وفاداری به غدیر با تبعیت عملی از آموزه‌های اهل بیت(ع)

حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی عبادی، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، در گفت‌وگو با ایکنا از  خراسان رضوی با اشاره به جایگاه ولایت در منظومه اعتقادی اسلام و تشیع اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین آیاتی که در این زمینه مورد توجه قرار می‌گیرد، آیه شریفه «قُل لا أَسأَلُکُم عَلَیهِ أَجراً إِلَّا المَوَدَّةَ فِی القُربى» است. خداوند متعال به پیامبر اکرم(ص) دستور می‌دهد که مزد رسالت خویش را تنها مؤدت نسبت به اهل‌بیت(ع) معرفی کند.

 

وی افزود: آنچه در این آیه مطرح شده است صرفاً محبت قلبی نیست، زیرا محبت یک احساس درونی است، اما واژه مؤدت علاوه بر محبت، متضمن نوعی التزام عملی و تبعیت نیز هست، به عبارت دیگر، انسان زمانی می‌تواند مدعی مؤدت اهل‌بیت(ع) باشد که محبت خود را در عرصه رفتار و عمل نیز نشان دهد.

 

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه ولایت‌پذیری صرفاً یک باور ذهنی و اعتقادی نیست، تصریح کرد: دانستن اینکه اهل‌بیت(ع) امامان برحق هستند به تنهایی کفایت نمی‌کند، بلکه باید این اعتقاد در رفتار فردی و اجتماعی انسان متجلی شود. قرآن کریم نیز در آیه «أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الأَمْرِ مِنکُم» بر مسئله اطاعت و تبعیت از اولی‌الامر تأکید کرده است، بنابراین میان دوست داشتن اهل‌بیت(ع) و ولایت‌پذیری حقیقی تفاوت وجود دارد.

 

وی ادامه داد: برای سنجش میزان ولایت‌پذیری خود باید سیره اهل‌بیت(ع) را معیار قرار دهیم، هر اندازه سبک زندگی، اخلاق، رفتار و تصمیمات ما با سیره معصومان(ع) هماهنگ باشد، به همان میزان می‌توان گفت که در مسیر ولایت و مؤدت حقیقی گام برداشته‌ایم.

 

عبادی با اشاره به حدیث مشهور سلسله‌الذهب از امام رضا(ع) بیان کرد: حضرت رضا(ع) در این روایت، ورود به حصن توحید را مشروط به شروطی می‌دانند و سپس می‌فرمایند: «و أنا من شروطها». که این سخن نشان می‌دهد ولایت اهل‌بیت(ع) شرط تحقق کامل ایمان و توحید است و تنها با محبت ظاهری نمی‌توان به حقیقت این مسیر دست یافت.

 

وی تأکید کرد: در فرهنگ شیعه هیچ‌گاه محبت صرف، بدون عمل و تبعیت کافی دانسته نشده است. آموزه‌های قرآن و روایات همواره بر این نکته تأکید دارند که عقیده بدون عمل نمی‌تواند انسان را به مقصد برساند و اگر کسی خدا، پیامبر(ص) و اولیای الهی را به عنوان ولی خود پذیرفت، باید در مقام عمل نیز از آنان اطاعت کند.

 

استاد دانشگاه فردوسی مشهد، واقعه غدیر را کامل‌ترین جلوه تبیین مفهوم ولایت دانست و گفت: پیامبر اکرم(ص) در خطبه غدیر پس از معرفی امیرالمؤمنین(ع) به عنوان ولی و جانشین خود، دعا می‌کنند: «اَللَّهُمَ والِ مَنْ والاهُ وَ عادِ مَنْ عاداهُ وَانْصُرْمَنْ نَصَرَهُ» که این تعابیر به روشنی نشان می‌دهد مسئله ولایت تنها به محبت قلبی محدود نیست، بلکه حمایت، یاری و تبعیت عملی از امام را نیز در بر می‌گیرد.

 

وی افزود: کسانی که در غدیر حضور داشتند نیز این پیام را به همین معنا دریافت کردند. اگر مراد از ولایت تنها محبت بود، نیازی به بیعت عمومی وجود نداشت، در حالی‌که پس از پایان خطبه، پیامبر اکرم(ص) از حاضران برای امیرالمؤمنین(ع) بیعت گرفتند و این بیعت نشانه پذیرش مسئولیت تبعیت و اطاعت بود.

 

عبادی با اشاره به گزارش‌های تاریخی درباره واقعه غدیر گفت: کاروان عظیم حجةالوداع برای یک تا سه روز در منطقه غدیر خم متوقف شد و تمامی حاضران اعم از مردان و زنان با امیرالمؤمنین(ع) بیعت کردند، حتی منافقان و مخالفان ظاهری نیز در این بیعت حضور یافتند که این اقدام پیامبر(ص) در واقع اتمام حجت و تثبیت یک پیمان عمومی برای امت اسلامی بود.

 

وی در ادامه با اشاره به جایگاه وفای به عهد در قرآن کریم اظهار کرد: مسئله عهد و پیمان از مفاهیم پرتکرار قرآن است، آیاتی همچون «أوفوا بالعقود» و «أوفوا بعهدی أوف بعهدکم» نشان می‌دهد که خداوند بر وفاداری نسبت به پیمان‌ها تأکید فراوان دارد. در غدیر نیز پیامبر اکرم(ص) از مسلمانان پیمان گرفتند که بر مسیر ولایت باقی بمانند و این عهد را پاس بدارند.

 

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه حقیقت ایمان با ولایت گره خورده است، گفت: در روایتی از امام باقر(ع) آمده است که اسلام بر پنج پایه بنا شده و در میان این ارکان، ولایت نقش محوری و پیونددهنده سایر ارکان را بر عهده دارد و از همین رو در برخی روایات تأکید شده که اگر ولایت مورد توجه قرار نگیرد، سایر اعمال نیز به کمال مطلوب نخواهند رسید.

 

وی به ضرورت تجلی عهد غدیر در زندگی روزمره اشاره کرد و افزود: وفاداری به این پیمان نباید تنها در سطح شعار باقی بماند، بلکه باید در تمامی ابعاد زندگی فردی، عبادی، اخلاقی و اجتماعی نمود پیدا کند. کسی که خود را پایبند به عهد ولایت می‌داند باید در رفتارهای فردی، روابط اجتماعی، مسئولیت‌های شغلی و فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی خود براساس آموزه‌های اهل‌بیت(ع) عمل کند.

 

عبادی ادامه داد: هر فردی در هر جایگاهی که قرار دارد، اعم از استاد، کارمند، بازاری، کارگر یا فعال فرهنگی، می‌تواند با انجام صحیح مسئولیت‌های خود در مسیر تحقق جامعه اسلامی و عدالت‌محور گام بردارد و این نگاه، تجلی عملی وفاداری به عهد ولایت و حرکت در مسیر تحقق آرمان‌های الهی است.

 

وی در پایان گفت: یکی از مصادیق مهم وفاداری به عهد، ایستادگی در برابر ظلم، استکبار و حمایت از جبهه حق است، البته این حضور تنها به شرکت در راهپیمایی‌ها یا اجتماعات محدود نمی‌شود، بلکه باید در تمامی عرصه‌های زندگی، با انجام درست وظایف و تلاش برای خدمت به جامعه، جلوه‌گر شود. وفاداری به غدیر زمانی معنا پیدا می‌کند که محبت به اهل‌بیت(ع) در رفتار و سبک زندگی انسان متجلی شده و به تبعیت عملی از آموزه‌های آنها بینجامد.