الگوی همبستگی اجتماعی قرآن مبتنی بر برادری ایمانی است

حجت‌الاسلام سیدمسعود عمرانی، عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان مشهد در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی در خصوص الگوی همبستگی اجتماعی مورد تأکید قرآن در تمام دوران‌ اظهار کرد: مهم‌ترین مسئولیت اجتماعی مردم در شرایط جنگ شامل جهاد با مال و جان در حد توان و در صورت عدم توان، اسکان آوارگان، پشتیبانی لجستیکی، جلوگیری از شایعه‌پراکنی و حفظ امنیت داخلی خواهد بود و به‌طور کلی قرآن کریم بر همبستگی اجتماعی میان مردم تأکید فراوانی دارد و تمام افراد را با همدیگر برادر ایمانی می‌داند از این رو افراد وظیفه دارند همدیگر را یاری دهند.

 

وی افزود: جهاد در قرآن هرگز به معنای جنگ‌افروزی یا تجاوز نیست، بلکه دفاع در برابر ظلم، حفظ امنیت و آزادی عقیده معنا شده است، بنابراین بر اساس این آیه؛ «وَ قاتِلُوا فی سَبیلِ اللَّهِ الَّذینَ یُقاتِلُونَکُمْ وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ الْمُعْتَدینَ» شروع جنگ ممنوع است و همچنین بر اساس این آیه «وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّی لا تَکُونَ فِتْنَةٌ» جهاد تنها برای رفع فساد و فتنه باید انجام گیرد.

 

عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان یکی دیگر از جنبه‌های مورد قبول جهاد در اسلام را جهاد در جهت دفاع از مستضعفان دانست و تصریح کرد: آیه «وَ ما لَکُمْ لا تُقاتِلُونَ فی سَبیلِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفینَ» به خوبی این مفهوم را بیان می‌کند، البته قرآن توصیه‌های متفاوتی برای حفظ آرامش در شرایط جنگی ارائه می‌دهد که شامل نفی ترس از دشمن و ترس از مرگ است که در این آیه «قُلْ لَنْ یُصیبَنا إِلاَّ ما کَتَبَ اللَّهُ لَنا» بدان اشاره شده است، همچنین در این آیه نیز به مفهم یادآوری یاری خداوند «إِنْ یَنْصُرْکُمُ اللَّهُ فَلا غالِبَ لَکُمْ» اشاره شده است.

 

وی با بیان اینکه قرآن کمک مالی و جانی مردم در جنگ را هم‌پایه جهاد می‌داند و پناهدهی به آوارگان آسیب‌های جنگ را کاهش می‌دهد، گفت: آیه «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنینَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ» و آیه «وَ أَنْفِقُوا فی سَبیلِ اللَّهِ وَ لا تُلْقُوا بِأَیْدیکُمْ إِلَی التَّهْلُکَةِ» مؤمنان را حتی در شرایط تنگدستی به انفاق توصیه می‌کند. کمک‌های مردمی از طریق تأمین آذوقه، تجهیزات، درمان مجروحان و پناهدهی به آوارگان، آسیب‌های جنگ را به شدت کاهش می‌دهد.

 

عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان مشهد با تأکید بر اینکه الگوی همبستگی اجتماعی قرآن مبتنی بر برادری ایمانی است، تصریح کرد: آیه «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» بیانگر این مطلب است و علاوه بر این در آیه «وَ یُؤْثِرُونَ عَلی أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ کانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ» آمده است که الگوی انصار و مهاجرین مبتنی بر مقدم دانستن دیگران به جای خود است، همچنین قرآن مسلمانان را به همکاری در نیکی و تقوا، نه گناه و دشمنی تشویق می‌کند.

 

وی در پایان با تأکید بر اینکه مؤمن در حین عمل به وظیفه، نتیجه را به خداوند واگذار می‌کند، گفت: آیه «فَلا تَخافُوهُمْ وَ خافُونِ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ» این مفهوم را بیان می‌کند که ترس از خداوند باید جایگزین ترس از دشمن شود و این همان اصل توکل است. انسان مؤمن برای دستیابی به این اصل بر اساس این آیه از قرآن «وَ لَنْ یُؤَخِّرَ اللَّهُ نَفْساً إِذا جاءَ أَجَلُها» ابتدا باید به اینکه مرگ دست خداست، ایمان بیاورد و سپس بر خداوند متعال توکل کند. توکل، انسان را از اضطراب نتیجه‌گرایی رها می‌کند و این یعنی مؤمن وظیفه خود را انجام می‌دهد و نتیجه را به خدا می‌سپارد و این خود بزرگ‌ترین منبع آرامش در شدیدترین بحران‌هاست.