شاخصه‌های شخصیتی اهل‌بیت(ع) در کلام امیرالمؤمنین(ع)

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری، مفسر قرآن کریم و صاحب تفسیر مشکاة در سلسله جلسات تفسیر نهج‌البلاغه که محتوای آن از طریق کانال‌های مجازی منتسب به او منتشر می‌شود، با اشاره به خطبه ۲۳۹ امیرالمؤمنین(ع) در توصیف خاندان پیامبر(ص) اظهار کرد: امام علی(ع) در آغاز این خطبه با عبارتی عمیق می‌فرمایند: «هُمْ عَيْشُ الْعِلْمِ وَ مَوْتُ الْجَهْلِ»؛ این خاندان، حیات‌بخش علم و عامل مرگ نادانی هستند.

وی با تبیین دو رویکرد ادبی در تفسیر این عبارت، افزود: یا باید بگوییم طبق سیاق ادبی، ذات اهل‌بیت(ع) عینِ حیاتِ علم است و با حضور آنان جهل رخت برمی‌بندد، یا اینکه ایشان را عاملِ زنده شدن علم و موجب از بین رفتن نادانی بدانیم. هر دو بیان در نهایت نشان‌دهنده عظمت و جایگاه رفیع علمی اهل‌بیت(ع) است.

انصاری با تأکید بر اینکه علم، نخستین موهبت الهی به انسان است، بیان کرد: خداوند در قرآن کریم آموزش اسماء به حضرت آدم(ع) را به عنوان نخستین عنایت خود مطرح می‌کند و تعلیم را برترین مظهر رحمت رحمانیه خود برمی‌شمرد؛ چنان‌که کارکرد اصلی رسالت پیامبران نیز تزکیه و تعلیم کتاب و حکمت بوده است. وجود مبارک پیامبر اسلام(ص) نیز مظهر تمام آن علمی است که برای دیگران میسر نبود.

این مفسر قرآن کریم با اشاره به جایگاه حضرت امیرالمؤمنین(ع) به عنوان باب علم نبوی تصریح کرد: پیامبر اکرم(ص) در لحظات پایانی عمر شریف خود هزار باب از علم را بر امیرالمؤمنین(ع) گشودند که از هر باب آن هزار باب دیگر برای ایشان باز شد. این تعبیر نشان می‌دهد که دامنه دانش اهل‌بیت(ع) فراتر از اعداد و الفاظ است.

وی با اشاره به شاخصه‌های شخصیتی اهل‌بیت(ع) افزود: در کلام امام(ع) آمده است که «ظاهرشان گویای باطن آن‌هاست»؛ بدین معنا که رفتار و گفتار این بزرگواران، آینه‌ تمام‌نمای حقایق درونی آن‌ها است. همچنین «صمت» (سکوت) آن‌ها نیز نشان‌دهنده منطق حکیمانه‌شان است.

انصاری با نگاه آسیب‌شناسانه درباره پرگویی در جوامع انسانی، گفت: در منطق اهل‌بیت(ع)، میان سخن و سکوت توازن دقیقی برقرار است. متأسفانه برخی افراد که اطلاعات کمی دارند، دچار افراط در سخن گفتن می‌شوند که این امر نه حاصل یافته‌های علمی، بلکه برآمده از بافته‌های ذهنی است؛ در حالی که حکمت حقیقی در توازن میان دانش و بیان است.