیجانات و احساسات نفس را به شکل ریشهای مدیریت کرده و در اختیار خود گرفته بودند. نفس انسان یک حقیقت مجربه است که در آغاز قرار گرفتنش در بدن انسان و طی کردن مراحل رشد اولیه، خواستگاهی برای اقدامات شیطانی و فعال شدن هواهای نفسانی بود و اگر انسان در مسیر تربیت و تزکیه که کارکرد دین، عقل و حکمت در وجود انسان است، قرار نگیرد، نفس بهطور دائم در مسیر غلط و شهوانی رشد میکند.
دعایی قدرت نمایی فرعون، نمرود و در حال حاضر رژیم صهیونیستی را نمونههایی از قرارگیری نفس در مسیر هوای نفس معرفی کرد و گفت: این مثالها مظهر غلبه شیطان و نشانه فعال بودن تمام هواهای نفسانی در وجود آنها است، بهطوریکه الهامات ربانی و القائات عقلانی در وجود این افراد به صفر رسیده است و خروجی وجود این افراد فساد، فحشا، استکبار، قدرتطلبی و ... خواهد بود.
وی ادامه داد: در نقطه مقابل، کسانی که تحت تربیت خدا و اولیا خدا باشند نفس را براساس ظرفیتی که خدا به آن داده است برای توحید و عبودیت، کنترل و تربیت میکنند. آنها میدانند اگر به شیطان از بیرون و هواهای نفسانی از درون اجازه جولان بدهند، در دنیا و آخرت به تباهی خواهند رسید، بنابراین این مسیر را آرام آرام کنترل میکنند و به تقوا و خویشتن میرسند تا زمینه فعال شدن بعد الهی نفس خود را فراهم کنند.
مدیر عالی مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام خراسانرضوی با بیان آیات ۷-۹ سوره شمس گفت: خداوند با قسم یاد کردن به نفس، آن را در معرض دو نوع فعالیت درونی و بیرونی که الهام به فجور یا الهام به تقوا هستند، دانسته است، پس اگر انسان خود را تزکیه کند به سعادت میرسد، اما اگر خود را رها کرده و در اختیار هوای نفس قرار دهد زندگی و سرمایهها را باخته و نابود خواهد شد. نفسی که رها و تربیت نشده است، برای عبور از حجابها و آنچه بین او و سعادت فاصله انداخته است تلاش نمیکند و طبیعی است که چنین نفس بیتجربهای به راحتی با جاذبهها فریب بخورد و خود را ببازد و رفتارهای احساسی نشان دهد.
دعایی افزود: اما اگر انسان مبانی ایمانی خود را تقویت کرده باشد و به توحید و حضور در محضر خدا و همچنین قیامت باور داشته باشد و بداند طبق آیه «فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ» برای کوچکترین اعمالش باید حساب پس بدهد، دین افق دید او را تا ابدیت گسترش میدهد، بنابراین داشتن این باور از یکسو و تمرینهای مستمر برای تقویت تقوی از سوی دیگر به انسان توان مدیریت احساسات را خواهد بخشید.
کنترل نفس موجب دستیابی انسان به حکمت میشود
وی بیان کرد: وقتی انسان هوای نفس را کنترل کند عنصر عقلانیت وجودی او نیز فعال شده و به مقام حکمت، یعنی تشخیصهای درست و اقدامات سنجیده، نائل شده و در یک کلمه عبد خواهد شد، عبدی که جز اراده خدا و جلب رضایت مولای خود هیچ گمشدهای ندارد و در این وضعیت اگر مصیبتی بر عبد وارد شود، وی با نگاه توحیدی به آن مینگرد و اگر جاذبهای دنیایی برایش مطرح شود میداند که در محضر خدا است و کاری را انجام میدهد که موجب جلب رضای خدا میشود.
وی با بیان اینکه حضرت علی(ع) در بحرانها و مصائب زندگی در اوج مقام عبودیت بودند، تصریح کرد: ایشان عالیترین تراز سبک زندگی الهی و کنترل بحران و مدیریت هیجانات را در تاریخ دارند. ایشان در اوج جنگها و رنجها از مقام تسلیم و اعتماد به خدا و توکل پایین نیامده و در مصیبتها و بحرانهای همهجانبه، همواره تسلیم امر خدا بودند و کاری که خلاف تقوی و عبودیت باشد را انجام ندادند.
دعایی ادامه داد: به نظر میرسد از منظر علم اخلاق و روانشناسی، راز اصلی موفقیت حضرت علی(ع) و سایر اولیای الهی، در جهت کنترل احساسات و مواجه عقلانی و حکیمانه با بحرانها، در تربیت، تذهیب نفس و رسیدن به مقام عبودیت و توحید نهفته است. توجه ویژه به حضور در محضر خداوند و بهرهمندی از نگاه اخروی داشتن توانست ایشان را به مظهر کمال و اسوهای نیکو برای ما تبدیل کند.
این کارشناس با بیان این آیه از قرآن کریم که «کانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ»، گفت: باید با اقتدا به بزرگان دین و الگو قرار دادن آنها، به سمت کمال مطلق و دیدار خداوند حرکت کنیم. برای انسانی که به مقام توحید و عبودیت رسیده است، سختترین و کمرشکن ترین مصیبتها هیچ تفاوتی با سادهترین بحرانها نمیکند. این فرد مانند کوه در برابر مشکلات و سختیها میایستد و به راحتی تحت تأثیر شرایط قرار نمیگیرد.
وی به بیان ماجرای سه روز روزه گرفتن حضرت علی(ع) و حضرت زهرا(س) و انفاق افطارشان در سه شب متوالی به فقیر، یتیم و اسیر پرداخت و افزود: در این ماجرا عقلی که در دامن وحی و عبودیت خدا تربیت شده، هشدار میدهد که اگر ایثار کنی و آنچه را که با تمام وجود به آن نیاز داری در جهت رضای خدا ببخشی، به مقام بالاتری نائل خواهی شد، بنابراین در تعادل بین احساس و عقل اگر عقلی که عطیه الهی است در پرتو تقوا فعال شود، در تصمیمگیری درست و اعتدال در امور بسیار مؤثر عمل خواهد کرد. زمانی که انسان ریشه نفس خود را در مسیر توحید و بندگی مستمر خدا تقویت کند، به هیچ عنوان در بحرانها خم به ابرو نخواهد آورد.
انتهای پیام 
