توصیف جلالت شأن علی(ع) در اشعار شاعران مسیحی و ماتریالیست‌

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمد طباطبایی یزدی، کارشناس و پژوهشگر نهج‌البلاغه در ادامه سلسله جلسات پیرامون نهج‌البلاغه به ارائه توضیحاتی درباره برخی از شاعران غیر مسلمان و غیر شیعه که در وصف حضرت علی(ع) و دین اسلام شعر سروده‌اند، پرداخت.

 

متن سخنان وی به شرح زیر است:

 

سخن در مورد شاعران غدیر‌سرا بود که به بقراط ابن اشوط وامق ارمینی نصرانی رسیدیم که او اصلاً مسلمان نیست. علامه امینی تعدادی از افراد را نام برده است که آن‌ها مسلمان نبوده‌اند ولی در شأن پیامبر(ص) مطالب زیبایی بیان کرده‌اند. بقراط لقبی است که در روم باستان به خانواده‌های اشراف‌زاده و درجه بالا و یا خانواده نظامی در سطح بالا اطلاق می‌شده است یا به تعبیری منصب نظامی سیاسی بالا که قوانین خاصی داشتند که مثلاً نمی‌تواند با خانواده پایین ازدواج کند. 

 

شاعر مورد بحث از خانواده نظامی بسیار بالا و ارمنستانی بوده است. ابن شهر آشوب در معالم العلماء، شعرا را به چند دسته تقسیم کرده و نام این شاعر را آورده است. ماجرای مورد بحث که قرار است بگویم در تاریخ طبری آمده ولی ولی علامه امینی از کامل ابن اثیر آن را نقل کرده است: سال 237 قمری، مردم ارمنستان که تحت پایتخت عباسی بود، کسی که خلیفه عباسی به عنوان فرمانروای این منطقه تعیین کرده بود، کشتند. علت این بود که وقتی حاکم عباسی این فرد را برای حکومت فرستاد، بقراط بن اشوط که بزرگ قوم بود، از حاکم عباسی امان‌نامه خواست ولی او این شاعر را دستگیر کرد و به مرکز خلافت عباسی فرستاد و همین سبب شد تا قوم او این کار زشت را تلافی کنند و او را بکشند، حتی سربازان او را هم کشتند، به شهرهای اطراف رفته و وابستگان او را هم کشتند. خلیفه عباسی هم وقتی این خبر را شنید، فردی را فرستاد و 30 هزار نفر از این‌ها را کشت و خیلی افراد را هم اسیر کرد؛ تاریخ جنگ نشان می‌دهد که بشر هیچ وقت به خودشان رحم نکرده‌اند و از ابتدای خلقت تاکنون این روند ادامه داشته است. در جنگ جهانی اول و دوم هم میلیون‌ها انسان کشته شدند و در قرن بیستم نیز همین روند ادامه دارد.

 

این شاعر مسیحی با اینکه مسیحی بوده، شیفته شخصیت حضرت علی(ع) بوده و اشعاری سروده است؛ البته باز هم شاعران مسیحی داریم که در وصف پیامبر(ص) و حضرت علی(ع) اشعاری داشته باشند و منحصر به این فرد نیست. در کتاب بشارت المصطفی عمادالدین طبری هم صحبت از شاعر مسیحی دیگری شده است که در شأن پیامبر(ص)، حضرت علی(ع)، حضرت زهرا(س)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) اشعار و مطالب زیبایی بیان کرده است. آورده است: انا الشجره و فاطمه فرعها ... ثم لقاحاها علی سیدالبشری .. که ریشه در برخی روایات دارد. این شاعر تأکید دارد کسی که به شاخه‌ای از این شاخه تمسک کند، بهشتی است و کسی که از آن فاصله بگیرد، در آتش خواهد افتاد.

 

اینکه شاعران مسیحی در مورد اسلام و بزرگان دین اسلام سخن بگویند، الهام‌بخش یک پایان‌نامه شده و آقای سیدحسین مرعشی که استاد دانشگاه شیراز است، تتبعی در این زمینه کرده است و از 19 شاعر مسیحی نام برده است که در شأن پیامبر(ص) و حضرت علی(ع) شعر دارند. حتی برخی از افراد در وصف حضرت علی(ع) شعر دارند که مسیحی هم نیستند و ماتریالیست محسوب می‌شوند، مانند شبلی شمیل که مسیحی بوده و قائل به خدا هم نیست. در شعری آورده است: من ولو اینکه به دین محمد کافرم ولی این آیات زیبای قرآن را نمی‌توانم منکر شوم.

 

عبدالمسیح انطاکی مصری هم یک قصیده‌ پنج هزار و 559 بیتی دارد که بخش زیبایی از آن در شأن و وصف حضرت امیرالمؤمنین(ع) است و علامه امینی آن را آورده است. عبدالمسیح یونانی الاصل است و خانواده وی در انطاکیه ترکیه ساکن شدند، بعد به حلب مهاجرت کردند  و در اینجا متولد شد. وی مجله منتشر می‌کرد و این قصیده علویه را سروده است. او در سال 1923 میلادی از دنیا رفته است. 

 

وی عبارت‌های عجیبی دارد و سخنانی گفته است که نمی‌دانم استناد آن به کجاست. گفته است سالی که علی(ع) به دنیا آمد، سال عجیبی بود و برای پیامبر اسلام هم نقطه عطف؛ او نمی‌گوید که علی(ع) وقتی بزرگ شد، نقطه عطف پیامبر بود بلکه می‌گوید تولد او پیامبر(ص) را متحول کرد و همان سالی که علی(ع) به دنیا آمد، پیامبر(ص) هم برای عبادت به غار حرا رفت لذا پیامبر(ص) آن سال را سال خیر و برکت نامید کما اینکه وقتی حضرت ابوطالب(ع) و خدیجه(س) از دنیا رفتند، آن سال را عام الحزن نامیدند. 

 

احمد کسروی، نویسنده کتاب 500 ساله خوزستان، فرد متتبع و محققی بود(حیف از این که منحرف شد). آقای مستجابی برای بنده نقل کرد که ما به تهران رفتیم و مقرر شد به اتفاق چند نفر سراغ احمد کسروی برویم و با او صحبت کنیم و بگوییم که دست از برخی افکار انحرافی خود بردارد و در این جلسه فهمیدیم که چقدر فرد محقق و متتبعی است. ایشان در توجیه چرایی انحراف احمد کسروی گفته است که شاید ریشه در بچگی او دارد زیرا رفتارهایی از برخی در دوره بچگی دیده بود که آن را خلاف زی روحانیت می‌دانست و رفتار این چند روحانی را به همه تعمیم داده بود. 

 

آقای مرعشی در کتاب حماسه غدیر گفته است که در این چندهزار بیت که در وصف حضرت علی(ع) آمده است، اشعاری هم در مدح شیح خزعل وجود دارد، چون شیخ خزعل پول زیادی به عبدالمسیح داد تا در مصر چاپخانه راه بیندازد. بنابراین ابیاتی که در توصیف شیخ خزعل، حاکم خوزستان در آن دوره گفته، در چاپ‌های جدید برداشته شده است ولی در نسخ قدیمی وجود داشت که کسروی به این رفتار وی انتقاد می‌کند و می‌گوید او در قصاید خود داد چاپلوسی سر داده و شیخ را پادشاه عربستان نامیده است و خنده‌آور این است که او شیخ خزعل را پادشاه و پسرش را ولیعهد نامیده است و ... که عبارات وی به نظر بنده تند است. 

 

سؤال؛ اگر او در انطاکیه بزرگ شده است و یونانی الاصل است، چطور شده که در وصف امام علی(ع) شعر می‌گوید؟ در مورد شیخ خزعل می‌توان گفت که از او پول گرفته است ولی در مورد حضرت علی(ع) چه؟ عبدالمسیح مدتی در حلب شاگرد عبدالرحمان کواکبی بود که سودای وحدت دنیای اسلام را در سر داشت و در ردیف سیدجمال الدین بود لذا ممکن است این علاقه ریشه در شاگردی عبدالرحمان هم داشته باشد.

فردی دیگر بولوس(پولوس) السلامه است؛ داخل پرانتز در مورد پولوس بگویم که او دشمن حضرت عیسی(ع) بود و افراد زیادی را کشت ولی بعداً توبه کرد که 14 رساله از رساله‌های عهد جدید از این فرد است. به هر حال پولوس السلامه زندگی جالبی دارد؛ در جنوب لبنان به دنیا آمد و نیمی از عمرش را بیمار بود و بیش از 20 عمل جراحی بر روی انجام شد که از او به عنوان ایوب قرن بیستم یاد می‌کنند.

 

پولوس السلامه کتاب الغدیر به دستش رسید و خیلی از آن خوشش آمد و دو نامه به علامه امینی نوشت. وی یک حماسه غدیر دارد که خواندنی است، او زمانی این اشعار را گفت که صحبت از تشکیل رژیم نامبارک اسرائیل بود و برخی اشعار وی در نقد این موضوع است. این رژیم از وقتی تشکیل شده است غیر از شر هیچ چیزی ندارد. به هر حال اشعار وی در مورد غدیر به همراه پاورقی و ...، 317 صفحه و در شأن علی بن ابیطالب(ع) است.